بیماری‌های تنفسی و خطر تشنج در کودکان
به گفته فوق‌تخصص مغز و اعصاب کودکان، یکی از نگرانی‌های شایع والدین، بروز تب و احتمال تشنج و همچنین این پرسش است که آیا بیماری‌هایی مانند آنفلوانزا و کووید-۱۹ می‌توانند مغز و سیستم عصبی را نیز درگیر کند.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، دکتر شیما شکری با اشاره به اینکه تب یکی از علائم شایع عفونت‌های ویروسی تنفسی است، گفت: تب به‌تنهایی به معنای درگیری مغز نیست، اما در برخی کودکان، به‌ویژه در سنین پایین، افزایش دمای بدن می‌تواند زمینه‌ساز تشنج تب‌دار شود.
وی افزود: تشنج تب‌دار معمولاً در کودکان حدود ۶ ماه تا ۵ سال دیده می‌شود و در اغلب موارد با عفونت‌هایی مانند عفونت‌های ویروسی تنفسی همراه است. این نوع تشنج به دلیل تب رخ می‌دهد و لزوماً به معنای ابتلای کودک به صرع یا آسیب مغزی نیست. وی اضافه کرد: با این حال، هر تشنج برای نخستین بار باید توسط پزشک ارزیابی شود تا علل مهم‌تر از جمله عفونت سیستم عصبی مرکزی نیز بررسی شود.
به گفته وی تشنج تب‌دار در کودکان کم‌سن شایع‌تر است و ممکن است با بیماری‌های مختلفی که موجب تب می‌شوند رخ دهد.
شکری با تأکید بر اینکه بیشتر کودکان مبتلا به بیماری‌های تنفسی دچار عارضه عصبی نمی‌شوند، گفت: درگیری عصبی از عوارض شایع بیماری‌های تنفسی نیست، اما در موارد نادر و معمولاً در بیماری شدید، ممکن است سیستم عصبی نیز درگیر شود.
وی ادامه داد: در آنفلوانزا، عوارض عصبی شناخته‌شده‌ای از جمله انسفالوپاتی، انسفالیت، تشنج و برخی بیماری‌های التهابی سیستم عصبی گزارش شده است. این عوارض نادر هستند، اما اهمیت بالینی زیادی دارند و به همین دلیل خانواده‌ها باید تغییرات غیرطبیعی در وضعیت هوشیاری و رفتار کودک را جدی بگیرند.
این متخصص مغز و اعصاب تصریح کرد: در موارد نادر، آنفلوانزا می‌تواند موجب انسفالوپاتی مرتبط با آنفلوانزا شود. یعنی عملکرد مغز در جریان بیماری دچار اختلال شود. در این شرایط ممکن است کودک دچار کاهش سطح هوشیاری، گیجی، تغییر رفتار، توهم، خواب‌آلودگی غیرطبیعی یا تشنج شود. برخی از این عوارض می‌توانند به سرعت پیشرفت کنند و نیازمند ارزیابی و درمان بیمارستانی هستند.
چه علائمی زنگ خطر محسوب می‌شوند؟
شکری به خانواده‌ها توصیه کرد که در جریان بیماری‌های تنفسی، علاوه بر تب، سرفه و علائم تنفسی، وضعیت عمومی و عصبی کودک را نیز تحت نظر داشته باشند.
وی گفت: تشنج، کاهش سطح هوشیاری، بیدار نشدن یا دشوار بیدار شدن کودک، گیجی شدید، تغییر غیرطبیعی رفتار، اختلال در پاسخ‌گویی، توهم، خواب‌آلودگی غیرعادی یا بدترشدن سریع وضعیت عمومی از علائمی هستند که نیاز به ارزیابی فوری پزشکی دارند.
در گزارش‌های مربوط به انسفالوپاتی مرتبط با آنفلوانزا نیز تغییر وضعیت هوشیاری و تشنج از مهم‌ترین تظاهرات عصبی گزارش شده‌اند.
این استاد دانشگاه افزود: همچنین اگر کودک دچار تنگی نفس یا تنفس سریع، کبودی لب‌ها یا صورت، فرورفتگی قفسه سینه هنگام تنفس، درد قفسه سینه، کم‌آبی بدن، بی‌حالی شدید یا تشنج شود، نباید منتظر بهبود خودبه‌خودی ماند و لازم است فوراً برای دریافت مراقبت پزشکی اقدام شود.
هنگام تشنج کودک چه کنیم؟
این فوق‌تخصص مغز و اعصاب در خصوص اقدام خانواده‌ها هنگام تشنج گفت: نخستین اقدام، حفظ آرامش و ایمن کردن محیط اطراف کودک است. کودک را به پهلو قرار دهید، اشیای خطرناک را از اطراف او دور کنید و زمان شروع و مدت تشنج را به خاطر بسپارید.
وی تأکید کرد: نباید چیزی داخل دهان کودک گذاشت، نباید تلاش کرد دهان او را باز نگه داشت و نباید کودک را در هنگام تشنج به زور نگه داشت.
دکتر شکری خاطرنشان کرد: اگر تشنج طولانی شد، تکرار شد، کودک پس از پایان تشنج به وضعیت طبیعی هوشیاری برنگشت، تنفس دچار مشکل شد یا این نخستین تشنج کودک بود، باید فوراً خدمات اورژانسی دریافت شود.
آیا پایین آوردن تب از تشنج جلوگیری می‌کند؟
دکتر شکری گفت: کنترل تب برای بهبود حال عمومی کودک اهمیت دارد، اما خانواده‌ها نباید تصور کنند که با پایین آوردن تب می‌توان به طور قطعی از تشنج تب‌دار جلوگیری کرد.
وی افزود: استفاده از دارو‌های تب‌بر باید متناسب با سن و وزن کودک و طبق توصیه پزشک یا دستور دارویی انجام شود. همچنین تأمین مایعات و جلوگیری از کم‌آبی بدن در دوران بیماری اهمیت دارد.
درمان بیماری‌های تنفسی چیست؟
این متخصص مغز و اعصاب با اشاره به اینکه درمان به نوع ویروس، شدت بیماری، سن کودک و بیماری‌های زمینه‌ای بستگی دارد، گفت: آنتی‌بیوتیک‌ها بر ویروس‌هایی مانند آنفلوانزا و کووید-۱۹ اثر ندارند و نباید بدون تشخیص پزشک مصرف شوند.
وی افزود: در آنفلوانزا، دارو‌های ضدویروس در افراد واجد شرایط می‌توانند مورد استفاده قرار گیرند و در گروه‌های پرخطر یا بیماری شدید، شروع درمان هرچه سریع‌تر اهمیت دارد. بهترین اثر دارو‌های ضدویروس آنفلوانزا معمولاً زمانی حاصل می‌شود که درمان در دو روز نخست شروع علائم آغاز شود. البته در بیماران پرخطر یا مبتلا به بیماری شدید، حتی در صورت گذشت بیش از ۴۸ ساعت نیز ممکن است درمان ضدویروسی توصیه شود.
وی تأکید کرد: در صورتی که علائم عصبی مانند تشنج، کاهش سطح هوشیاری یا تغییر رفتار ایجاد شود، موضوع تنها یک «تب و سرماخوردگی ساده» تلقی نمی‌شود و کودک باید از نظر عوارض احتمالی بیماری و درگیری سیستم عصبی ارزیابی شود.
پیش‌گیری؛ مهم‌تر از درمان
دکتر شکری خاطرنشان کرد: بهترین راه برای کاهش عوارض بیماری‌های تنفسی، پیش‌گیری از ابتلا و انتقال بیماری است. واکسیناسیون آنفلوانزا در افراد واجد شرایط، شست‌وشوی منظم دست‌ها، تهویه مناسب محیط‌های بسته، رعایت آداب تنفسی، پرهیز از حضور کودک بیمار در مدرسه و مهدکودک و کاهش تماس نزدیک با افراد بیمار از اقدامات مهم پیشگیرانه هستند.
وی عنوان کرد: واکسیناسیون سالانه آنفلوانزا برای کودکان از ۶ ماهگی به بالا، طبق توصیه‌های پزشکی و برنامه‌های واکسیناسیون مربوطه، می‌تواند خطر بیماری شدید و عوارض آن را کاهش دهد.
وی خطاب به والدین گفت: بیشتر کودکان مبتلا به آنفلوانزا یا سایر عفونت‌های تنفسی دچار عارضه عصبی نمی‌شوند و جای نگرانی بی‌مورد نیست. اما شناخت علائم هشدار اهمیت زیادی دارد. اگر کودک در کنار تب و علائم تنفسی دچار تشنج، اختلال هوشیاری، گیجی شدید، تغییر غیرطبیعی رفتار، ضعف شدید یا بدترشدن سریع وضعیت عمومی شد، خانواده باید مراجعه فوری به مرکز درمانی را در اولویت قرار دهد.
وی تأکید کرد: هدف از توجه به این علائم، ایجاد ترس در خانواده‌ها نیست، بلکه تشخیص زودهنگام عوارض نادر، اما جدی و جلوگیری از تأخیر در درمان است.
مشاهدهٔ خبر در منبع