دانش آموز، محور اصلی مأموریت‌های دستگاه تعلیم و تربیت
به گزارش مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش، پنجاه‌ویکمین وبینار مرکز حراست با حضور سیدمجتبی هاشمی، رئیس مرکز حراست و مشاور وزیر آموزش‌وپرورش و سمیه سادات ابراهیمی، مدیرکل امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب‌های اجتماعی و شورای معاونان دو مجموعه، به‌صورت حضوری در اتاق جلسات شهدای گمنام مرکز حراست برگزار شد. همچنین مدیران و رؤسای ادارات حراست و ادارات زیرمجموعه اداره کل امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب‌های اجتماعی در استان‌های سراسر کشور به‌صورت برخط در این نشست شرکت کردند.
سیدمجتبی هاشمی در این نشست، ضمن قدردانی از حضور و مشارکت مدیرکل امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب‌های اجتماعی، بر وجود اهداف مشترک و ضرورت تقویت ارتباط و همکاری میان حوزه حراست و مجموعه معاونت پرورشی تأکید کرد و گفت: در سطح وزارت آموزش‌وپرورش ارتباط خوبی میان این مجموعه‌ها برقرار است و همکاران حوزه پرورشی در موضوعات و شرایط مختلف، از جمله مدیریت فوریت‌ها، بحران‌ها و تولید محتواهای مورد نیاز، همراهی و همکاری مؤثری داشته‌اند که شایسته قدردانی است.
ضرورت هوشیاری و تلاش جمعی در انجام وظیفه تاریخی
رئیس مرکز حراست وزارت آموزش‌وپرورش ضمن گرامیداشت یاد شهدای دانش آموز و فرهنگی، بر ضرورت هوشیاری و تلاش جمعی در مدیریت شرایط فعلی کشور تأکید کرد و اظهار داشت: تهدیدات ناشی از جنگ مستقیم در روزهای اخیر برای همگان ملموس است؛ در کنار آن نیز کشور با ابعاد مختلفی از یک جنگ ترکیبی تمام‌عیار مواجه است که حوزه اقتصاد، مسائل فرهنگی و جنگ شناختی را دربرمی‌گیرد.
هاشمی خاطرنشان کرد: دشمن امروز از هر ابزاری که در اختیار دارد برای به زانو درآوردن ملت ایران و تحمیل اراده خود استفاده می‌کند و در چنین شرایطی، ما نیز وظیفه‌ای تاریخی برعهده داریم. اگر به تاریخ کشور بازگردیم و اتفاقات گذشته را مرور کنیم، جدایی بخش‌هایی از سرزمین ایران و از دست رفتن منابع کشور را به یاد می‌آوریم؛ اتفاقاتی که باید از آن‌ها درس گرفت و اجازه نداد تجربه‌های تلخ تاریخی، تکرار شود.
مشاور وزیر آموزش و پرورش با تأکید بر ضرورت استقامت و پایداری در شرایط کنونی تصریح کرد: امروز که دشمن درصدد تحمیل خواسته‌ها و اراده خود به ملت ایران است، ما نیز باید اراده‌ای قوی‌تر از گذشته داشته باشیم. استقامت، پایداری و تلاش جمعی در این روزها می‌تواند به الگویی برای آینده کشور تبدیل شود و نباید اجازه دهیم این مقطع تاریخی در آینده به‌عنوان تجربه‌ای تلخ و ناشی از کوتاهی و غفلت مورد یادآوری قرار گیرد.
وی با اشاره به اتحاد و همراهی مسئولان کشور تحت زعامت مقام معظم رهبری خاطرنشان کرد: مسئولان کشور با اتحاد و تلاش جمعی در مسیر پایداری کشور حرکت می‌کنند و ما نیز باید وظایف خود را در این شرایط دقیق‌تر انجام دهیم، پای کار ایران عزیز باشیم و بیش از گذشته برای انجام مسئولیت‌ها هزینه کنیم تا بتوانیم این مقطع را به‌درستی و با موفقیت پشت سر بگذاریم.
تاب‌آوری مدرسه، نیازمند توجه به ساختارهای پشتیبان
رئیس مرکز حراست وزارت آموزش‌وپرورش با اشاره به موضوع تاب‌آوری که پیش‌تر در اجلاس رؤسای آموزش‌وپرورش مطرح شده بود، گفت: مدرسه تاب‌آور بدون توجه به ساختارهای اداری و پشتیبان در سطوح بالادستی نمی‌تواند به‌تنهایی به سطح مورد انتظار دست پیدا کند. برای تحقق تاب‌آوری، باید در کنار یکدیگر و در سطوح مختلف سازمانی این رویکرد را تمرین کنیم و زمینه‌ای فراهم آوریم که مدارس بتوانند در شرایط گوناگون پابرجا بمانند و کارکردها و وجوه یک مدرسه مطلوب را در همه سطوح حفظ کنند.
هاشمی با اشاره به برنامه ارتقای مدیریت آموزشگاهی افزود: یکی از تمرکزهای ویژه سازمان، تقویت مدیریت آموزشگاهی و سازوکارهای درون‌مدرسه‌ای با هدف افزایش تاب‌آوری مدارس است. برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده نیز با همین رویکرد صورت گرفته تا مدارس بتوانند در مواجهه با مسائل و شرایط مختلف، ظرفیت بیشتری برای مدیریت امور و حفظ فعالیت‌های خود داشته باشند.
وی با بیان اینکه پیامدهای جنگ تنها به عرصه‌های مستقیم آن محدود نمی‌شود، اظهار داشت: تحمیل اراده‌ها، افزایش استرس و سختی‌های زندگی و تنش‌هایی که در سطوح خانواده شکل می‌گیرد، ارتباط عمیقی با حوزه تربیت دانش‌آموزان دارد. در چنین شرایطی، حوزه مشاوره می‌تواند نقش و ایده‌های مؤثری داشته باشد و با راهبری جریان‌های تخصصی خود، حتی در زمینه آموزش بهینه دانش‌آموزان نیز نقشی متفاوت و متناسب با شرایط سال جاری ایفا کند.
مأموریت گسترده حوزه امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب‌های اجتماعی
رئیس مرکز حراست با تأکید بر ضرورت شناخت جامع مأموریت‌های اداره‌کل امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب‌های اجتماعی گفت: این مجموعه هم در حوزه نیروی انسانی و توانمندسازی نیروهای پرورشی مأموریت و برنامه دارد، هم در زمینه جذب و راهبری مشاوران و توانمندسازی آنان فعالیت می‌کند و هم مسئولیت‌هایی در حوزه پیش‌گیری از آسیب‌های اجتماعی برعهده دارد. محدود کردن مأموریت این اداره‌کل فقط به برنامه‌هایی مانند نماد و موارد مشابه، به معنای نادیده گرفتن بخش مهمی از ظرفیت و مسئولیت‌های آن است.
هاشمی تصریح کرد: باید نگاه خود را نسبت به گستره مأموریت‌های این مجموعه توسعه دهیم. مسئولیت‌های این حوزه به اندازه‌ای گسترده است که می‌توان آن را در تراز یک معاونت یا حتی یک وزارتخانه ارزیابی کرد. همکاران این مجموعه زحمات فراوانی می‌کشند که شاید در همه سطوح سازمان آن‌گونه که شایسته است دیده نشود؛ در حالی که اگر قرار باشد از میان مأموریت‌های متعدد وزارت آموزش‌وپرورش، یک مأموریت محوری و اولویت‌دار انتخاب شود، می‌توان به اهمیت و جایگاه این حوزه توجه کرد.
مشاور وزیر آموزش‌وپرورش با اشاره به شرایط کنونی و اهمیت نقش این مجموعه ادامه داد: این حوزه در مقطع و شرایطی که در آن قرار داریم، می‌تواند کمک بسیار مؤثری به نظام تعلیم‌وتربیت داشته باشد؛ البته به شرط آنکه مجموعه آموزش‌وپرورش نیز به این مأموریت بها بدهد، قدردان تلاش همکاران باشد و آرامش و حمایت لازم را برای فعالیت تخصصی آنان فراهم کند.
وی در عین حال بر ضرورت مراقبت از آسیب‌های احتمالی درون این مجموعه تأکید کرد و گفت: در کنار اهمیت و گستردگی مأموریت‌ها، باید مراقب آسیب‌هایی نیز باشیم که ممکن است در دل ساختار و فعالیت‌های این حوزه شکل بگیرد. برای مثال، گاهی مشاوران تمایل دارند بخش بیشتری از فعالیت خود را به حوزه مشاوره تحصیلی اختصاص دهند و آن را در مقایسه با مسائل تربیتی در اولویت قرار دهند. البته مشاوره تحصیلی نیز در جای خود اهمیت دارد، اما تمرکز بیش از اندازه بر آن می‌تواند به آفتی برای مأموریت اصلی این مجموعه تبدیل شود.
مدیریت راهبردی؛ از شناخت وضع موجود تا رفع موانع تحقق اهداف
رئیس مرکز حراست وزارت آموزش‌وپرورش در ادامه با اشاره به ضرورت نگاه راهبردی در مدیریت سازمانی اظهار داشت: در مدیریت راهبردی، ابتدا اهداف عالی برای هر سازمان ترسیم می‌شود و وضع موجود، نقطه عزیمت حرکت به سمت آن اهداف خواهد بود. بنابراین، پیش از هر اقدامی باید وضع موجود به‌درستی پایش و چارچوب آن مشخص شود تا امکان برنامه‌ریزی و حرکت هدفمند فراهم آید.
هاشمی با بیان اینکه در مسیر تحقق اهداف، موانع متعددی وجود دارد، افزود: رفع این موانع از موضوعات مهم مدیریت سازمانی است. در برخی موارد، بخش قابل توجهی از برنامه‌ها به دلیل موانع موجود در مسیر اجرا متوقف می‌شوند. حتی برخی صاحب‌نظران حوزه برنامه‌ریزی راهبردی، یکی از دلایل ناکامی برنامه‌های راهبردی را ضعف در عرصه عملیات و ناتوانی در عبور از موانع اجرایی می‌دانند.
مشاور وزیر آموزش و پرورش با تأکید بر ضرورت شناسایی و مدیریت موانع گفت: برخی موانع باید برطرف شوند و برخی دیگر باید به‌عنوان مسئله مورد بررسی و حل‌وفصل قرار گیرند تا مسیر رسیدن به اهداف سازمان هموار شود. آسیب‌های اجتماعی نیز از جمله همین موانع هستند که باید آن‌ها را به‌درستی شناخت، به مسئله تبدیل کرد و برای حل آن‌ها برنامه داشت.
وی ادامه داد: اگر در مسیر تربیت، به‌عنوان یکی از اهداف غایی سند تحول بنیادین آموزش‌وپرورش، جدی هستیم، باید موانع تحقق آن را بشناسیم و برای حل آن‌ها اقدام کنیم. این موانع هم آسیب‌های روانی و هم آسیب‌های اجتماعی را شامل می‌شوند. اگر به این بخش توجه نکنیم، حتی در صورت پیشبرد فرایند آموزش، تربیت مطلوب اتفاق نخواهد افتاد و آموزش نیز به فرایندی شکننده تبدیل خواهد شد. بنابراین، شناخت وضعیتی که در حال مدیریت آن هستیم و توجه به موانع تحقق اهداف، ضرورتی اساسی است.
دانش‌آموزان؛ مهم‌ترین مأموریت دستگاه تعلیم‌وتربیت
رئیس مرکز حراست با اشاره به اهمیت توجه هم‌زمان به مسائل دانش‌آموزان و فرهنگیان گفت: به اعتقاد من، در آموزش‌وپرورش متولی مشخص، ساختارمند و تسهیلگری برای رسیدگی به امور فرهنگیان، متناسب با نیازهای این دستگاه، شکل نگرفته است و شاید بتوان گفت که بخشی از نارضایتی‌های فرهنگیان نیز به همین موضوع مرتبط است.
وی با تأکید بر زمینه‌محور بودن مسائل آموزش‌وپرورش تصریح کرد: موضوعات این دستگاه را باید با توجه به زمینه‌های شکل‌گیری آن‌ها شناخت؛ زیرا اگر به زمینه‌های مسائل توجه نکنیم، پیامدهای آن‌ها را نیز به‌درستی درک نخواهیم کرد و طبیعتاً نمی‌توانیم مدیریت مناسبی بر آن‌ها داشته باشیم.
مشاور وزیر آموزش و پرورش با اشاره به نقش خانواده و شرایط اجتماعی دانش‌آموزان افزود: هنگامی که درباره مسائل دانش‌آموزان صحبت می‌کنیم، باید زمینه‌های اجتماعی و خانوادگی را نیز در نظر بگیریم. حوزه مشاوره، حراست، انجمن اولیا و مربیان و سایر بخش‌ها هرکدام از زاویه مأموریت خود با بخشی از این مسائل مواجه‌اند، اما این مأموریت‌ها نباید به فعالیت‌هایی جزیره‌ای و جدا از یکدیگر تبدیل شوند.
ضرورت پرهیز از قضاوت شتاب‌زده درباره نتایج فعالیت‌های تربیتی
رئیس مرکز حراست وزارت آموزش و پرورش با اشاره به اهمیت فهم مشترک میان دو مجموعه و قدردانی از همراهی و نگاه تخصصی مدیرکل امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب‌های اجتماعی گفت: در بسیاری از سطوح، این فهم مشترک و همکاری شکل گرفته است، اما همچنان امکان تقویت آن و حتی بازآرایی برخی سازوکارها وجود دارد تا فعالیت‌ها با اثربخشی بیشتری دنبال شود.
هاشمی با تأکید بر دشواری ارزیابی نتایج فعالیت‌های تربیتی افزود: گاهی انتظار داریم نتیجه فعالیت‌های تربیتی مانند آماده شدن یک غذا باشد؛ یعنی اقدامی انجام شود، نتیجه آن بلافاصله در اختیار قرار گیرد و بتوان آن را ارزیابی کرد. در حالی که حوزه تربیت، حوزه‌ای تدریجی است و ساختن و شکل‌گیری نتیجه در آن به زمان نیاز دارد. همین ویژگی، بخشی از دشواری کار در این حوزه را نشان می‌دهد.
مشاور وزیر آموزش و پرورش همچنین ساختارهای اداری موازی را از موانع مهم انتقال برنامه‌ها به مدرسه دانست و اظهار داشت: در آموزش‌وپرورش ساختارهای متعددی ایجاد کرده‌ایم و دستگاهی با چهار سطح اداری شکل گرفته است؛ در حالی که بخش عمده مسائل ما در مدرسه جریان دارد. وقتی قرار است یک موضوع از این ساختارهای چندسطحی به مدرسه منتقل شود، گاهی در این مسیر با ناکامی مواجه می‌شویم و نمی‌توانیم مسائل را به‌درستی پیش ببریم.
وی تأکید کرد: بنابراین، نباید درباره تحقق برنامه‌ها و مصوبات شتاب‌زده قضاوت کنیم؛ بلکه باید بررسی کنیم که آیا مصوبات به‌درستی مورد توجه قرار گرفته‌اند و آیا اقدامات و برنامه‌ها تا سطح مدرسه پیش رفته‌اند یا خیر. این موضوعات باید به‌صورت دقیق بررسی و پی‌گیری شوند.
پیش‌گیری؛ نقطه مشترک همکاری حراست و حوزه پرورشی
هاشمی با اشاره به رویکرد پیشگیرانه مرکز حراست گفت: در مجموعه حراست برای پیش‌گیری ارزش زیادی قائل هستیم و همواره یکی از محورهای مورد توجه ما، تقویت اقدامات پیشگیرانه است. برای نمونه، در سال گذشته با وجود اینکه چهارشنبه‌سوری در شرایط جنگی و تعطیلی مدارس قرار داشت، جلسه مربوط به مدیریت مسائل و ملاحظات این مناسبت از ماه قبل با حضور مدیرکل امور تربیتی، مشاوره و مراقبت در برابر آسیب‌های اجتماعی و همکاران مرتبط برگزار شده بود تا زمینه آمادگی و پیش‌گیری فراهم شود.
رئیس مرکز حراست گفت: اگر همکاران حراست به تقویت حوزه پیش‌گیری اعتقاد دارند، باید کمک کنند همکاران حوزه تخصصی آسیب‌های اجتماعی بتوانند مأموریت‌های خود را پیش ببرند. این همکاری صرفاً به ارتباطات فردی، گفت‌وگوهای موردی یا نشست‌های مشترک محدود نمی‌شود؛ بلکه زمانی محقق خواهد شد که برنامه‌ای مشخص، جامع و حمایتگر وجود داشته باشد. اگر چنین برنامه‌ای نداشته باشیم، صرف گفت‌وگو و ارتباط به‌تنهایی به انجام کار منجر نخواهد شد.
مشاور وزیر آموزش و پرورش با اشاره به دشواری و فشار روانی فعالیت در حوزه آسیب‌های اجتماعی اظهار داشت: کار کردن در این حوزه، کاری پراسترس و سنگین است. همکاران مشاوره و پیش‌گیری از آسیب‌های اجتماعی با موقعیت‌هایی مواجه می‌شوند که گاهی در شرایط تعطیلی مدارس یا در ساعات پایانی فعالیت مدرسه، مسئولیت‌های سنگینی را متوجه آنان می‌کند.
وی افزود: نخستین انتظاری که از همکاران حراست در این حوزه دارم، ایجاد آرامش و اطمینان خاطر برای همکاران حوزه مشاوره و پیش‌گیری از آسیب‌های اجتماعی است؛ به‌گونه‌ای که بدانند حراست همراه آن‌هاست و در مسیر انجام مأموریت تخصصی‌شان، یک پشتیبان و همراه همیشگی در کنارشان قرار دارد.
آموزش‌های مشترک و استفاده از ظرفیت تخصصی دو مجموعه
رئیس مرکز حراست وزارت آموزش و پرورش با تأکید بر ضرورت توسعه آموزش‌های مشترک، به‌ویژه در حوزه تخصصی دانش‌آموزی، گفت: آموزش‌های مشترک می‌تواند به تقویت همکاری و شکل‌گیری نگاه واحد میان دو مجموعه کمک کند. این نگاه مشترک نیز زمانی به‌وجود می‌آید که رفت‌وآمدهای تخصصی، تعامل و همکاری مستمر میان همکاران شکل بگیرد.
هاشمی با اشاره به ظرفیت تخصصی همکاران حراست خاطرنشان کرد: پی‌گیری مستمر وضعیت مدارس، از جمله وظایف اولویت‌دار حوزه‌های حراست و پیش‌گیری از آسیب‌های اجتماعی است. نباید اجازه داد مسائل و مشکلات مدارس، متراکم شده و بدون پی‌گیری باقی بماند.
مشاور وزیر آموزش و پرورش خاطرنشان کرد: در برنامه ارتقای مدیریت آموزشگاهی، هدف آن است که مدارس به‌تدریج توانمند شوند و بتوانند مسائل خود را مدیریت کنند.
وی در پایان بار دیگر از همراهی و تلاش همکاران دو مجموعه در استان‌ها و مناطق کشور قدردانی کرد و بر ضرورت تداوم همکاری، پی‌گیری مستمر مسائل تا سطح مدرسه و تقویت اقدامات پیشگیرانه برای ارتقای تاب‌آوری و حفظ آرامش محیط‌های آموزشی تأکید کرد.
مشاهدهٔ خبر در منبع