روایت‌سازی باید از انتشار خبر فراتر برود/ضرورت ایجاد نظام شبکه‌ای و لایه‌بندی‌شده روایت‌سازی در آموزش‌وپرورش/حرکت از تولید محتوا به اثرگذاری واقعی
محمد گلزاری، دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت، در دومین روز از گردهمایی رؤسای ادارات اطلاع‌رسانی و روابط عمومی آموزش‌وپرورش کشور در اردوگاه شهید باهنر تهران، با تشریح الزامات تحول در نظام روایت‌سازی، بر ضرورت تقسیم کار شبکه‌ای، تعیین مسئولیت در سطوح مختلف و بهره‌گیری از ظرفیت گسترده مدارس و مجموعه‌های وابسته به آموزش‌وپرورش تأکید کرد.
وی با بیان این‌که نظام روایت‌سازی باید از ساختاری منسجم و لایه‌بندی‌شده برخوردار باشد، اظهار کرد: تقسیم مسئولیت‌ها در سطوح مختلف جغرافیایی و سازمانی، از جمله مناطق، استان‌ها و بخش‌های ستادی، می‌تواند سرعت اجرای برنامه‌ها، هماهنگی میان واحدها و کیفیت گزارشگری را افزایش دهد.
گلزاری با اشاره به برنامه‌ریزی برای آغاز فعالیت‌های جدید در سامانه روایت‌سازی، بر ضرورت تعریف مسئولیت‌های روشن، تعیین سطوح پی‌گیری و ایجاد سازوکار منظم برای گزارش اقدامات تأکید کرد و خواستار آن شد که این فرایند به اجرای پروژه‌هایی مشخص و قابل ارزیابی منجر شود.
پنج شکاف ارتباطی؛ موانع اصلی تبدیل خبر به باور عمومی
دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت، مسئله اصلی بسیاری از فعالیت‌های رسانه‌ای را فاصله میان تولید محتوا و شکل‌گیری ادراک عمومی دانست و گفت: ممکن است یک دستگاه اجرایی محتوایی را تولید کند، در نشست‌های داخلی به نمایش بگذارد و آن را موفق ارزیابی کند، اما این تولید در خارج از مجموعه دیده نشود و نتواند بر نگرش جامعه اثر بگذارد.
وی با اشاره به آنچه گرفتار شدن در «اتاق پژواک» توصیف کرد، تأکید کرد : روابط عمومی‌ها باید از چرخه محدود انتشار و بازخوردهای درون‌سازمانی خارج شوند و آثار واقعی فعالیت‌های خود را در فضای عمومی جامعه ارزیابی کنند.
گلزاری در این زمینه پنج شکاف اساسی را مورد توجه قرار داد و به شکاف اگاهی اشاره کردو گفت : شکاف آگاهی نخستین مانع، بی‌اطلاعی بخش قابل‌توجهی از جامعه از اقدامات و اتفاقاتی است که در دستگاه‌های اجرایی رخ می‌دهد.
به گفته وی، پیش از هر چیز باید اطمینان حاصل کرد که مخاطب بیرونی از اصل اقدام و دستاورد انجام‌شده اطلاع دارد.
وی به شکاف معنا اشاره کرد و گفت: اطلاع از وقوع یک اقدام لزوماً به معنای درک اهمیت آن نیست.
گلزاری با اشاره به برخی پرسش‌ها و تردیدها در جامعه نخبگانی درباره اولویت‌هایی مانند مدرسه‌سازی، بر ضرورت توضیح چرایی، اهمیت و آثار اجتماعی این اقدامات تأکید کرد.
به اعتقاد وی، روابط عمومی باید بتواند ضرورت و معنای یک پروژه را برای مخاطب روشن کند.
شکاف اعتبار سومین عامل و مانع مطرح شد و بیان کرد: در فضای رسانه‌ای و شبکه‌های اجتماعی، صحت و اعتبار اطلاعات ممکن است به چالش کشیده شود. ازاین‌رو، صرف انتشار یک خبر برای جلب اعتماد کافی نیست و روابط عمومی‌ها باید با ارائه شواهد معتبر، اطلاعات دقیق و پاسخ‌گویی مستمر، زمینه اعتمادپذیری روایت را فراهم کنند.
وی به شکاف تجربه اشاره کرد و گفت: یکی از مهم‌ترین موانع اثرگذاری روایت‌ها، فاصله میان اطلاعات منتشرشده و تجربه زیسته مردم است.
گلزاری با اشاره به خبرهای مربوط به پیشرفت پروژه‌های عمرانی، توضیح داد : اعلام درصد پیشرفت یک مسیر یا طرح، برای دستگاه اجرایی خبر محسوب می‌شود، اما برای مردم زمانی ملموس خواهد شد که نتیجه پروژه را در زندگی روزمره خود تجربه کنند؛ برای مثال، بتوانند از مسیر ساخته‌شده عبور کنند و آثار آن را ببینند.
وی تأکید کرد: روایت مؤثر باید به تجربه‌ای قابل‌درک در زندگی مردم پیوند بخورد تا مخاطب بتواند آثار اقدام را در محیط پیرامونی خود مشاهده کند.
وی شکاف ادراک عمومی به عنوان آخرین عامل تشریح کرد و گفت: هدف نهایی روایت‌سازی، صرفاً انتشار اطلاعات یا افزایش میزان دیده‌شدن محتوا نیست، بلکه شکل‌گیری درکی روشن و پایدار از اهمیت و نتیجه اقدامات در ذهن جامعه است. بر این اساس، روابط عمومی‌ها باید بررسی کنند که آیا پیام منتشرشده توانسته است به فهم و برداشت موردنظر در افکار عمومی منجر شود یا خیر.
گلزاری تأکید کرد : اگر این شکاف‌ها در فرایند طراحی و انتشار روایت مورد توجه قرار نگیرند، حتی تولیدات رسانه‌ای باکیفیت نیز ممکن است به مخاطبان محدود بمانند و اثر اجتماعی مورد انتظار را ایجاد نکنند.
مدرسه؛ ظرفیت گسترده برای روایت‌سازی و ارتباط با جامعه
دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت با اشاره به وجود حدود ۱۲۰ هزار مدرسه فعال در کشور، این گستره را فرصتی مهم برای توسعه فعالیت‌های ارتباطی و روایت‌سازی در آموزش‌وپرورش دانست.
وی تأکید کرد: ظرفیت روابط عمومی آموزش‌وپرورش به کارکنان رسمی این حوزه محدود نیست و مدرسه، خانواده‌ها، دانش‌آموزان، معلمان و دیگر گروه‌های مرتبط با نظام تعلیم‌وتربیت می‌توانند در فرایند انتقال پیام و روایت اقدامات مشارکت داشته باشند.
به گفته گلزاری، موضوعاتی مانند مدرسه‌سازی، تبلیغات محیطی، فرهنگ‌سازی اجتماعی و به‌ویژه صرفه‌جویی، از جمله زمینه‌هایی هستند که می‌توان از ظرفیت مدارس و شبکه گسترده مخاطبان آموزش‌وپرورش برای پیشبرد آن‌ها بهره گرفت.
وی با اشاره به ضرورت توجه به اولویت‌های روز کشور، خواستار آن شد که این ظرفیت‌ها از سطح ایده و برنامه‌ریزی فراتر بروند و در قالب فعالیت‌های مشخص و مستمر به کار گرفته شوند.
تولید روایت مشترک از نهضت توسعه عدالت آموزشی
گلزاری در بخش دیگری از سخنان خود، بر ضرورت تولید آثار رسانه‌ای و هنری مشترک درباره نهضت توسعه عدالت آموزشی تأکید کرد و گفت: ظرفیت‌های موجود در مجموعه‌هایی مانند کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس و شورای اطلاع‌رسانی دولت می‌تواند در قالب یک برنامه مشترک به تولید آثار اثرگذار منجر شود.
وی با اشاره به تجربه و توانمندی کانون پرورش فکری در تولید آثار فرهنگی و هنری ویژه کودکان و نوجوانان و نیز ارتباط خانواده‌ها با این مجموعه، بر اهمیت استفاده از ظرفیت‌های تخصصی و استانی برای روایت اقدامات حوزه آموزش‌وپرورش تأکید کرد.
به گفته وی، می‌توان با طراحی جشنواره‌های رسانه‌ای، تولید آثار هنری و مستندسازی تجربه‌های موفق، روایت‌های متنوع و باکیفیتی درباره توسعه عدالت آموزشی تولید کرد تا اقدامات انجام‌شده بهتر دیده شوند و امکان ارتباط مؤثرتر آن‌ها با جامعه افزایش یابد.
گلزاری تأکید کرد: چنین برنامه‌ای باید به‌عنوان پروژه‌ای مشخص و مشترک دنبال شود و روابط عمومی‌ها در اجرای بخش مهمی از آن نقش محوری داشته باشند.
نظام شبکه‌ای؛ راهبرد افزایش توان روایت‌گری
دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت با تأکید بر ضرورت شکل‌گیری نظام شبکه‌ای روابط عمومی‌ها، این رویکرد را یکی از راهکارهای اصلی برای افزایش توان رسانه‌ای و کاهش شکاف‌های ارتباطی دانست.
وی خاطرنشان کرد: شبکه‌سازی می‌تواند ضمن ایجاد هم‌افزایی میان بخش‌های مختلف، امکان تقسیم مسئولیت، تبادل تجربه، هماهنگی در تولید محتوا و حل مسائل به‌صورت جمعی را فراهم کند.
گلزاری بر این نکته تأکید کرد که شبکه روایت‌سازی زمانی اثربخش خواهد بود که هر بخش مسئولیت مشخصی داشته باشد، گزارش اقدامات به‌صورت منظم انجام شود و فعالیت‌های مناطق، استان‌ها و ستاد در چارچوبی هماهنگ پیش برود.
وی همچنین بر ضرورت استفاده از ظرفیت‌های محلی و استانی تأکید کرد؛ ظرفیت‌هایی که می‌توانند به شناسایی تجربه‌های موفق، تولید محتوای متناسب با شرایط هر منطقه و انتقال مؤثرتر پیام‌ها به مخاطبان کمک کنند.
حرکت از تولید محتوا به اثرگذاری واقعی
گلزاری بر ضرورت تغییر معیارهای ارزیابی فعالیت‌های رسانه‌ای تأکید کرد و یادآور شد که موفقیت روابط عمومی‌ها را نباید صرفاً با تعداد خبرها، گزارش‌ها یا محصولات تولیدشده سنجید.
به گفته وی، میزان آگاهی جامعه از اقدامات، درک اهمیت آن‌ها، اعتماد به اطلاعات منتشرشده، مشاهده آثار در زندگی روزمره و شکل‌گیری ادراک عمومی، باید در ارزیابی عملکرد نظام روایت‌سازی مورد توجه قرار گیرد.
وی با تأکید بر آمادگی برای پیشبرد این برنامه در یک بازه زمانی یک‌ماهه، ابراز امیدواری کرد که با همراهی و مشارکت مسئولان روابط عمومی، نظام شبکه‌ای روایت‌سازی با تحولی محسوس همراه شود.
دبیر شورای اطلاع‌رسانی دولت، بر ضرورت تبدیل ظرفیت گسترده آموزش‌وپرورش به شبکه‌ای فعال، هماهنگ و اثرگذار در روایت اقدامات و دستاوردها تأکید کرد؛ شبکه‌ای که بتواند با عبور از محدودیت‌های ارتباطی، روایت‌ها را از سطح تولید و انتشار به سطح تجربه، اعتماد و ادراک عمومی برساند.
مشاهدهٔ خبر در منبع