مردم در قوه قضائیه بیشتر از گذشته «احساس عدالت» می‌کنند
معاون اول قوه قضائیه گفت که مراجعه کنندگان به قوه قضائیه باید عدالت را در کف دادگستری‌ها و مراجع قضایی احساس کنند. به گفته او مردم در مقایسه با گذشته بیشتر احساس عدالت می‌کنند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صدا و سیما، قانون «احترام به آزادی‌های مشروع و حفظ حقوق شهروندی» عمری ۲۲ ساله دارد. سال ۸۳ بود که دستورالعمل حقوق شهروندی در قوه قضائیه صادر شد و نمایندگان مجلس هم همین موضوع را به قانون تبدیل کردند. موضوع حقوق شهروندی در قوانین دیگری از جمله قانون آیین دادرسی کیفری هم آمده؛ چیزی که سال ۹۴ به قول حقوقدانان «لازم‌الاجرا» شد. آنچه حالا ضمانتی برای پی‌گیری حق شهروندی‌ست، «جرم‌انگاری» است که قانون برای نقض حقوق شهروندی داشته است.
سال ۱۴۰۳ هم یک دستورالعمل از رئیس قوه قضائیه برای حفظ حقوق شهروندان داده شد. زمانی که تأکید شد در مهلت ۶ ماهه یک سامانه برایش راه اندازی شود. سامانه «دفتر بازرسی ویژه حقوق شهروندی» امروز فعالیت رسمی‌اش را آغاز کرد؛ دفتر بازرسی ویژه حقوق شهروندی که زیرمجموعه ریاست قوه قضائیه است، این خبر را داد. سامانه‌ای که از «درگاه یکپارچه ارتباطات مردمی قوه قضائیه (سامانه سامع)» در دسترس قرار گرفته است.
معاون اول قوه قضائیه که برای دریافت گزارش به دفتر بازرسی حقوق شهروندی آمده بود، با ما گفت‌و‌گو کرد. سوژه گفت‌وگوی کوتاه خبرنگاران با او، «حقوق شهروندی» بود. گفت‌و‌گو با حمزه خلیلی را می‌خوانید:
خبرگزاری صدا و سیما: موضوع حقوق شهروندی ۲۰ سال پیش در مجموعه قوانین کشور آمد. با توجه به تأکید‌های رهبری و رئیس قوه قضائیه درباره حقوق شهروندی، پی‌گیری حقوق شهروندی در قوه قضائیه چگونه بوده است؟
حمزه خلیلی: شهروندان از جمله متهمان حق‌هایی دارند که باید در فرایند رسیدگی‌ها رعایت شود. قوه قضائیه تأکید می‌کند که حقوق مردم از جمله مجرمان باید رعایت شود. مردم نباید تحقیر شوند و همه مسئولان باید کرامت و عزت آن‌ها را حفظ کنند. گاهی تخلفات و جرم‌هایی در نقض حقوق شهروندی مردم رخ می‌دهد که قوه قضائیه هم تلاش می‌کند حقوق مردم را زنده کند. با فعال شدن سامانه دفتر بازرسی ویژه حقوق شهروندی، مردم می‌توانند گزارش نقض حقوق خود را ثبت و ارسال کنند.
این گزارش‌ها دقیق بررسی می‌شود و اگر تخلف یا جرمی رخ داده باشد، رسیدگی خواهد شد. همانطور که مراجعه کنندگان به مراجع قضایی حقوقی دارند که باید رعایت شود، کارگزاران هم بخشی از جامعه هستند که لازم است حقوقشان در نظر گرفته شود. ما به حقوق شهروندی یک طرفه نگاه نمی‌کنیم.
بر اساس آمار‌های دریافتی، میزان تشویق نیرو‌های قضایی در مراجع قوه قضائیه بیشتر از میزان تخلفات بوده است. افرادی که حقوق مردم را در فرایند‌های رسیدگی رعایت می‌کنند و عزت شهروندان را نگه می‌دارند، باید بیشتر تشویق شوند. این تشویق‌ها باعث کاهش نقض حقوق شهروندی هم خواهد شد.
خبرگزاری صدا و سیما: بر اساس پیام‌های رهبر انقلاب اسلامی، به لمس شدن عدالت اشاره شده است. به نظر شما به این موضوع تأکید شده و از نظر شما مردم وقتی وارد مراجع قضایی می‌شوند، احساس عدالت می‌کنند؟
حمزه خلیلی: رهبر انقلاب اسلامی و رئیس قوه قضائیه تأکید دارند نتیجه فعالیت‌ها و اقدام‌های تحولی دستگاه قضا برای مردم قابل لمس و مشهود باشد. مراجعه کنندگان در کف دادگستری‌ها و مراجع قضایی و جا‌های دیگر احساس کنند که عدالت اجرا می‌شود و در زندگی آن‌ها تأثیرگذار بوده است. احساس عدالت از خود عدالت شاید مهم‌تر باشد. مانند احساس امنیت که شاید از خود امنیت مهم‌تر باشد.
خبرگزاری صدا و سیما: آیا مردم احساس عدالت می‌کنند؟
حمزه خلیلی: بله. قوه قضائیه برای همین قدم بر می‌دارد و با ایجاد سامانه‌های مختلف مانند سامانه دفتر بازرسی ویژه حقوق شهروندی، برای حس شدن عدالت میان مردم و افزایش اعتماد به دستگاه قضا تلاش می‌کند. پیشتر برای وثیقه‌گذاری مردم فرایند پیچیده‌ای را طی می‌کردند و احساس عدالت نداشتند، اما حالا با سامانه ضمانت الکترونیک، بدون معطل شدن زیاد یا مراجعه به اشخاص مختلف، پرداخت حق کارشناسی و زندان رفتن، فرایند وثیقه‌گذاری طی می‌شود.
در گذشته مقام قضایی به صورت سنتی پرونده‌ها را ارجاع می‌داد و شائبه‌های جانبداری و سوگیری ایجاد می‌شد، اما با هوشمند شدن ارجاع پرونده و بدون دخالت انسانی، کسی احساس جانبداری نمی‌کند. رئیس قوه قضائیه به یک دادگاه تجدیدنظر رفته بود که انبوهی از پرونده‌های ارجاع‌نشده وجود داشت. حالا بدون تلف شدن زمان، پرونده‌ها به صورت هوشمند باید ارجاع شود. آیا این احساس عدالت را ایجاد نمی‌کند؟ ایجاد خدمات جدید در قوه قضائیه بخشی از حقوق مردم است و کسی که مراجعه کننده به مراجع قضایی باشد این را حس می‌کند. شما تا وضع گذشته را نبینید، نمی‌توانید درباره وضع کنونی دقیق نظر دهید. ما وضع کنونی را گذشته مقایسه می‌کنیم.
گفت‌و‌گو از ابراهیم اسدی بیدمشکی
مشاهدهٔ خبر در منبع