وجود ۲۰۰ ظرفیت اقتصادی در آموزشوپرورش؛ مدارس ۱۸ ساعت خالیاند
اقتصاد آموزشوپرورش در حالی با مشکل مواجه است که بخش قابلتوجهی از ظرفیتها و داراییهای این وزارتخانه همچنان فعال نشدهاند؛ کارشناسان معتقدند راهکار، نه دریافت پول از خانوادهها و خصوصیسازی، بلکه مدیریت منابع و فعالسازی ظرفیتهای مغفول است.
گروه آموزشوپرورش: میزگرد علمی_تخصصی «آموزش و پرورش و اقتصاد در اندیشه رهبر حکیم شهید» با حضور علیرضا علیاحمدی وزیر اسبق آموزش و پرورش و معاون اسبق سازمان برنامه و بودجه، محمد صادق عبداللهی مدیر گروه آموزش و پرورش مرکز پژوهشهای مجلس، منصور مجاوری معاون سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس و محمدمهدی کاظمی معاون سابق آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش در خبرگزاری فارس برگزار شد.
علیرضا علیاحمدی وزیر اسبق آموزش و پرورش و معاون اسبق سازمان برنامه و بودجه در این میزگرد اظهار کرد: از ابتدا حضرت امام(ره)، رسالت، مأموریت و نقشی را که ملت بزرگ ایران و کشور عزیزمان باید در عصر کنونی ایفا کنند، با آموزش و پرورش مرتبط میدانستند و آموزش و پرورش را مهیاکننده و تأمینکننده منابع انسانی برای انجام این رسالتها میدیدند.وی افزود: یک کشور برای پیشرفت همهجانبه در عرصههای فناوری، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و امنیتی و برای اینکه کشوری آباد و برخوردار باشد و مردم بتوانند از نعمتهای آن استفاده کنند و شکرگزار خالق هستی باشند، نیازمند پاسخگویی به نیازهای مردم و همچنین الگویی برای سایر کشورها، بهویژه کشورهای اسلامی، حوزه مقاومت و مردم مستضعف جهان است.آموزش و پرورش؛ جایگاه اصلی انسانسازیعلیاحمدی ادامه داد: ملت ما نیز رسالتهایی بر دوش دارد و در بدو امر باید کار انسانسازی را برای خود و جامعه انجام دهد. جایگاه اصلی این انسانسازی در خانواده و نظام تعلیم و تربیت، با تأکید بر آموزش و پرورش است.وزیر اسبق آموزش و پرورش گفت: باید در آموزش و پرورش انسانهایی اسوه و نمونه تربیت کنیم و در تکمیل آن، در آموزش عالی کشور بتوانیم یک ملت نمونه برای امت اسلام باشیم. لازمه این موضوع آن است که آموزش و پرورش نقش خود را به خوبی ایفا کند.وی افزود: معلمان و مربیان کسانی هستند که میتوانند تسهیلگر، زمینهساز، مربی و هدایتکننده انسانها برای رسیدن به جایگاهی باشند که شایسته آن هستند.
علیاحمدی تأکید کرد: همه این موارد نشان میدهد شأن، رسالت و جایگاه آموزش و پرورش بسیار والا است. به تعبیر امام، دستگاه آموزش و پرورش در مقایسه با سایر دستگاهها شأن بالاتری دارد؛ چراکه آموزش و پرورش تأمینکننده سرمایه انسانی و منابع انسانی برای سایر دستگاههاست و سایر دستگاهها مصرفکننده و استفادهکننده از سرمایهای هستند که در آموزش و پرورش تربیت میشود. البته این مسیر ابتدا از خانواده آغاز میشود، سپس آموزش و پرورش و در ادامه آموزش عالی و دانشگاهها ادامه مییابد.آموزش و پرورش و ضرورت توجه بیشتر دولتهاوزیر اسبق آموزش و پرورش با اشاره به رهنمودها و مطالبات امام از مسئولان و دولتها گفت: نقل به مضمون، آنچه تاکنون برای آموزش و پرورش گذاشته شده، کفایت نمیکند و باید از هر جهت بیشتر به آموزش و پرورش رسیدگی شود.علیاحمدی افزود: ما هم در دولت بودهایم، هم در آموزش و پرورش و هم در سازمان برنامه و بودجه و مقدورات و محدودیتهای کشور نیز شرایط خاص خود را دارد که باید به آن توجه کرد.وی با اشاره به نحوه ارزیابی بودجه آموزش و پرورش اظهار کرد: دولتها معمولاً کمک خود را در قالب بودجه ارزیابی میکنند و بودجه یک دستگاه را با تولید ناخالص داخلی، بودجه کل کشور و همچنین بودجه کشورهای دیگر مقایسه میکنند و بعد قضاوت میکنند که دولتها چه میزان نسبت به آموزش و پرورش اهتمام داشتهاند.
رشد اقتصادی بدون سرمایه انسانی ممکن نیستمعاون اسبق سازمان برنامه و بودجه ادامه داد: در اینجا باید اشاره کنیم که اقتصاد ما اقتصادی پاسخگو برای این کشور و ملت نیست. اصطلاحاً گفته میشود کیک اقتصاد ما کوچک است و این کیک باید رشد کند و بزرگتر شود؛ در این صورت سهمی که به هر مجموعهای میرسد نیز میتواند بیشتر شود.وی افزود: برای اینکه کیک اقتصاد بزرگ شود، لازم است انسانهایی تربیت کنیم که بتوانند با نوآوری، خلق فناوری، شیوه اداره مناسب و ارتقای بهرهوری، این کیک اقتصادی را بزرگ کنند.علیاحمدی گفت: زمانی سرمایه مادی، ریال و دلار، منابع اصلی اقتصاد را تعیین میکرد، اما امروز اقتصاد به سمت اقتصاد دانشبنیان پیش میرود. منابع ریالی و ارزی همچنان مهم هستند، اما منبع اصلی همان سرمایه انسانی است که باید بهگونهای تربیت شود که بتواند اقتصاد را شکوفا کند و سهم ارتقای بهرهوری را در پیشرفت اقتصادی پاسخگو باشد.وی با اشاره به پایین بودن نرخ بهرهوری در کشور اظهار کرد: یکی از معضلاتی که داریم پایین بودن نرخ بهرهوری کشور است. بخش عمده بهرهوری به بهرهوری نیروی انسانی و کارایی نیروی انسانی و همچنین رشد نوآوریهای فناورانه برمیگردد که میتواند منجر به جهشهای اقتصادی و تحولات چشمگیر شود.علیاحمدی ادامه داد: این موضوع به این برمیگردد که ما فرزندان خود را چگونه تربیت کرده باشیم، پایههای تحصیلی آنها در آموزش و پرورش تا چه اندازه محکم باشد و از نظر مهارتها و تخصصهایی که کشور نیاز دارد، تا چه اندازه آمادگی داشته باشند تا در ادامه در دانشگاهها، پژوهشگاهها، مؤسسات تحقیقاتی و شرکتهای دانشبنیان بتوانند نقشآفرینی کنند.
آموزش و پرورش در یک چرخه فزاینده اقتصادیوی افزود: اگر بتوانیم یک چرخه فزاینده ایجاد کنیم که آموزش و پرورش سرمایه انسانی را تربیت کند و این افراد بتوانند خلاقیت، نوآوری و کارآفرینی را با استفاده از فناوری گسترش دهند، اقتصاد کشور رشد پیدا میکند، بهرهوری ارتقا مییابد و درآمدی که برای کشور و دولت حاصل میشود افزایش پیدا میکند.وزیر اسبق آموزش و پرورش گفت: از این طریق، انتظار ما این است که سهم دستگاه عظیمی مانند آموزش و پرورش از منابع ملی و بودجه سالانه کشور نیز بیشتر شود. این یک چرخه است و اگر این چرخه معیوب باشد و نتوانیم سرمایه انسانی شایسته را برای رشد اقتصادی و رشد همهجانبه فراهم کنیم، طبیعی است که اقتصاد کشور نیز رشد لازم را نخواهد داشت، سلامت و درآمدهای لازم حاصل نخواهد شد و در نتیجه سهمی که به آموزش و پرورش میرسد نیز نمیتواند سهم بزرگی باشد.دولتها بهصورت مستقیم و غیرمستقیم به آموزش و پرورش کمک میکنندعلیاحمدی با اشاره به تلاش دولتها برای حمایت از آموزش و پرورش گفت: دولتها کم و بیش تلاش کردهاند به آموزش و پرورش رسیدگی کنند؛ اگرچه وزیر آموزش و پرورش در دولت تنهاست و همه فکر میکنند آموزش و پرورش دستگاهی است که در حال مصرف کردن است و کسی آنگونه که باید به داد آموزش و پرورش نمیرسد.بیش از ۳۰ مسیر برای تأمین منابع آموزش و پرورشمعاون اسبق سازمان برنامه و بودجه با اشاره به بررسی منابع آموزش و پرورش گفت: بیش از ۳۰ نوع بودجه و منبع مستقیم و غیرمستقیم وجود دارد که آموزش و پرورش از آن استفاده میکند.
علیاحمدی افزود: با همه این وجود، نیازهای آموزش و پرورش بسیار بیش از این منابع است. در بودجه جاری آموزش و پرورش، حقوق معلمان و فرهنگیان، بودجه طرح رتبهبندی، سرانه مدارس، شیوه مدارس، تغذیه، کتاب و منابع و اقلام دیگر وجود دارد.وی ادامه داد: در بخش تملک داراییها نیز بودجه مقاومسازی و نوسازی، سهم خیرین در احداث و نوسازی مدارس، سیستمهای گرمایشی که وزارت نفت و استانها باید تأمین کنند و همچنین موضوعاتی که در سفرهای استانی پیگیری میشد، وجود دارد.علیاحمدی گفت: واگذاری زمین از سوی شهرداریها، منابع طبیعی و سایر دستگاهها برای احداث مدارس و نیازهای ملکی آموزش و پرورش، خانههای معلم و تجهیزاتی که برای آن تعریف میشود نیز از دیگر موارد است.وی افزود: در سفرهای استانی، از بودجه ریاست جمهوری، وزارت گردشگری و وزارت نفت برای تجهیز مدارس و پذیرایی از مسافران فرهنگی و همچنین خانههای معلم استفاده میکردیمظرفیتهای مالی و مشارکت مردم و نهادهاعلیاحمدی با اشاره به سایر منابع گفت: کمک دولت به صندوق ذخیره فرهنگیان، سهم درآمدهای ثبتی، عوارض شهرداریها، بودجه ارزش افزوده، مالیات بر ارزش افزوده، بودجه مناطق محروم و سرمایهگذاری خیرین مدرسهساز از دیگر ظرفیتهاست.وی افزود: سرمایهگذاری انبوهسازان برای پروژههای مسکونی، شهرکهای جدید و شهرسازی، پرداختی خانوادهها از طریق انجمن اولیا و مربیان، سرمایهگذاری صاحبان مدارس غیردولتی و معافیتهای مالیاتی در نظر گرفتهشده نیز از دیگر ظرفیتها محسوب میشوند.
وزیر اسبق آموزش و پرورش ادامه داد: افرادی که علاقهمند باشند میتوانند به آموزش و پرورش کمک کنند و از معافیت مالیاتی استفاده کنند. اعتبارات ناشی از مسئولیتهای اجتماعی بنگاهها نیز وجود دارد و بستگی به رایزنی آموزش و پرورش دارد که بتواند از آنها استفاده کند.وی گفت: معافیتهایی برای آب، برق و گاز در برخی موارد وجود دارد و همچنین وجوه قابل قبول مالیاتی و منابعی که در اختیار هنرستانها و صنایع قرار میگیرد، میتواند مورد استفاده قرار گیرد. .نیاز آموزش و پرورش به ایدههای جدید برای تأمین منابععلیاحمدی تأکید کرد: با وجود تمام این موارد، آنچه نیاز آموزش و پرورش است بیش از این منابع است. اینکه این سهم تا چه میزان افزایش پیدا کند، به دولت و همچنین عملکرد وزارت آموزش و پرورش بستگی دارد.وی افزود: برای مثال، اگر بخواهیم صاحبان مدارس غیردولتی سهم بیشتری پرداخت کنند، معمولاً بیش از ۱۰ تا ۱۵ درصد نبوده و کشش اقتصاد ما نیز بهگونهای نیست که بتواند خیلی بیشتر از این را تحمل کند. ممکن است این سهم تا حدود ۲۰ درصد افزایش پیدا کند، اما خیلی بیش از این امکانپذیر نیست. بنابراین باید به سراغ ایدههای جدید برویم. این ایدهها از یک جهت شامل صرفهجوییهایی است که باید انجام دهیم.ضرورت افزایش بهرهوری و کاهش اتلاف منابععلیاحمدی با انتقاد از پایین بودن اثربخشی مدیریت در آموزش و پرورش اظهار کرد: ما منابع بسیار زیادی در آموزش و پرورش داریم، اما مدیریتهای ما اثربخش نیست و بهرهوری ما پایین است.
وی ادامه داد: تعداد مدارس کمجمعیت بسیار بالاست و نوع مدیریت ما نیز باید مورد توجه قرار گیرد. باید ببینیم چه آموزشهایی به مدیران خود دادهایم که وقتی مدرسهای را اداره میکنند، بدانند چگونه باید آن را اداره کند. بنابراین اولین موضوع این است که مدیریت خودمان را بهتر کنیم تا پرت منابع و اتلاف منابع کاهش پیدا کند.مدارس هیئت امنایی؛ ظرفیتی برای مشارکت مردموزیر اسبق آموزش و پرورش یکی دیگر از راههای استفاده از ظرفیت مردم را توسعه مدارس هیئت امنایی دانست و گفت: باید به دنبال راههای جدید برای انجام کارها با کیفیت بهتر و هزینه قابل قبول باشیم. برای مثال، توسعه مدارس هیئت امنایی یکی از این راههاست.وی افزود: اخیراً دیدم که درباره انحلال مدارس هیئت امنایی صحبتهایی مطرح میشود که به نظر من اشتباه است. ما برای مشارکت مردم، به این مدارس نیاز داریم. در زمان ما این موضوع آزمایش شد و قانون آن را نیز رسمی کردیم.علیاحمدی گفت: یکی از راههایی که مردم با افتخار و به دلخواه برای آموزش و پرورش هزینه میکنند، همین مدارس هیئت امنایی است. البته نمیگویم هر مدرسهای را میتوان هیئت امنایی کرد؛ هر مدرسهای که شرایط و استانداردهای لازم را داشته باشد، میتواند هیئت امنایی شود.وی ادامه داد: خانوادهای که برای غذا و وسیله ایاب و ذها فرزند خود سرمایهگذاری میکند، میتواند برای برنامه آموزشی او نیز سرمایهگذاری کند و بخشی از خانوادهها میتوانند از طریق هیئت امنا در این زمینه مشارکت داشته باشند.
استفاده از ظرفیت اوقاف و مدارس غیردولتیعلیاحمدی با اشاره به ظرفیت اوقاف اظهار کرد: باید دید اوقاف چه میزان امکانات در اختیار دارد و آموزش و پرورش تا چه اندازه از آن بهرهمند میشود.وی همچنین درباره مدارس غیردولتی گفت: اگر در مناطقی که مدرسه زیاد داریم، مدرسه را با قیمت مناسب به کسی که میخواهد مدرسه غیردولتی تأسیس کند اجاره دهیم، میتوان بخشی از مشکلات را حل کرد.وزیر اسبق آموزش و پرورش افزود: اصلیترین آیتم هزینهای مدرسه غیردولتی، ملک و ساختمان آن است. اگر ساختمان را با قیمت مناسب اجاره دهیم و مؤسس از محل درآمد خود اجاره آن را پرداخت کند، میتوان سهم مدارس غیردولتی را افزایش داد.مولدسازی داراییهای راکد آموزش و پرورشعلیاحمدی با اشاره به داراییهای راکد آموزش و پرورش گفت: موضوع دیگر، داراییهای راکدی است که آموزش و پرورش دارد و گاهی مانند امری وابسته به خودمان با آن برخورد میکنیم، در حالی که میتوان از ظرفیت مولدسازی استفاده کرد.وی افزود: در آموزش و پرورش امکاناتی داریم که مورد استفاده قرار نمیگیرد. باید این امکانات را به کار گرفت. در برخی مناطق، مدارسی داریم که زمین آنها ارزش بسیار زیادی دارد. میتوان با اختیاراتی که باید داده شود، چنین املاکی را برای کار تجاری یا موارد دیگر واگذار کرد و در مقابل، در فاصلهای مناسب و با زمین ارزانتر، مدرسه جدیدی ساخت؛ مدرسهای که از خیابان اصلی فاصله داشته باشد، سروصدا و ترافیک کمتری داشته باشد.
ادغام مدارس کمجمعیت و کاهش هزینهها وی یکی دیگر از راهکارها را ادغام مدارس کوچک عنوان کرد و گفت: باید مدارسی را که جمعیت کمی دارند، در مواردی که فرهنگ منطقه اجازه میدهد، ادغام کنیم و برای یک منطقه مدرسه شبانهروزی ایجاد کنیم.علیاحمدی افزود: این کار میتواند از نظر اقتصادی نیز بهصرفه باشد، دانشآموزان را در یک مجموعه متمرکز کند و امکان رسیدگی بیشتر به آنها را فراهم آورد؛ البته در جایی که فرهنگ منطقه اجازه نمیدهد، باید ملاحظات فرهنگی را در نظر گرفت.
محمدمهدی کاظمی معاون سابق وزارت آموزش و پرورش نیز در این میزگرد با اشاره به نگاه رهبر شهید و افق تمدنی امام شهید اظهار کرد: در شرایطی که امروز کشور و جهان با تحولات مختلفی مواجه است، بیش از هر زمان دیگری توجه به موقعیت خاص ژئوپلیتیک ایران، نگاه اقتصادی به کشور و نقش ایران در نظم نوین جهانی اهمیت پیدا کرده است.وی افزود: رهبر شهید طی سالهای گذشته، بهویژه در ۱۷، ۱۸ سال اخیر، توجه ویژهای به مسئله اقتصاد داشتند و نامگذاری سالها نیز با همین نگاه انجام شد تا ضمن آگاهیبخشی به خبرگان و مردم، راهبرد کشور در مقابله با جنگ همهجانبه علیه کشور و حرکت در مسیر پیشرفت و تعالی مشخص شود.اقتصاد مقاومتی و نقش آموزشوپرورشمعاون سابق وزارت آموزشوپرورش با بیان اینکه دفاع اقتصادی یکی از راهبردهای مورد تأکید رهبر شهید بوده است، گفت: در اندیشه رهبر شهید، جنگ اقتصادی هم در بحث جنگ نرم و هم جنگ سخت مطرح بود و موضوع جنگ نرم بهصورت ویژه مورد تأکید قرار گرفت.کاظمی ادامه داد: اقتصاد مقاومتی، اقتصاد متکی بر توان داخلی، کاهش و قطع وابستگی کشور، تولید ملی، رشد اقتصادی، ایجاد پویایی در اقتصاد، خودکفایی، عدالت اقتصادی، اصلاح الگوی مصرف و استفاده از ظرفیتهای درونزا از جمله مؤلفههایی است که در این زمینه مورد توجه قرار گرفته است.وی با اشاره به ارتباط این مؤلفهها با نظام تعلیم و تربیت گفت: بخش عمدهای از این موضوعات بر عهده نظام تعلیم و تربیت و آموزشوپرورش است؛ چراکه یکی از مهمترین مؤلفههای قدرت اقتصادی، تربیت نیروی انسانی توانمند است.
آموزشوپرورش؛ نقطه آغاز قدرت اقتصادیکاظمی با اشاره به تأکید رهبر شهید بر ارتباط آموزشوپرورش و اقتصاد اظهار کرد: رهبر شهید، علاوه بر دیدار با معلمان، در جلسات با کارآفرینان و شرکتهای دانشبنیان نیز موضوع آموزشوپرورش، اقتصاد و تربیت نیروی انسانی را مورد توجه قرار داده بودند.وی افزود: اقتصاد مبتنی بر علم، سیاست مبتنی بر علم و جامعه علممحور، جزو شعارهای امروز دنیاست و اگر بخواهیم از حرکت جهانی عقب نمانیم و حتی نقش تعیینکننده و پیشبرنده داشته باشیم، چارهای نداریم جز اینکه نگاه بنیانی و اساسی به آموزشوپرورش داشته باشیم.معاون سابق وزارت آموزشوپرورش ادامه داد: آموزشوپرورش جوانان را پرورش میدهد و نیروی انسانی کشور را تربیت میکند. هیچ کشوری بدون نیروی انسانی کارآمد، عاقل و متعهد نمیتواند به پیشرفت برسد؛ حتی اگر از منابع زیرزمینی و ثروتهای فراوان برخوردار باشد.کاظمی تصریح کرد: وقتی درباره اقتصاد صحبت میکنیم، معمولاً نگاهها به موضوعاتی مانند تورم، تولید، اشتغال، سرمایهگذاری و بهرهوری میرود، اما چه کسی زمینه تولید را فراهم میکند؟ چه کسی میتواند از تجهیزات و امکانات استفاده کند و زمینه افزایش بهرهوری و کارآفرینی را فراهم کند؟ پاسخ، نیروی انسانی است و اینجا نقش آموزشوپرورش در اقتصاد مطرح میشود.از «چه چیزی یاد گرفته» تا «چه تواناییهایی کسب کرده است»وی با طرح این پرسش که آیا آموزشوپرورش صرفاً باید ریاضی، شیمی و فیزیک را به دانشآموزان آموزش دهد، گفت: باید شایستگیهای مختلف را در دانشآموزان ایجاد و زمینه تربیت آنها را فراهم کنیم.
کاظمی ادامه داد: اگر بخواهیم نقش آموزشوپرورش در اقتصاد را بازتعریف کنیم، باید از یک پرسش سنتی فاصله بگیریم و به جای اینکه بپرسیم دانشآموز چه چیزهایی یاد گرفته است، بپرسیم دانشآموز پس از خروج از مدرسه چه شایستگیها و تواناییهایی کسب کرده است که میتواند با استفاده از آنها برای کشور حل مسئله کند و اقتصاد دانشبنیان را رقم بزند.وی افزود: فردی که از نظام تعلیم و تربیت خارج میشود باید دانا، توانا، ماهر، کارآمد، خلاق، نوآور، مسئولیتپذیر و کارآفرین باشد.همه دانشآموزان نباید یک مسیر را طی کنندمعاون سابق وزارت آموزشوپرورش یکی دیگر از کارکردهای آموزشوپرورش را استعدادیابی و استعدادپروری دانست و گفت: همه دانشآموزان یکسان نیستند و همه نباید الزاماً یک مسیر را طی کنند.کاظمی افزود: هر کسی در موضوعی نخبه است؛ نخبه علمی، فناور، صنعتی، مهارتی، هنری و مدیریتی. این موضوعات در دیدارهای مختلف مورد تأکید رهبر شهید نیز قرار گرفته است. استعدادیابی و پرورش استعداد، نقطه آغاز تولید سرمایه انسانی متنوع کشور است و باید بتوانیم در نظام تعلیم و تربیت استعدادها را شناسایی و متناسب با آنها استعدادپروری کنیم.«مهارت» حلقه اتصال آموزش به بازار کارکاظمی با تأکید بر ضرورت مهارتآموزی گفت: استعداد و دانش اگر نتواند به حل مسئله منجر شود، الزاماً نمیتواند موجب رشد اقتصادی و عامل قدرت اقتصادی کشور باشد؛ بنابراین موضوع مهارت بیش از گذشته اهمیت پیدا میکند.
وی افزود: مهارت، حلقه اتصال آموزش به بازار، زندگی، کار و اقتصاد است و توان تبدیل «دانستن» به «توانستن» را ایجاد میکند؛ بهخصوص در عصر هوش مصنوعی باید به مهارتهای آینده توجه داشته باشیم.معاون سابق وزارت آموزشوپرورش گفت: معلم نیز میتواند از هوش مصنوعی بهعنوان مکمل آموزش و یادگیری و دستیار آموزشی استفاده کند و از این فرصت در مسیر مهارتآموزی بهره بگیرد.هنرستان، مسیر دوم نیست؛ یکی از مسیرهای اصلی توسعه کشور استکاظمی با اشاره به اهمیت آموزشهای فنی و حرفهای اظهار کرد: رهبر شهید به موضوع آموزش فنی و حرفهای و هنرستانها توجه ویژه داشتند و این موضوع علاوه بر نظام تعلیم و تربیت، از منظر چرخه اقتصادی نیز اهمیت داردوی افزود: اگر به آموزش فنی و حرفهای توجه کنیم، فردی را تربیت کردهایم که در سن ۱۷ سالگی مهارتهایی کسب کرده که میتواند در بازار کار برای خود و دیگران زمینه اشتغال ایجاد کند و حتی بهعنوان کارآفرین فعالیت داشته باشد.کاظمی ادامه داد: این موضوع با فرهنگ و چرخه فرهنگی و اجتماعی کشور نیز پیوند دارد. فردی که زمینه اشتغال او در سن پایین فراهم شده، طبیعتاً ازدواج برای او تسهیل میشود و کاهش سن ازدواج، بهویژه در شرایطی که سیاستهای جمعیتی را دنبال میکنیم، اهمیت دارد.وی گفت: فردی که ازدواج میکند، طبیعتاً آسیبهای اجتماعی و اخلاقی برای نسل جوان او کمتر خواهد شد و موضوع افزایش فرزندآوری و جمعیت نیز میتواند در این عرصه دنبال شود.
دانشگاهگرایی افراطی باید اصلاح شود کاظمی با تأکید بر ضرورت تقویت آموزشهای مهارتی تصریح کرد: هنرستان و آموزش فنی و حرفهای نباید مسیر دوم تلقی شود، بلکه یکی از مسیرهای اصلی توسعه کشور است و میتواند به قدرت اقتصادی کشور کمک کند.وی افزود: نقد دانشگاهگرایی افراطی و تأکید بر تقویت آموزش فنی و حرفهای باید از سوی همه سیاستمداران در حوزههای مختلف، از مجلس شورای اسلامی و دولت تا شورای عالی انقلاب فرهنگی و سایر نهادها دنبال شود.معاون سابق وزارت آموزشوپرورش گفت: برای مهارتآموزی، دانشگاه دیر است و باید از دوره متوسطه و در نظام تعلیم و تربیت به این مسئله بپردازیم. اقتصاد واقعی فقط با مدرک دانشگاهی اداره نمیشود و به شبکه گستردهای از نیروی انسانی ماهر نیاز دارد.وی هنرستان را کانون تربیت شغلی و حرفهای و عرضه مهارتهای مورد نیاز بازار کار حال و آینده منطقه دانست و افزود: میتوان حتی موضوع دیپلماسی مهارتی را دنبال کرد که میتواند بهویژه در اقتصاد منطقهای نقشآفرین باشد.کاظمی با اشاره به تجربه همکاریهای مهارتی با برخی کشورهای منطقه گفت: تجربه این موضوع در دولت شهید رئیسی با کشورهای ترکمنستان و عراق شکل گرفت، اما ادامه پیدا نکرد. این ظرفیت میتواند بهصورت شبکهای با بنگاههای تولیدی و خدماتی داخل و خارج منطقه ارتباط پیدا کند و در تولید و خلق ثروت ملی نقش مؤثر داشته باشد.
وی گفت: اگر بخواهیم موضوع مهارتآموزی را خلاصه کنیم، نخبهپروری، توجه به مهارت، استعدادیابی و استعدادپروری از موضوعاتی است که باید در آموزشوپرورش و نظام تعلیم و تربیت دنبال شود؛ موضوعاتی که میتواند در ادامه به بازار کار و اشتغال متصل شود و زمینه رشد علم و فناوری در کشور را فراهم کند.آموزشوپرورش باید بهعنوان سرمایهگذاری دیده شودمنصور مجاوری معاون سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور هم در این میزگرد با بیان اینکه «هر زمان در کشور باور کردیم آموزش پایه و اساس اصلی سرمایهگذاری است، اتفاقات خوبی رقم خورده است»، گفت: بحث زنجیره ارزش سرمایه انسانی را مطرح کردم. امروز دنیا کمتر از منابع زمینی، زیرزمینی و آسمانی استفاده میکند و بیشتر از تفکر بهره میگیرد.مجاوری ادامه داد: باید از خودمان بپرسیم آیا توانستهایم از تفکر نیروی انسانی که ۱۲ سال در اختیار آموزشوپرورش قرار دارد، بهدرستی استفاده کنیم تا این نیرو در نهایت وارد چرخه اقتصاد کشور شود؟وی با اشاره به جایگاه آموزشوپرورش در انقلاب اسلامی اظهار کرد: وضعیت بودجه از سال ۱۳۶۰ تاکنون بیانگر آن است که در دهه ۶۰ و ۷۰، بودجه آموزشوپرورش نسبت به قیمت ثابت و بودجه عمومی کشور در وضعیت بهتری قرار داشته است. بنابراین میتوان از روی همین ارقام فهمید که نگاه کشور به آموزشوپرورش چگونه بوده است.
معلم، محور موفقیتها و مقابله با آسیبهای اجتماعی استمعاون سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور با تأکید بر جایگاه معلم گفت: امروز اگر آسیبهای اجتماعی یا موفقیتهایی در کشور اتفاق میافتد، بخش مهمی از آن به دست همین معلمان است؛ معلمانی که با تمام تلاش و امکانات خود آموزش میدهند.وی افزود: در دوران کرونا، معلمان با کمترین امکانات، بهترین آموزشهایی را که در توان داشتند ارائه کردند.مجاوری با اشاره به تجربه برخی کشورهای خارجی در حوزه زیرساختهای آموزشی گفت: در یکی از کشورها از شرکتهای زیرساخت فناوری خواسته شده بود منابعی معادل چند برابر بودجه آموزشوپرورش اختصاص دهند تا زیرساختهای آموزشوپرورش و مدارس فراهم شود و معلمان بتوانند آموزش مناسبی ارائه دهند.صحبت از اقتصاد آموزشوپرورش به معنای گرفتن پول از خانوادهها نیستوی تأکید کرد: صحبت من اصلاً درباره گرفتن پول از خانوادهها نیست. اصل ۳۰ قانون اساسی باید رعایت شود، اما اگر بتوانیم به فرمایشات مقام معظم رهبری و سند تحول بنیادین توجه کنیم، در راهکار ۲۰ سند تحول بنیادین بر مدیریت صحیح منابع تأکید شده است.مجاوری گفت: مدیریت منابع فقط منابع مالی نیست؛ منابع انسانی، مالی، امکانات، املاک، تجهیزات و هزاران فرصت و ظرفیت اقتصادی در آموزشوپرورش وجود دارد.وی افزود: چرا نباید درباره اقتصاد در آموزشوپرورش صحبت کنیم؟ سالها این موضوع مطرح شده که چرا در آموزشوپرورش از اقتصاد صحبت میشود، در حالی که اقتصاد میتواند در خدمت تعلیم و تربیت باشد.
هنرستانها میتوانند کانون کارآفرینی کشور باشندمعاون سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور با اشاره به ضرورت توسعه مهارتآموزی اظهار کرد: امروز در حوزه هنرستانها، مهارتورزی، سواد کسبوکار و حوزه اقتصادی، باید ببینیم چه آوردهای داشتهایم.مجاوری افزود: این همه درباره شرکتهای دانشبنیان صحبت کردهایم؛ آیا به معلم، دانشآموز و مدرسه نیز بهعنوان یک مجموعه دانشبنیان نگاه کردهایم؟ آیا از این همه اختراع و مدالهای رنگارنگی که دانشآموزان در المپیادهای جهانی کسب میکنند، بهدرستی استفاده کردهایم؟وی ادامه داد: حدود هفت هزار هنرستان داریم و اگر صنایع وارد سرمایهگذاری شوند و فرصتها را شناسایی کنند، هنرستانها میتوانند کانونهای کارآفرینی کشور باشند.مجاوری با اشاره به نمونههایی از هنرستانهای تولیدی گفت: برخی هنرستانها در حوزه تولید فعالیت میکنند؛ برای مثال هنرستان کشاورزی در رشت دارای ظرفیتهای مختلفی در حوزه برنج، گندم و تولیدات کشاورزی است، اما در بسیاری از مواقع این ظرفیتها بدون استفاده باقی ماندهاند.
چرا مدارس در ۱۸ ساعت باقیمانده روز استفاده نمیشوند؟معاون سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور با اشاره به ظرفیت فضاهای آموزشی اظهار کرد: چرا نباید مدارس محلهها را آماده کنیم تا مردم و محله بتوانند از آنها استفاده کنند؟ چرا مدارس ما دیوارهای بلند و درهای قفلشده دارند و اجازه نمیدهند اولیا و مردم محله از این فضاها استفاده کنند؟وی افزود: بسیاری از جوانان به دنبال یک دفتر کار هستند. چرا نباید در ساعات خالی مدارس، کلاسها را بهعنوان فضای استارتاپی در اختیار دانشآموزان، دانشجویان و کارآفرینان قرار دهیم؟ این ساختمانها حدود ۱۸ ساعت در روز خالی هستند، اما هزینه آب، برق و نگهداری آنها همچنان پرداخت میشود.مجاوری گفت: یکی از راههای تنوعبخشی به منابع درآمدی آموزشوپرورش، مدیریت داراییهاست. باید از نیروی انسانی و داراییهای موجود نیز استفاده کنیم.چرا معلم نباید برای تأمین معیشت به دنبال مشاغل دیگر باشد؟وی با اشاره به ظرفیت نیروی انسانی آموزشوپرورش گفت: چرا معلم ما باید برای تأمین معیشت به دنبال مشاغل مختلف برود؟ آیا نمیتوانیم مانند برخی مجموعههای خدماتی، کانونهایی برای کسبوکار معلمان ایجاد کنیم؟مجاوری افزود: حتی میتوانیم در ایام تابستان و تعطیلات، فضاهایی را آماده کنیم و در اختیار دانشآموزان قرار دهیم یا آنها را در اختیار معلمان، مدیران و مؤسسات بخش خصوصی بگذاریم تا در چارچوب حکمرانی درست آموزشوپرورش فعالیت کنند.
وی تأکید کرد: آموزشوپرورش یک امر حاکمیتی است، اما باید مفهوم حاکمیت را بهدرستی تعریف کنیم و به سمت معماری تحول در ساختار سازمانی حرکت کنیم.وزیر آموزشوپرورش نباید تمام سال درگیر کسری بودجه باشدمعاون سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور با اشاره به مشکلات مالی آموزشوپرورش گفت: سالهاست همه وزرا و مسئولان در حد بضاعت و شرایط درآمدی کشور تلاش کردهاند، اما همچنان با مشکل مواجه بودهایم.مجاوری ادامه داد: معمولاً وقتی وزیر آموزشوپرورش میآید، ابتدا با مسئله کسری بودجه مواجه است و از ابتدای فروردین تا پایان اسفند درگیر آن است. آیا وظیفه وزیر آموزشوپرورش فقط تأمین منابع و درآمد است؟ آیا تمام وظیفه آموزشوپرورش باید به تأمین نیروی انسانی، ساخت مدرسه و جبران کمبودها محدود شود؟وی با اشاره به سازمان نوسازی مدارس گفت: سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس بهعنوان یک سازمان تخصصی در سال ۱۳۵۴ تأسیس شده است. چرا نباید از ظرفیت تخصصی این سازمان به شکل بهینه استفاده شود؟نگهداری مدارس باید جدی گرفته شودمجاوری با انتقاد از نبود نگاه مناسب به نگهداری مدارس اظهار کرد: مدرسه میسازیم، آن را تحویل آموزشوپرورش و مدیر مدرسه میدهیم و پس از سه سال، تأسیسات، دیوار و پنجرهها خراب میشوند و دوباره باید برای آنها هزینه کنیم.وی افزود: چرا ردیف تعمیر و نگهداری مدارس حذف شده است؟ آیا در خانههای خودمان نیز چنین کاری میکنیم و هر سال خانه را از نو میسازیم؟ وقتی مدیریت دارایی نداشته باشیم، یعنی مدیریت بهینه نداریم.
مجاوری گفت: منابع هرچقدر هم وارد آموزشوپرورش شود، اگر مدیریت دارایی و منابع درست نباشد، باز هم احساس کسری خواهیم کرد.آموزشوپرورش به منابع مالی بیشتری نیاز داردوی با بیان اینکه «بودجه فعلی آموزشوپرورش کافی نیست»، اظهار کرد: براساس نظر شخصی من، آموزشوپرورش باید حدود دو و نیم برابر بودجه فعلی منابع داشته باشد. ۵۰۰ یا ۶۰۰ همت برای آموزشوپرورش رقم زیادی نیست؛ معلم حداقل درآمد را دارد، مدرسه حداقل سرانه را دارد و سرانه تعمیرات مدارس نیز حداقل است.مجاوری تأکید کرد: بنابراین باید به دنبال فرصتهای اقتصادی باشیم، اما این موضوع به معنای دریافت پول از خانوادهها نیست.حدود ۲۰۰ فرصت و ظرفیت اقتصادی در آموزشوپرورش وجود داردمعاون سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور گفت: حدود ۲۰۰ فرصت و ظرفیت اقتصادی را در آموزشوپرورش شناسایی و احیا کردهایم و این ظرفیتها وجود دارند، اما جسارت و جرئت تحول باید وجود داشته باشد.وی افزود: امروز در معاونت توسعه مدیریت و پشتیبانی وزارت آموزشوپرورش، فعالیتهای خوبی در حوزه شورای اقتصادی، استفاده از درآمدها و فرصتها در حال انجام است.مجاوری با اشاره به درمانگاهها، اردوگاهها، کانونها و مراکز رفاهی آموزشوپرورش اظهار کرد: چرا باید این همه مرکز رفاهی و درمانگاهی داشته باشیم، اما معلم نگران اسکان خود باشد؟ باید ساختار درستی برای استفاده از این ظرفیتها ایجاد کنیم.
انتشار سالانه ۱۷۰ تا ۱۸۰ میلیون جلد کتاب؛ چرا دیجیتال نشویم؟وی با اشاره به ظرفیت فناوری در آموزشوپرورش گفت: امروز عصر فناوری است و باید به سمت مدارس آینده، معلم آینده و کتابهای آینده برویم. چرا از هوش مصنوعی و کتاب دیجیتال استفاده نکنیم؟مجاوری افزود: سالانه حدود ۱۷۰ تا ۱۸۰ میلیون جلد کتاب چاپ میکنیم. باید ببینیم ارزش این کتابها چقدر است و چه میزان هزینه برای تولید، توزیع و پخش آنها پرداخت میشود و در پایان سال نیز بخشی از آنها از چرخه خارج میشوند.چرا از این فرصت برای حرکت به سمت کتابهای دیجیتال استفاده نکنیم؟وی ادامه داد: فضای مجازی امروز خودش یک مدرسه است. چرا از این ظرفیت به شکل مفید استفاده نکردهایم؟ چرا از دادههای موجود در آموزشوپرورش استفاده نکردهایم؟فاصله گرفتن از بودجه عمومی، هدف تنوعبخشی منابع استمعاون سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور گفت: خانواده آموزشوپرورش جمعیتی حدود ۴۰ میلیون نفر دارد و ما باید براساس بیانیه گام دوم به سمت تنوعبخشی به منابع درآمدی آموزشوپرورش و فاصله گرفتن از اتکای صرف به بودجه عمومی حرکت کنیم.مجاوری تأکید کرد: بودجه عمومی کفاف نیازهای آموزشوپرورش را نمیدهد و کفایت بودجه با عدالت آموزشی هموزن نیست. باید از منابع مختلف و ظرفیتهای موجود در آموزشوپرورش استفاده کنیم؛ این ظرفیتها بالقوه هستند و باید فعال شوند.وی افزود: هدف ما به هیچ عنوان نباید گرفتن پول از خانوادهها باشد؛ همانطور که وزیر محترم بارها اعلام کرده است. اما ساختار معیوب اجازه نمیدهد این عملیات بهدرستی انجام شود.
ساختار معیوب، مدارس را به سمت دریافت کمک از خانوادهها سوق میدهدمجاوری با اشاره به وضعیت مدارس اظهار کرد: آیا میپذیریم در حدود ۱۲۶ هزار مدرسه، مدیر مدرسه هیچ منبعی برای تأمین هزینههای جاری و تجهیزات نداشته باشد؟ وقتی ساختار چنین باشد، مدیر مدرسه مجبور میشود راهی پیدا کند؛ به یک خانواده میگوید کامپیوتر تهیه کند، به خانواده دیگری میگوید پرده تأمین کند و به خانواده دیگری میگوید در تأمین سرانه کمک کند.وی ادامه داد: بنابراین باید منابع را متنوع کنیم. رهبر شهید در بیانیه گام دوم درباره جوانان، آموزش و تنوعبخشی به منابع و خروج از اقتصاد نفتی و دولتی صحبت کردهاند، اما در کنار این موارد باید انضباط مالی و شفافیت مالی نیز داشته باشیم.فناوری و داده میتواند به مدیریت منابع کمک کندمعاون سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور گفت: اگر انضباط مالی و شفافیت مالی نداشته باشیم، نمیتوانیم از ظرفیتها استفاده کنیم. بهترین ابزار امروز، فناوری و پایگاههای داده است.مجاوری افزود: باید درباره درآمدها و هزینهها شناخت دقیقی داشته باشیم. مدارس ظرفیتهای زیادی دارند و باید از آنها بهدرستی استفاده کنیم. سازمانهای مختلفی که در کنار آموزشوپرورش فعالیت میکنند نیز میتوانند در این چرخه قرار گیرند.وی تأکید کرد: اگر چرخه نقدینگی مدارس را بهدرستی تعریف کنیم، میتوانیم از آن استفاده بهینه داشته باشیم.
مدارس آینده باید در تمام ساعات روز مورد استفاده قرار گیرندمجاوری با تأکید بر ضرورت طراحی مدارس آینده گفت: مدارس گذشته تمام شدهاند و مدارس فعلی نیز باید تغییر کنند؛ باید مدارس آینده، معلم آینده، روش تدریس آینده و تجهیزات آینده را بهدرستی ببینیم.وی افزود: در طراحی مدارس بزرگمقیاسی که آغاز کردهایم، باید کاری کنیم که این مدارس در ۲۴ ساعت مورد استفاده مردم، اجتماع و جامعه قرار بگیرند و فقط برای تعداد محدودی دانشآموز در شش یا هشت ساعت روز مورد استفاده نباشند.تحول، پیش از هر چیز به تغییر نگاه نیاز داردمعاون سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور با اشاره به مفهوم تحول اظهار کرد: تحول یک کلمه است، اما پشت این کلمه یک دنیا کار نهفته است. ابتدا باید مشخص کنیم این کارها چیست، با چه هدفی قرار است انجام شود و چگونه باید انجام شود.مجاوری افزود: همه وزرا، مسئولان و دولتمردان از تحول صحبت میکنند، اما آیا بهدنبال این بودهایم که تحول را از کجا آغاز کنیم و چه کاری باید انجام دهیم؟وی گفت: تحول باید از باور، ذهن و اندیشه ما آغاز شود. باید ببینیم آیا نگاه مسئولان و حکمرانان ما به آموزشوپرورش، نگاه به یک سازمان سرمایهگذار است یا یک سازمان مصرفگرا.آموزشوپرورش نباید مصرفگرا دیده شودمجاوری ادامه داد: متأسفانه سالهاست آموزشوپرورش را مصرفگرا میبینند و توجه نمیشود که هنرستانها به چه میزان تجهیزات نیاز دارند. باید پرسید کدام شرکت صنعتی یا بنیاد صنعتی برای تأمین تجهیزات هنرستانها وارد عمل شده است.
وی افزود: در سالهای گذشته، موضوع مسئولیت اجتماعی بهدرستی وارد حوزهمشارکت شده است. سال گذشته نیز خیرین مدرسهساز تقریباً به اندازه دولت منابع اعتباری برای مدرسهسازی وارد کردند و در کنار آن، مدرسهیاران نیز فعالیت دارند.مجاوری گفت: مشارکت بخش غیردولتی در مدارس نیز موجب شده حدود یک میلیون و ۲۰۰ تا یک میلیون و ۵۰۰ هزار دانشآموز از دوش دولت برداشته شوند و مردم و اولیا هزینه تحصیل آنها را پرداخت کنند.معلم میتواند دانشمند و کارآفرین تربیت کند، اما...معاون سازمان نوسازی، توسعه و تجهیز مدارس کشور در پایان با اشاره به نقش معلم در جامعه اظهار کرد: معلم ما میتواند پروفسورها، دانشمندان، متخصصان و کارآفرینان بسیار خوبی تربیت کند، اما از سوی دیگر، معلم میتواند در کاهش یا افزایش آسیبهای اجتماعی و هنجارها نیز نقش داشته باشد.مجاوری افزود: معلمی که خودش با چالشهای زیادی دستوپنجه نرم میکند و با مشکلات اقتصادی، معیشتی و مسائل مختلف جامعه مواجه است و نگاه جامعه نیز به او چنین است، نباید انتظار داشته باشیم بتواند همه کارها را بهدرستی انجام دهد.وی تأکید کرد: اگر میخواهیم تحول در آموزشوپرورش اتفاق بیفتد، باید معماری فکری و ذهنی خود را اصلاح کنیم و سپس معماری تحول در ساختار سازمانی را به سمت چابکسازی، شفافسازی و پاسخگویی ببریم.
محمدصادق عبداللهی مدیر گروه آموزشوپرورش مرکز پژوهشهای مجلس در این میزگرد با تأکید بر ضرورت تفکیک مفاهیم مختلف در بحث حکمرانی آموزشوپرورش اظهار کرد: اگر این مفاهیم از یکدیگر تفکیک نشوند، در بررسی دیدگاههای مقام معظم رهبری درباره آموزشوپرورش دچار خلط مفهومی میشویم.وی افزود: حداقل پنج مفهوم را میتوان در این زمینه از یکدیگر تفکیک کرد؛ نخست خصوصیسازی، دوم برونسپاری، سوم مدارس غیردولتی، چهارم مشارکت مردمی و نهادی و پنجم تنوعبخشی بر حسب نیاز.خصوصیسازی با برونسپاری تفاوت داردعبداللهی درباره مفهوم خصوصیسازی گفت: خصوصیسازی یعنی بخشی از مسئولیت، مالکیت و مدیریت دولت را به خارج از دولت واگذار کنیم؛ این واگذاری میتواند به والدین، بخش غیردولتی یا هر مجموعه دیگری انجام شود.مدیر گروه آموزشوپرورش مرکز پژوهشهای مجلس ادامه داد: منظور از برونسپاری این است که برخی خدمات یا وظایفی را که اکنون آموزشوپرورش انجام میدهد، به مجموعه دیگری بسپاریم تا آن را انجام دهد.وی با ذکر مثالی توضیح داد: برای مثال، سالانه حدود ۶۰ میلیون جلد کتاب درسی در تهران چاپ میکنیم و اصرار داریم همه آنها در تهران چاپ و از همینجا توزیع شود. آیا نمیتوان این کار را به چاپخانههای استانها سپرد و حتی اگر چاپخانه دولتی باشد، از ظرفیت آن استفاده کرد؟ یعنی ما تألیف و تدوین را انجام دهیم و فایل نهایی را در اختیار چاپخانه قرار دهیم تا صرفاً چاپ کند. این نمونهای از برونسپاری است.
مدارس غیردولتی؛ از ایده اولیه تا وضعیت امروزعبداللهی با اشاره به مفهوم مدارس غیردولتی گفت: مدارس غیرانتفاعی یا غیردولتی نیز مفهوم دیگری است. رهبر شهید در دهه ۶۰ این مدارس را به این شکل تعریف کردند که افرادی که به دنبال انتفاع از آموزشوپرورش نیستند، وارد شوند و در کنار دولت به آموزشوپرورش کمک کنند.وی افزود: باید بررسی کنیم که در ادامه چه اتفاقی برای مدارس غیرانتفاعی افتاد و چگونه مفهوم غیرانتفاعی به سمت غیردولتی و در مواردی انتفاعی شدن پیش رفت.مدیر گروه آموزشوپرورش مرکز پژوهشهای مجلس همچنین مشارکت مردمی و نهادی را مفهوم دیگری دانست و گفت: در اینجا گروهها و نهادهای مختلف در آموزشوپرورش مشارکت میکنند.وی ادامه داد: مفهوم دیگر، تنوعبخشی برحسب نیاز است؛ برای مثال، مدارس استعدادهای درخشان، مدارس استثنایی و مدارس عشایری، به دلیل نیازهای متفاوت، نوعی تنوعبخشی در نظام آموزشی ایجاد کردهاند.آموزشوپرورش شأن حاکمیتی داردعبداللهی با بیان اینکه پس از تفکیک این مفاهیم میتوان به شکل روشنتری سراغ اندیشه رهبری رفت، اظهار کرد: در کنار این پنج مفهوم، یک رکن اصلی وجود دارد و آن اینکه مقام معظم رهبری میفرمایند آموزشوپرورش شأن حاکمیتی دارد.وی افزود: در مقابل این موضوع، بحث ملوکالطوایفی شدن آموزشوپرورش مطرح شده است؛ یعنی نباید آموزشوپرورش به مجموعهای از بخشهای جدا از هم تبدیل شود.
مدیر گروه آموزشوپرورش مرکز پژوهشهای مجلس با اشاره به سیاستهای کلی ابلاغی گفت: در ماده ۲ سیاستهای کلی، بر ارتقای جایگاه آموزشوپرورش به مثابه مهمترین نهاد تربیت نیروی انسانی، مولد سرمایه اجتماعی و عهدهدار اجرای سیاستهای مصوب و هدایت و نظارت بر آنها به عنوان امر حاکمیتی، با توسعه همکاریها تأکید شده است.تعلیم و تربیت کالا نیست که در بازار عرضه شودعبداللهی ادامه داد: اگر این موضوع را کنار بیانات رهبر شهید در سال ۱۴۰۴ درباره جلوگیری از ملوکالطوایفی شدن آموزشوپرورش قرار دهیم، نتایج مشخصی به دست میآید.وی تصریح کرد: تعلیم و تربیت در اندیشه رهبر شهید صرفاً ارائه یک خدمت نیست؛ یعنی آموزشوپرورش قرار نیست خدمتی به جامعه ارائه کند که بتوان گفت این خدمت را میتوان در بازار خرید و فروش یا آن را به دیگری منتقل کرد.مدیر گروه آموزشوپرورش مرکز پژوهشهای مجلس گفت: اینجا بحث تربیت نسل، تربیت نیروی انسانی و تربیت مولد سرمایه اجتماعی مطرح است و حاکمیت در این زمینه مسئولیت دارد. بنابراین آموزشوپرورش صرفاً یک خدمت نیست که بتوان آن را در بازار عرضه کرد، بلکه یک وظیفه و حتی حق حاکمیتی است.هویتسازی را نمیتوان به منطق بازار سپردعبداللهی با اشاره به نقش آموزشوپرورش در هویتسازی اظهار کرد: نکته دیگر، مسئله هویتسازی است. هویتسازی نمیتواند بر مبنای بازار، سود و زیان یا سپردن امور به غیر تعریف شود.وی تأکید کرد: در اندیشه تربیتی رهبری، اجازه نداریم آموزش را بهعنوان یک کالا در بازار قرار دهیم. آموزش وظیفه دولت و بالاتر از آن، حق حاکمیت است؛ چراکه قرار است هویتسازی و تربیت نسل انجام شود.
چابکسازی دولت به معنای واگذاری آموزشوپرورش نیستمدیر گروه آموزشوپرورش مرکز پژوهشهای مجلس با اشاره به موضوع چابکسازی دولت گفت: در برخی دورهها بحث چابکسازی دولت، تفویض اختیارات و مشارکتها مطرح شد، اما آموزشوپرورش از این رویکرد مستثنی شد.عبداللهی افزود: حتی با منطق اقتصادی نیز نمیتوان آموزشوپرورش را صرفاً یک خدمت دید؛ چراکه مسئله آموزشوپرورش ارائه خدمت قابل خرید و فروش نیست.وی ادامه داد: رهبر شهید بهصراحت با این نگاه که بودجه آموزشوپرورش سنگین است و باید آن را به بیرون سپرد، مخالفت کردند. در برخی دولتها حتی اسنادی برای واگذاری بخشی از مدارس تهیه شد و بحث واگذاری ۳۰ درصد مدارس نیز مطرح شد، اما رهبر شهید در مقابل این نگاه ایستادند و تأکید کردند نباید با آموزشوپرورش صرفاً با منطق اقتصادی برخورد کرد.عبداللهی با طرح این پرسش که آیا در مقابل دولت همهکاره، مردم باید هیچکاره باشند، گفت: آیا واقعاً اندیشه رهبر شهید این است که هر کاری را دولت باید خودش انجام دهد و غیر از آن امکان دیگری وجود ندارد.وی افزود: رهبر شهید در سال ۱۳۹۵ بهروشنی فرمودند اینکه آموزشوپرورش بر اساس قانون اساسی و آنگونه که انسان درست فکر میکند یک مسئله حاکمیتی است، به این معنا نیست که حتماً همه بار آن باید بر دوش دولت باشد؛ البته دولت باید در مسئله آموزشوپرورش نقشآفرینی کند.
مدیر گروه آموزشوپرورش مرکز پژوهشهای مجلس گفت: بنابراین در اینجا خط بطلانی بر نگاه «دولت همهکاره و مردم هیچکاره» کشیده میشود.مشارکت اجتماعی به معنای واگذاری مسئولیت حاکمیتی نیستعبداللهی تأکید کرد: آنچه در اندیشه رهبر شهید مورد تأکید است، حاکمیت و مسئولیت دولت در کنار مشارکت اجتماعی و نهادی است؛ نه واگذاری مسئولیت به بازار یا بخش خصوصی.وی افزود: مشارکت اجتماعی به معنای خصوصیسازی آموزشوپرورش یا واگذاری مسئولیت حاکمیتی نیست. در عین حال، مدارس غیردولتی نیز باید وجود داشته باشند، اما با نظارت حاکمیت.مدیر گروه آموزشوپرورش مرکز پژوهشهای مجلس با اشاره به دیدگاه مقام معظم رهبری درباره مدارس غیردولتی اظهار کرد: رهبر شهید در سال ۱۴۰۲ تأکید کردند که برخی مدارس غیردولتی انصافاً ابتکارات جالب و کارهای بسیار خوبی انجام میدهند و باید از این ابتکارات استفاده کرد.عبداللهی افزود: در عین حال، بر نظارت آموزشوپرورش بر مجموعه مدارس غیردولتی نیز تأکید شده است. البته این نظارت به معنای نادیده گرفتن یا جلوگیری از ابتکارات و کارهای نو در این مدارس نیست.وی ادامه داد: بنابراین رویکرد رهبری تعطیلی مدارس غیردولتی نیست، بلکه تقویت مدارس دولتی و استفاده از ابتکارات مدارس غیردولتی در چارچوب شأن حاکمیتی آموزشوپرورش است.نگرانی رهبر شهید از تبدیل آموزش به بازار استعبداللهی با اشاره به نگرانی اصلی درباره مدارس غیردولتی گفت: نگرانی این است که مدرسه غیردولتی اساساً به بازاری برای خرید و فروش آموزش و جابهجایی کالا تبدیل شود.
وی افزود: رهبر شهید صراحتاً هشدار دادهاند که اگر به مدارس دولتی کماعتنایی کنیم، کسی که توان مالی ثبتنام در مدرسه شهریهپرداز را ندارد، ناچار است ضعف آموزشی را بپذیرد؛ یعنی کسی که بنیه مالی ندارد، بنیه علمی هم نداشته باشد.مدیر گروه آموزشوپرورش مرکز پژوهشهای مجلس گفت: این نگرانی اصلی است؛ اگر آموزش به سمتی برود که مدرسه دولتی آنقدر تضعیف شود که کیفیت و عدالت در آن وجود نداشته باشد و از طرف دیگر بازار آموزش بهگونهای شود که هرکس برای رسیدن به کیفیت و عدالت آموزشی باید سراغ مدرسه غیردولتی برود، این با اندیشه رهبر شهید مغایر است.راهکار، تقویت مدارس دولتی است نه حذف مدارس غیردولتیعبداللهی در جمعبندی این بخش از سخنان خود اظهار کرد: راهکار و رویکرد رهبر شهید، تعطیلی، مقابله یا محدود کردن مدارس غیردولتی نیست؛ بلکه تقویت مدارس دولتی و استفاده از ابتکارات مدارس غیردولتی، با رعایت شأن حاکمیتی و مسئولیت آموزشوپرورش است.مشارکت مردمی و نهادی باید واقعی باشدمدیر گروه آموزشوپرورش مرکز پژوهشهای مجلس گفت: رهبر شهید با مشارکت مردمی و نهادی نیز موافق هستند؛ بهویژه در مدرسهسازی و در سیاستهای کلی ابلاغی، این موضوع مورد تأکید قرار گرفته است.عبداللهی در ادامه به مدارس هیئتامنایی اشاره کرد و گفت: باید میان مفهوم هیئتامنایی که امروز وزارت آموزشوپرورش مطرح میکند و هیئتامنایی که حداقل در ۱۰ سال گذشته وجود داشته، تفاوت قائل شد.
وی افزود: اگر هیئتامنایی شدن به معنای تبدیل مدرسه دولتی باکیفیت به مدرسه دولتی شهریهگیر باشد، این با اندیشه رهبر شهید مغایرت دارد؛ زیرا مدرسه دولتی باکیفیت را از دسترس عموم مردم خارج میکنیم و آن را به مدرسه شهریهپرداز تبدیل میکنیم.عبداللهی ادامه داد: هرچند در آییننامه گفته میشود شهریه صرفاً برای فوقبرنامه است، در عمل ممکن است این شهریه به شرط ثبتنام تبدیل شود؛ یعنی خانواده هنگام ثبتنام با رقمهایی مواجه شود و اگر نتواند آن را پرداخت کند، از ثبتنام بازبماند.انجمن اولیا و مربیان باید امکان مشارکت واقعی داشته باشدمدیر گروه آموزشوپرورش مرکز پژوهشهای مجلس با اشاره به انجمن اولیا و مربیان اظهار کرد: اصل وجود انجمن اولیا و مربیان درست است، اما ما برخلاف اندیشه رهبری، این انجمن را در عمل تضعیف کردهایم.وی افزود: در آییننامه اجرایی مدارس، ۱۷ یا ۱۸ وظیفه برای انجمن اولیا و مربیان تعریف کردهایم، اما همزمان سازمانها، نهادها و دستورالعملهای متعددی ابلاغ شده که عملاً انجمن را خنثی میکند.عبداللهی ادامه داد: در نهایت انجمن به نقطهای میرسد که فقط برای جذب منابع مالی یا امضای چکها از آن استفاده میشود. وقتی برنامه، فوقبرنامه، حتی نحوه برگزاری نماز جماعت و جزئیات فعالیتهای مدرسه از بالا ابلاغ شده است، انجمن اولیا و مربیان دیگر در چه چیزی باید مشارکت کند؟وی گفت: وقتی همه چیز از بالا ابلاغ شود، مشارکت واقعی خانوادهها و دانشآموزان دیگر امکانپذیر نیست.
مشاهدهٔ خبر در منبع