وکیل دادگستری: رفتار مجرمانه در فضای مجازی را بی‌پاسخ نگذارید
یک وکیل دادگستری با تأکید بر اینکه شهرت و تعداد دنبال‌کنندگان برای چهره‌های مشهور مصونیت قضایی ایجاد نمی‌کند، گفت: هر هشتگی جرم نیست، اما انتشار اکاذیب، تشویش اذهان عمومی، تهدید یا تحریک به جرم می‌تواند مسئولیت کیفری داشته باشد.
به گزارش خبرنگار فارس، «ممنوعیت فعالیت بازیگران همسو با اغتشاشات» عنوان پویشی است که از سوی مخاطبان خبرگزاری فارس در بخش «فارس من» به ثبت رسیده است. در این بیانیه آمده است که «بازیگرانی همچون حامد بهداد که از اغتشاشات و جریان‌های معاند همکاری یا حمایت می‌کنند، از ادامه فعالیت بازیگری در ایران منع شوند.»در همین رابطه امیرحافظ سلیمانی، حقوقدان و وکیل دادگستری، در گفت‌وگو با فارس گفت: در مقاطع حساس کشور، گاهی موضع‌گیری برخی چهره‌های مشهور از یک اظهارنظر شخصی فراتر رفته و به فضاسازی گسترده رسانه‌ای پیرامون پرونده‌های قضایی تبدیل می‌شود. وی با بیان اینکه شهرت، مصونیت قضایی ایجاد نمی‌کند و تعداد دنبال‌کنندگان نیز به هیچ‌کس اختیار دخالت در فرآیند اجرای عدالت نمی‌دهد، افزود: این موضوع به معنای جرم‌انگاری هر انتقاد یا مخالفتی نیست. این پژوهشگر بیان کرد: حق اظهارنظر در چارچوب قانون محترم است؛ اما زمانی که اظهارنظر به تحریف واقعیت، انتشار اکاذیب، تحریک به جرم، تهدید، تشویش اذهان عمومی یا اعمال فشار غیرقانونی بر اشخاص و فرآیند قضایی منتهی شود، دیگر نمی‌توان آن را صرفاً در قالب اظهار نظر توجیه کرد.
سلیمانی تصریح کرد: فضای مجازی خارج از حاکمیت قانون نیست و اگر محتوای منتشرشده واجد عناصر یک جرم باشد، استفاده از ابزار رسانه‌ای موجب مصونیت مرتکب نخواهد شد.وی با اشاره به ماده ۶۹۸ قانون مجازات اسلامی گفت: این ماده انتشار مطالب خلاف واقع با قصد اضرار به غیر یا تشویش اذهان عمومی یا مقامات رسمی را مورد توجه قرار داده است؛ بنابراین اگر شخصی آگاهانه مطالب خلاف واقع منتشر کند یا امور خلاف حقیقت را به اشخاص یا مقامات نسبت دهد و سایر شرایط قانونی نیز وجود داشته باشد، رفتار او می‌تواند از منظر این ماده قابل بررسی باشد.این پژوهشگر حقوق کیفری تأکید کرد: البته عنوان مجرمانه باید با توجه به رفتار مشخص، محتوا، قصد و ادله موجود تعیین شود و نمی‌توان هر اظهارنظر مخالفی را مصداق تشویش اذهان عمومی دانست.سلیمانی درباره حاشیه‌های اخیر پیرامون حامد بهداد نیز گفت: در ماجرای اخیر، نام حامد بهداد به دلیل انتشار پیام تبریک خطاب به علیرضا سپاهی و مهشاد کشانی مطرح شده اما پرسش مهم این است که اگر یک چهره مشهور با مخاطبان گسترده، در کنار حمایت از یک فرد یا یک پرونده، اطلاعات خلاف واقع منتشر کند، حکم قطعی را عامدانه تحریف کند، اشخاص یا خانواده بزه‌دیدگان را تحت فشار قرار دهد یا مردم را به رفتار مجرمانه تحریک کند، آیا همچنان می‌توان همه این اقدامات را صرفاً اظهار نظر شخصی دانست؟
این وکیل دادگستری ادامه داد: پاسخ روشن است؛ رفتار باید بر اساس عناصر قانونی جرم و ادله موجود بررسی شود.شهرت نباید موجب مصونیت یا انتساب بی‌دلیل جرم شودسلیمانی تصریح کرد: نه حامد بهداد و نه هیچ بازیگر، خواننده، ورزشکار یا چهره شناخته‌شده دیگری به دلیل شهرت خود حاشیه امن کیفری ندارد؛ همان‌گونه که شهرت نباید باعث شود فردی بدون دلیل و بدون احراز عناصر جرم، مجرم معرفی شود. معیار باید قانون و ادله باشد.وی در ادامه با اشاره به پرونده مربوط به شهادت چهار مأمور انتظامی اصفهان گفت: در این پرونده نیز باید میان عنوان قصاص و اعدام به موجب عناوین کیفری دیگر تفکیک کرد و بدون مراجعه به متن دادنامه، مبنای حکم را قصاص ندانست. این تفکیک از نظر حقوقی اهمیت دارد و درباره هر پرونده باید عنوان اتهام، مستند قانونی و مبنای صدور حکم از متن رأی استخراج شود.
این پژوهشگر حقوق کیفری افزود: فارغ از عنوان دقیق مجازات، یک اصل روشن است؛ حکم قضایی را هشتگ صادر نمی‌کند و هشتگ نیز نمی‌تواند حکم قضایی را تغییر دهد. اگر شخصی نسبت به رأی اعتراض دارد، قانون برای اعتراض و طرق رسیدگی سازوکار مشخص دارد و اگر کسی معتقد است محکومی بی‌گناه است، می‌تواند در چارچوب قانون از او دفاع کند. فضای مجازی دادگاه تجدیدنظر نیست و میزان بازدید و بازنشر نیز جایگزین دلیل قضایی نمی‌شود.فضای مجازی نباید به دادگاه موازی تبدیل شودسلیمانی یکی از آسیب‌های جدی را تبدیل شدن فضای مجازی به «دادگاه موازی» دانست و گفت: جایی که تعداد دنبال‌کنندگان جای ادله را بگیرد و احساسات جای قانون بنشیند، به‌ویژه در پرونده‌هایی که با حقوق خانواده بزه‌دیدگان و اولیای دم ارتباط دارد، شرایط حساس‌تر می‌شود.وی افزود: خانواده قربانی نباید به دلیل برخورداری طرف مقابل از شهرت و تریبون رسانه‌ای، تحت فشار افکار عمومی قرار گیرد.این وکیل دادگستری تأکید کرد: مخالفت با یک حکم به‌خودی‌خود تشویش اذهان عمومی نیست. برای اعمال ماده ۶۹۸ باید شرایط و عناصر قانونی آن، از جمله وجود اکاذیب یا انتساب امور خلاف حقیقت و قصد مقرر در قانون، احراز شود؛ اما اگر شخصی آگاهانه روایت خلاف واقع تولید و آن را با هدف تشویش اذهان عمومی یا اضرار به اشخاص منتشر کند، موضوع از یک اختلاف نظر ساده فراتر می‌رود و قابلیت بررسی کیفری پیدا می‌کند.
دادستانی نباید در برابر جرم منفعل باشداین حقوقدان با تأکید بر ضرورت برخورد قانونی با رفتارهای مجرمانه در فضای مجازی گفت: دادستانی نباید در برابر رفتار مجرمانه در فضای عمومی و مجازی منفعل باشد. اگر قرائن و ادله‌ای از نشر اکاذیب، تشویش اذهان عمومی، تهدید، تحریک به جرم یا سایر عناوین مجرمانه وجود داشته باشد، موضوع باید در چارچوب قانون بررسی شود. اقتدار دادستانی در تشخیص دقیق میان منتقد و مرتکب جرم است؛ نه سکوت در برابر رفتار مجرمانه و نه برخورد با هر مخالفت.سلیمانی اطلاع‌رسانی دقیق و مستند دستگاه قضایی در پرونده‌های حساس را ضروری دانست و گفت: هر اندازه اطلاعات رسمی و حقوقی درباره یک پرونده شفاف‌تر و دقیق‌تر در اختیار افکار عمومی قرار گیرد، امکان شکل‌گیری روایت‌های خلاف واقع و شایعات کاهش پیدا می‌کند.
هشتگ حکم نیست، دنبال‌کننده دلیل نیستسلیمانی در پایان گفت: در کشور قانون، دادگاه، قاضی و ادله وجود دارد و نباید اجازه داد فضای رسانه‌ای جای فرآیند قضایی را بگیرد. اگر حامد بهداد یا هر چهره مشهور دیگری صرفاً اظهار نظر کرده باشد، حق اظهار نظر او باید محترم باشد؛ اما اگر هر شخص مشهوری مرتکب رفتاری واجد وصف کیفری شده باشد، شهرت او نباید مانع رسیدگی قانونی شود.وی تأکید کرد: قانون باید درباره همه یکسان اجرا شود؛ چه شهروند عادی و چه چهره مشهور. هیچ خانواده‌ای که قربانی یک جنایت شده است نباید تحت فشار شهرت، موج رسانه‌ای یا فضای مجازی قرار گیرد. اقتدار نظام حقوقی در برخورد سلیقه‌ای نیست؛ اقتدار واقعی زمانی شکل می‌گیرد که قانون بدون تبعیض و بدون ملاحظه درباره همه اجرا شود. هشتگ حکم نیست، دنبال‌کننده دلیل نیست، شهرت مصونیت نیست و فضای مجازی دادگاه نیست.
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید. ۱۲:۱۸ - ۱۵ مهر ۱۴۰۵
مشاهدهٔ خبر در منبع