جزئیات کتاب جدید «آمادگی دفاعی» دانشآموزان
کتاب جدید «آمادگی دفاعی» پایه نهم با رویکردی متفاوت نسبت به نسخه پیشین و با توجه به شرایط جدید کشور و تحولات عرصه‌های دفاعی، امنیتی، اجتماعی و رسانه‌ای بازطراحی و تدوین شده است.
گروه آموزش‌وپرورش: کتاب جدید «آمادگی دفاعی» پایه نهم با کد ۹۱۵ و چاپ اول سال ۱۴۰۵، حاصل همکاری و هم‌افزایی سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی با مجموعه‌ای از نهادهای تخصصی از جمله نیروهای مسلح، به‌ویژه سازمان بسیج مستضعفین، بنیاد حفظ آثار و نشر ارزش‌های دفاع مقدس و مقاومت، سازمان پدافند غیرعامل و جمعیت هلال احمر است؛ فرایندی که پس از ساعت‌ها مطالعه، مشورت، برنامه‌ریزی و تدوین به تالیف نهایی این کتاب انجامیده است.بازتعریف مفاهیم دفاع، امنیت و تهدیدیکی از مهم‌ترین وجوه تمایز کتاب جدید با کتاب گذشته، تغییر نقشه مفهومی و محتوایی آن متناسب با شرایط روز است. در این بازطراحی، رویکرد کتاب از آموزش صرف اطلاعات به سمت «آگاهی و شناخت استراتژیک و راهبردی» حرکت کرده و تلاش شده است مفاهیمی مانند امنیت، تهدید و دفاع برای دانش‌آموز نوجوان، ملموس‌تر و قابل درک‌تر شود.کتاب جدید در همین چارچوب، مجموعه‌ای از پرسش‌های بنیادین را پیش روی دانش‌آموز قرار می‌دهد؛ تهدید چیست و دشمن کیست؟ موقعیت ایران چه ارتباطی با تهدیدهای پیرامونی دارد؟ انقلاب اسلامی به‌عنوان ابتکار ملت ایران چگونه در برابر تهدیدات نظام سلطه قرار گرفته است؟ چه جنگ‌هایی بر ایران تحمیل شده و برآیند این دفاع و تهاجم چگونه جایگاه ایران را به‌عنوان یک قدرت مهم در برابر قدرت‌های سلطه‌گر شکل داده است؟ و در نهایت، چگونه باید از کشور دفاع کرد و مهارت‌های دفاعی کدام‌اند؟در این کتاب، مفهوم «نظام سلطه» نیز تلاش شده است از یک اصطلاح انتزاعی به مفهومی ملموس‌تر برای ذهن نوجوان تبدیل شود و دانش‌آموز با علل دشمنی‌ها و ابعاد مختلف تهدید آشنا شود.
از دفاع مقدس تا تحولات اخیر کشورکتاب جدید ضمن حفظ برخی ضرورت‌ها و نمادهای محتوایی کتاب پیشین، مطالب آن را در قالبی منسجم‌تر تلفیق و سازماندهی کرده و در کنار آن، محتوای جدیدی را متناسب با شرایط امروز افزوده است.یکی از تغییرات مهم کتاب، پرداختن به حوادث اخیر کشور از جمله جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم، ترورها و اقدامات دشمن، شهادت رهبر معظم انقلاب و دانشآموزان میناب و موضوع «ملت مبعوث‌شده» است؛ موضوعاتی که در کنار روایت دفاع مقدس هشت‌ساله قرار گرفته‌اند تا دانش‌آموز، تجربه دفاع و مقاومت ملت ایران را در بستری پیوسته‌تر و با روایتی تازه دنبال کند.در بخش مربوط به دفاع مقدس نیز تلاش شده است این تجربه تاریخی در قالبی جدید، جذاب و دارای انسجام روایی به دانشآموزان ارائه شود؛ از مقاومت شهرهای ایران و نقش رزمندگان و مردم عادی گرفته تا بررسی تجربه‌های دفاعی و الگوهای رفتاری فرماندهان و نقش خودباوری، سازماندهی، نوآوری و مدیریت در مواجهه با بحران.
ایران؛ از موقعیت ژئوپلیتیک تا شناخت تهدیدکتاب جدید، موقعیت ایران را نیز از منظر ژئواستراتژیک، ژئوپلیتیک و ژئواکونومیک و همچنین میراث تاریخی و فرهنگی کشور بررسی می‌کند. بر اساس محتوای این بخش، موقعیت جغرافیایی، تاریخی و فرهنگی ایران از یک سو زمینه‌ساز ظرفیت‌های قدرت ملی است و از سوی دیگر، کشور را در کانون توجه قدرت‌های جهانی و سلطه‌گران قرار داده است.در این نگاه، پیوند میان هویت ملی و موقعیت جغرافیایی ایران، یکی از مبانی مقاومت در برابر مداخلات خارجی و حفظ استقلال کشور معرفی می‌شود و دانش‌آموز با ارتباط میان آسیب‌پذیری‌های داخلی و تهدیدهای خارجی نیز آشنا می‌شود.
تهدید فقط در میدان جنگ نیستیکی از تغییرات مهم محتوایی کتاب، گسترش مفهوم تهدید از قالب‌های سنتی و نظامی به حوزه‌های اقتصادی، فرهنگی، سایبری، روانی و اجتماعی است.در درس «تهدید چیست؟ دشمن کیست؟» دانش‌آموز با این موضوع مواجه می‌شود که تهدید الزاماً به معنای حضور یک نیروی نظامی مسلح در مرزها نیست و می‌تواند در قالب جنگ‌های ترکیبی، نفوذ در لایه‌های اجتماعی و رسانه‌ای، جنگ روانی، شایعه‌پراکنی، دستکاری اطلاعات و حملات سایبری نیز بروز پیدا کند.در ادامه همین رویکرد، درس «جنگ پنهان» به ابعاد روانی و سایبری تهدید می‌پردازد و تقویت تفکر انتقادی و سواد رسانه‌ای را به‌عنوان یکی از الزامات مواجهه با این نوع تهاجم‌های نامرئی مورد توجه قرار می‌دهد.
از شناخت تهدید تا یادگیری مهارت دفاعتغییر دیگر کتاب جدید، فاصله گرفتن از حافظه‌محوری صرف و حرکت به سمت آموزش مهارتی و موقعیت‌محور است. در این چارچوب، پس از تبیین مفاهیم نظری و پاسخ به چرایی دفاع، کتاب به چگونگی دفاع و مهارت‌های مورد نیاز نیز می‌پردازد.فصل سوم کتاب با عنوان «مهارت‌های دفاع» به همین منظور طراحی شده و موضوعاتی مانند نظام جمع و مهارت‌های رزم، پدافند غیرعامل، جنگ پنهان و امداد و نجات را دربرمی‌گیرد.در بخش نظام جمع و مهارت‌های رزم، موضوعاتی مانند جهت‌یابی، تخمین مسافت و بقا در شرایط دشوار مورد توجه قرار گرفته و در بخش پدافند غیرعامل، دانش‌آموز با راهکارهایی برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر تهدیدها، از جمله استتار، پراکندگی تجهیزات، استحکام‌سازی و حفاظت از زیرساخت‌های حیاتی آشنا می‌شود.در درس «امداد و نجات» نیز اصول اولیه کمک‌های اولیه، مدیریت بحران در زلزله و حوادث ناشی از حمله دشمن، نحوه مواجهه با تروماها و جراحات، حفظ آرامش، رعایت اصول ایمنی و واکنش سریع و صحیح در شرایط بحرانی آموزش داده می‌شود تا دانش‌آموز علاوه بر خودامدادی، توانایی دگرامدادی نیز پیدا کند.
سه فصل برای شناخت، تجربه و مهارتساختار محتوایی کتاب جدید در سه فصل تنظیم شده است. فصل نخست با عنوان «مفاهیم و ضرورت آمادگی دفاعی» دو درس «تهدید چیست؟ دشمن کیست؟» و «موقعیت ایران و تهدیدهای آن» را شامل می‌شود و به مفاهیم تهدید، دفاع، امنیت، ضرورت دفاع از کشور و ارتباط تاریخ و جغرافیای ایران با تهدیدها می‌پردازد.فصل دوم با عنوان «فرهنگ دفاعی» در سه درس «روایت فتح»، «باید برخاست» و «رویارویی قدرت‌ها»، تجربه تاریخی و دفاعی ملت ایران، مقاومت در دفاع مقدس، مدیریت بحران، نقش مردم و رزمندگان، توانمندی‌های دفاعی و علمی و مؤلفه‌های قدرت ملی را بررسی می‌کند.فصل سوم نیز با عنوان «مهارت‌های دفاع»، چهار درس «نظام جمع و مهارت‌های رزم»، «پدافند غیرعامل»، «جنگ پنهان» و «امداد و نجات» را دربر می‌گیرد و آموزش‌های کاربردی را در کنار مباحث نظری قرار می‌دهد.
کتاب درسی با قالبی به‌روز برای یک موضوع به‌روزدر طراحی کتاب جدید، علاوه بر بازنگری محتوایی، شکل و قالب ارائه نیز تغییر کرده است. متن، فعالیت، تصویر و رمزینه‌های پاسخ سریع در قالب یک بسته تربیت و یادگیری به کار گرفته شده‌اند تا انتقال مفاهیم با جذابیت و تناسب بیشتری برای مخاطب نوجوان انجام شود.تصاویر، متن و صفحه‌آرایی، جلد و پشت جلد، فعالیت‌ها، تمرین‌ها و رمزینه‌ها نیز نسبت به کتاب پیشین به‌روز و جذاب‌تر شده‌اند.هدف نهایی از تولید این کتاب، بر اساس انتظارات اسناد تحولی آموزش و پرورش، قوانین موضوعه و اقتضائات و نیازهای روز کشور، تقویت هویت ملی، اسلامی و انقلابی از طریق تقویت مبانی نظری، مفهومی و ارزشی دفاع از کشور و در کنار آن، آموزش مهارت‌های دفاعی، خودامدادی و دگرامدادی است؛ به‌گونه‌ای که دانش‌آموز با شناخت موقعیت، امکانات و دارایی‌های کشور، نسبت به تهدیدها آگاه، هوشیار و بابصیرت باشد و بتواند به‌عنوان مدافعی باانگیزه و برخوردار از مهارت‌های دفاعی عمومی و اولیه، در موقعیت‌های مختلف آمادگی لازم را داشته باشد.سازمان پژوهش و برنامه‌ریزی آموزشی تلاش کرده است مشارکت ذی‌نفعان در فرایند بهبود و روزآمدسازی محتوای آموزشی را داشته باشد و به همین دلیل به منظور دریافت مستمر نظرات، پیشنهادات، سوالات و ابهامات دانشآموزان، والدین، فرهنگیان و فعالان نظام تعلیم و تربیت و بررسی و تحلیل این دیدگاه‌ها در گروه‌های تخصصی تألیف کتاب‌های درسی، سامانه نظرسنجی محتوای کتاب‌های درسی به آدرس و یا پیش‌بینی شده است که درباره این کتاب نیز می‌توانید نظرتان را بدهید. ۰۵:۴۹ - ۱۵ مهر ۱۴۰۵
مشاهدهٔ خبر در منبع