جلوگیری از زندانی شدن دو هزار نفر با راه‌اندازی سامانه ضمانت الکترونیک
سامانه ضمانت الکترونیک که از ۱۵ مهر در کل کشور در دسترس است، تاکنون با انجام نزدیک دو هزار توقیف اموال، از زندانی شدن دو هزار نفر به دلیل طولانی شدن فرایند ارائه وثیقه جلوگیری کرده است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما، معاون امور سامانه‌ها و هوش قضایی مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، برنامه زنده تلویزیونی روز خط خبر با اشاره به فرمایشات رهبر شهید که زندان را پدیده‌ای نامطلوب دانستند و به مشکلات و تبعات آن برای خانواده زندانی، خود شخص و کسب‌وکار اشاره کردند، گفت: این مسئله همواره یکی از دغدغه‌های قوه قضاییه بوده و در سند تحول و تعالی قوه قضاییه به آن پرداخته شده و رئیس محترم قوه نیز بار‌ها فرموده‌اند که از زندانی غیرضروری جلوگیری شود.
محمد پهلوانی، با بیان اینکه یکی از مواردی که منجر به افزایش جمعیت زندانیان می‌شود، عجز در تأمین وثیقه و کفالت است، افزود: طبق آماری که ما داریم، پنجاه درصد از زندانیانی که به دلیل عجز در تأمین وثیقه و کفالت به زندان می‌روند، در کمتر از ده روز آزاد می‌شوند؛ این به این معناست که امکان تأمین وثیقه و کفالت را داشته‌اند، اما به دلایلی نتوانستند تا موعد مقرر آن را تأمین کنند و به زندان رفتند.
شناسایی برخط اموال و توقیف در چند دقیقه
پهلوانی با اشاره به راهکار ارائه‌شده گفت: امروزه با سامانه‌ای که طراحی شده، این امکان وجود دارد که به صورت برخط شناسایی اموال انجام بشود، ارزش‌گذاری و قیمت‌گذاری اموال انجام بشود و در نهایت با دستور قضایی توقیف اموال بر اساس خواست متهم یا خوانده انجام بدهیم و از زندان رفتن آن جلوگیری کند.
معاون امور سامانه‌ها و هوش قضایی مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه افزود: ما با استفاده از بانک‌های اطلاعاتی در اختیار مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه، از جمله بانک مرکزی، سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، سازمان امور مالیاتی، سازمان اداری و استخدامی، سازمان تأمین اجتماعی و سازمان بورس و اوراق بهادار، در کمتر از چند دقیقه با اعلام خوانده یا متهم می‌توانیم به صورت برخط شناسایی اموال را انجام بدهیم؛ اموالی که اگر بانکی باشد مبلغ آن مشخص است و اگر نیاز به قیمت‌گذاری داشته باشد مانند ملک، در همان لحظه با استفاده از اطلاعات سازمان امور مالیاتی و قیمت‌های معاملاتی، قیمت‌گذاری انجام و با سرویس برخط، توقیف در همان لحظه انجام می‌شود.
معاون امور سامانه‌ها و هوش قضایی خاطرنشان کرد: این یعنی فرایند شناسایی و معرفی اموال تا مرحله توقیف می‌تواند به چند دقیقه کاهش پیدا کند.
تنوع وثایق؛ از حساب بانکی و بورس تا طلا و سیم‌کارت
پهلوانی درباره مصادیق وثیقه‌گذاری گفت: علاوه بر ملک که پرکاربردترین وثیقه است و خود مردم هم اقبال بیشتری برای این دارند، بحث حساب‌های بانکی هم الان در سامانه فعال است و ما می‌توانیم به صورت برخط بر اساس اعلامی که خود خوانده یا متهم انجام می‌دهد، شناسایی اموال بانکی‌اش را انجام بدهیم. بحث شناسایی اموال در بورس و شناسایی پلاک انتظامی هم انجام شده، اما در حال تدوین آیین‌نامه‌هایی هستیم برای توقیف؛ برای اینکه بخواهیم توقیف این‌ها را انجام دهیم یک مقداری کار دارد، اما به‌زودی انشاءالله ما تنوع وثایق را داریم.
معاون امور سامانه‌ها و هوش قضایی مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه ادامه داد: جدا از بحث ملک، بحث حساب بانکی، بورس، بحث طلا در بانک کارگشایی داریم صحبت می‌کنیم برای توقیف سیم‌کارت که بتوانند سیم‌کارت را به‌عنوان کفالت اعلام بکنند. همچنین برای کفالت در حال حاضر امکان استعلام فیش حقوقی کارمندان دولت در سازمان اداری و استخدامی و فیش تأمین اجتماعی از سازمان بازنشستگی کل کشور فراهم است.
پهلوانی در پاسخ به این پرسش که آیا شخص ثالث نیز می‌تواند برای فرد متهم وثیقه بگذارد، گفت: این هم یکی از مواردی است که خیلی کمک می‌کند ما بتوانیم کاهش جمعیت زندانی‌ها را داشته باشیم. اگر شخص ثالثی بخواهد برای خوانده یا متهم وثیقه بگذارد، با دو روش می‌تواند این کار را انجام بدهد؛ یا مراجعه کند به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی که در کل کشور وجود دارند و آنجا لایحه بدهد و اعلام کند که می‌خواهم ضمانت انجام بدهم که در مرحله بعد، لایحه در پرونده قرار می‌گیرد و قاضی بر اساس اعلام او می‌تواند شناسایی اموال و توقیف را انجام بدهد.
معاون امور سامانه‌ها و هوش قضایی مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه افزود: راه ساده‌تری هم وجود دارد که دیگر به زمان و مکان وابسته نیست؛ با استفاده از سامانه خدمات قضایی من در مجموعه عدل ایران، هر شخص ایرانی که حساب ثنا داشته باشد می‌تواند به‌صورت برخط و بیست‌وچهار ساعته لایحه بدهد و به‌صورت خودکار درخواست ضمانت شخص دیگر را داشته باشد.
پهلوانی در تشریح مراحل گفت: زمانی که شما می‌خواهید به عنوان شخص ثالث ضمانت قرار بدهید، ابتدا وارد سامانه خدمات قضایی من می‌شوید و در قسمت ثبت لایحه، لایحه درخواست قبول ضمانت را انجام می‌دهید؛ به صورت برخط لایحه شما در همان لحظه در پرونده ثبت می‌شود و مقام قضایی درخواست شما را مشاهده می‌کند. بر اساس دارایی که شما اعلام کردید، در همان لحظه استعلام انجام می‌شود و برای توقیف، تأیید در قالب پیامک برای شما ارسال می‌شود و اعلام می‌شود که شعبه فلان برای شخصی که شما اعلام کردید می‌خواهد توقیف اموال شما را انجام بدهد؛ رمزی که برای شما ارسال شده را اعلام می‌کنید و به محض اعلام رمز، توقیف انجام می‌شود و با تشخیص مقام قضایی، شخص دیگر به زندان نمی‌رود و می‌تواند آزاد باشد.
وی درباره اطلاع‌رسانی به مقام قضایی گفت: به صورت خودکار در پرونده مشخص می‌شود که لایحه جدیدی ثبت شده و می‌تواند قاضی را مطلع کند.
پهلوانی در پاسخ به پرسشی درباره مدیریت زمان در پرونده‌هایی که ممکن است به زندانی شدن فرد منجر شود، گفت: خوانده یا متهم الان در محل شعبه قضایی و دادسرا وجود دارند و بر اساس درخواست خودش یک شخص دیگری به عنوان ضامن معرفی می‌شود؛ یعنی الان همه چیز برخط است، شخص در محل است و بازپرس محترم منتظر است که شخص ثالث بخواهد اعلام دارایی بکند. با تماسی که با او گرفته می‌شود، اعلام می‌کنند که شما بیا یک لایحه بده؛ به محض اینکه لایحه ثبت می‌شود، پرونده به صورت برخط جلوی قاضی باز می‌شود در سامانه و اعلام می‌شود که لایحه ثبت شده و برای ادامه مراحل اقدام می‌شود و با تأیید و ارسال پیامک، توقیف انجام می‌شود.
آمار عملکرد و کاهش زمان از بیش از ده روز به کمتر از پنج دقیقه
پهلوانی با اشاره به عملکرد سامانه گفت: این سامانه الان در کل کشور از پانزدهم مهر در دسترس است و طبق آماری که ما داشتیم، نزدیک دو هزار توقیف اموال تا الان در این مدت محدود انجام شده و زندان رفتن دو هزار نفر به دلیل طولانی شدن فرایند ارائه وثیقه جلوگیری شده است.
معاون امور سامانه‌ها و هوش قضایی مرکز آمار و فناوری اطلاعات قوه قضاییه افزود: میانگین زمانی که ما برای انجام این کار داریم، در صورتی که به‌موقع دارایی اعلام بشود و شخص ثالث هم به موقع کارهایش را انجام بدهد، کمتر از پنج دقیقه است؛ یعنی فرایند قبلی که ممکن بود بیش از ده روز طول بکشد، الان در کمتر از چند دقیقه می‌تواند انجام بشود. این کار فارغ از زمان و مکان است و ما در شیفت‌های کشیک آزادی زندانی و آزادی متهم داشته‌ایم.
معاون امور سامانه‌ها و هوش قضایی افزود: روز گذشته ما در زندان همین کار را انجام دادیم؛ یعنی کسی که به دلیل عجز در تأمین وثیقه در زندان بود، از طریق زندان توانست به‌صورت الکترونیک وثیقه معرفی کند و از همان زندان آزاد شد.
پهلوانی در پایان با اشاره به آغاز به کار سامانه و برنامه‌ریزی برای اجرای سراسری آن تا پایان مهرماه گفت: از مردم شریف و عزیزمان خواهش می‌کنم اگر به هر دلیلی نیاز به این قابلیت و امکان داشتند، حتماً به عنوان یک حق مطالبه کنند که از ضمانت الکترونیک استفاده کنند. ما در حال انجام متنوع‌سازی وثایق هستیم و به زودی انواع وثیقه، سپرده‌های بلندمدت، بحث‌های بیمه عمر و بحث‌های سیم‌کارت به این سبد وثایق اضافه خواهیم کرد.
مشاهدهٔ خبر در منبع