رسانه و ورزش بانوان؛ از بازنمایی حاشیهای تا روایت قهرمانانه
به گزارش خبرنگار مهر، تا همین چند سال پیش، وقتی روزنامههای ورزشی را ورق میزدیم، اخبار ورزش بانوان یا جایگاه چندانی نداشت یا در حاشیه صفحات منتشر میشد. در آن دوره، تمرکز بسیاری از رسانهها بیش از آنکه بر دستاوردهای فنی و موفقیتهای ورزشی زنان باشد، بر چالشها، محدودیتها و موانع پیش روی آنان قرار داشت.
محبوبه مرادی در مقاله ای به این موضوع پرداخته و نوشته است: با این حال، در سالهای اخیر میتوان نشانههای تغییر در شیوه بازنمایی ورزش بانوان را مشاهده کرد؛ تغییری که به تدریج روایتهای مبتنی بر توانمندی و قهرمانی را جایگزین روایتهای صرفاً مسئلهمحور کرده است.
گذشتهای در سایه؛ وقتی نگاه رسانه محدودیتمحور بود
در سالهای گذشته، ورزشکار زن در بسیاری از گزارشهای رسانهای، ناخواسته در قالب فردی نیازمند حمایت تصویر میشد. ادبیات رایج در بخشی از رسانهها بیش از آنکه حس اقتدار، توانمندی و موفقیت را منتقل کند، بر دشواریها، کمبود امکانات و محدودیتهای ساختاری تأکید داشت. چنین رویکردی اگرچه در بیان برخی واقعیتها نقش داشت، اما در مواردی سبب میشد تواناییهای حرفهای ورزشکاران زن کمتر دیده شود و تصویر آنان در چارچوبی محدود شکل گیرد.
عصر جدید؛ روایتهای قهرمانانه در مرکز توجه
در سالهای اخیر، همزمان با افزایش موفقیتهای بینالمللی ورزشکاران زن ایرانی و گسترش بسترهای رسانهای، رویکرد بسیاری از رسانهها نیز دستخوش تغییر شده است. امروز موفقیت بانوان ورزشکار بیش از گذشته در صدر اخبار قرار میگیرد و رسانهها با بهرهگیری از زبانی توانمندساز، آنان را به عنوان الگوهای موفقیت، پشتکار و افتخار ملی معرفی میکنند. واژگانی مانند افتخارآفرینی حماسهآفرینی و تاریخسازی بیش از گذشته در روایت عملکرد زنان ورزشکار به کار میرود و این تغییر، به دیدهشدن هرچه بیشتر آنان در فضای عمومی کمک کرده است.
فراتر از قهرمانی؛ به سوی عدالت رسانهای
با وجود این پیشرفتها، هنوز فاصله محسوسی میان میزان پوشش رسانهای ورزش بانوان و آقایان وجود دارد. تحقق عدالت رسانهای مستلزم آن است که ورزش بانوان تنها در زمان کسب مدال یا موفقیتهای بزرگ مورد توجه قرار نگیرد، بلکه به عنوان بخشی جداییناپذیر از جریان روزمره ورزش کشور پوشش داده شود.
از سوی دیگر، تنوعبخشی به روایتهای رسانهای، پرداختن به مسائل حرفهای، فنی، مدیریتی و توسعهای ورزش بانوان و همچنین آموزش خبرنگاران برای پرهیز از کلیشههای جنسیتی، از الزامات ارتقای کیفیت پوشش رسانهای در این حوزه است.
در نهایت، رسانه زمانی میتواند نقش واقعی خود را در توسعه ورزش ایفا کند که ورزش بانوان را نه به عنوان موضوعی حاشیهای، بلکه به عنوان بخشی از متن اصلی ورزش کشور بازنمایی کند؛ رویکردی که علاوه بر تقویت سرمایه اجتماعی ورزش، زمینه دیدهشدن استعدادها و ایجاد فرصتهای برابر را نیز فراهم خواهد ساخت.
مشاهدهٔ خبر در منبع