فارس من| درد دل خدمتگزاران مدارس؛ از ترمیم حقوق تا سابقه بیمه

مدرسه فقط کلاس، تخته و نیمکت نیست. مدرسه یک ساختمان زنده است؛ ساختمانی که هر روز باید آماده پذیرش صدها دانش‌آموز و کارکنان آموزشی و اداری باشد. بخشی از این آماده‌بودن، نتیجه کار نیروهایی است که معمولاً نامشان در خبرهای آموزشی کمتر شنیده می‌شود.

گروه آموزش‌وپرورش: هنوز زنگ اول مدرسه نخورده است؛ اما مدرسه از مدت‌ها قبل بیدار شده است. پیش از آنکه دانش‌آموزان از در ورودی عبور کنند، پیش از آنکه صدای معلم‌ها در راهروها بپیچد و کلاس‌ها شکل بگیرند، بخشی از کار مدرسه بی‌سروصدا انجام شده است؛ آماده‌سازی فضای مدرسه، رسیدگی به راهروها و حیاط و آنچه باید برای آغاز یک روز آموزشی مهیا باشد.در این ساعات، کمتر کسی به نیروهایی فکر می‌کند که پشت این نظم روزمره ایستاده‌اند؛ سرایداران و خدمتگزاران مدارس؛ همان نیروهایی که حضورشان برای دانش‌آموزان و کارکنان عادی به نظر می‌رسد، اما نبودشان خیلی زود خود را نشان می‌دهد. آن‌ها از آن دسته کارکنانی هستند که کارشان زمانی بیشتر دیده می‌شود که انجام نشده باشد.سرایدار و خدمتگزار مدرسه، هر کدام بخشی از امور روزمره مدرسه را بر عهده دارند و در بسیاری از مدارس، مسئولیت‌هایی فراتر از یک عنوان شغلی ساده بر دوش آنهاست. از آماده‌سازی و نگهداری فضای مدرسه گرفته تا رسیدگی به امور خدماتی و همراهی با مجموعه آموزشی، بخشی از چرخه روزانه مدرسه با حضور این نیروها پیش می‌رود.

وقتی حقوق تا پایان ماه دوام نمی‌آورددر سوی دیگر این تصویر، زندگی شخصی همین نیروها قرار دارد؛ جایی که مسئله دیگر تمیزی راهرو و آماده بودن کلاس نیست، بلکه هزینه‌های خانه، درمان، آموزش فرزندان و خریدهای روزمره است.جمعی از نیروهای خدماتی و سرایدار وزارت آموزش‌وپرورش با ثبت پویشی با عنوان «درخواست رسیدگی به مشکلات شغلی و معیشتی نیروهای خدماتی مدارس» خواستار پی‌گیری این موضوع شدند. در متن این پویش آمده است: «صدای کارکنان کم‌درآمد دولت را بشنوید. این روزها مدرسه‌یاران در شرایط سخت اقتصادی و تورم افسارگسیخته، حتی تا پایان ماه قادر به تأمین هزینه‌های ضروری زندگی و خانواده خود نیستند. حقوقی که باید پشتوانه آرامش و امنیت یک خانواده باشد، در شرایط فعلی گاهی کم‌تر از ۱۰ روز پاسخ‌گوی هزینه‌های زندگی است. افزایش حقوق سالانه نیز در برابر رشد قیمت کالاها، مسکن، درمان، آموزش و سایر هزینه‌های ضروری، نتوانسته قدرت خرید این قشر را حفظ کند.از دولت و مجلس انتظار می‌رود صدای کارکنان کم‌درآمد را جدی بشنوند و برای ترمیم حقوق در نیمه دوم سال، حمایت ویژه از حقوق‌های پایین و افزایش قدرت خرید کارکنان، تصمیمی فوری و عملی اتخاذ کنند.سرایداران و خدمتگزاران مدارس، با تلاش و فداکاری زیاد، بار سنگینی از نظام آموزش و پرورش را به دوش می کشند ولی متاسفانه توجه کافی و شایسته ای دریافت نمی‌کنند. از مسئولین مربوطه، درخواست رسیدگی هرچه سریع‌تر به این مشکلات داریم». شغلی که دیده می‌شود، اما صاحبش کمتر دیده می‌شودمدرسه فقط کلاس، تخته و نیمکت نیست. مدرسه یک ساختمان زنده است؛ ساختمانی که هر روز باید آماده پذیرش صدها دانش‌آموز و کارکنان آموزشی و اداری باشد. بخشی از این آماده‌بودن، نتیجه کار نیروهایی است که معمولاً نامشان در خبرهای آموزشی کمتر شنیده می‌شود.سرایدار و خدمتگزار مدرسه از آن چهره‌هایی هستند که حضورشان با زندگی مدرسه گره خورده، اما کمتر درباره شرایط شغلی و معیشتی آنان سخن گفته می‌شود. وقتی مدرسه تمیز، مرتب و آماده است، این وضعیت به بخشی از عادت روزانه تبدیل می‌شود؛ گویی همیشه چنین بوده است.اما پشت این «همیشه آماده بودن»، نیروی انسانی قرار دارد؛ انسانی که خودش نیز خانواده دارد، اجاره می‌پردازد، فرزند دارد، بیمار می‌شود و مانند دیگر کارکنان جامعه با افزایش هزینه‌های زندگی روبه‌رو است.از همین زاویه است که مطالبه نیروهای خدماتی مدارس تنها یک مطالبه درباره حقوق نیست؛ بحث بر سر شأن شغلی و امنیت اقتصادی گروهی از کارکنان آموزش‌وپرورش است که بخش مهمی از فعالیت روزانه مدرسه بدون حضور آنان با اختلال مواجه می‌شود.

خدمتگزار مدرسه؛ یکی از چهره‌های کمتر دیده‌شده آموزشدر هیاهوی آغاز سال تحصیلی، نام معلم، مدیر و دانش‌آموز بیشتر شنیده می‌شود؛ اما خدمتگزار مدرسه نیز بخشی از همان چرخه‌ای است که باید هر روز از نو به حرکت درآید. او در فضای مدرسه حضور دارد، با محیط آموزشی و دانش‌آموزان سروکار دارد و بخشی از امور خدماتی و جاری مدرسه را پیش می‌برد.یکی از نیروهای خدماتی آموزش‌وپرورش می‌گوید: کار خدمتگزار مدرسه از جنس کارهایی است که نتیجه آن باید در «آماده بودن» محیط دیده شود. اگر راهروها، حیاط و فضاهای عمومی مدرسه نیازمند رسیدگی باشند، اگر امور خدماتی مدرسه روی زمین بماند یا نظم محیطی مختل شود، خیلی زود اثر آن در زندگی روزمره مدرسه نمایان می‌شود. با این حال، اهمیت این شغل الزاماً با میزان دیده‌شدن آن تناسب ندارد. خدمتگزار مدرسه ممکن است کمتر در مرکز توجه باشد، اما بخشی از آرامش و نظم روزانه مدرسه به کار او وابسته است.اختلاف حقوق و سابقه بیمه؛ نگرانی برای روزهای بازنشستگییکی دیگر از موضوعاتی که مدرسه‌یاران مطرح می‌کنند به وضعیت حقوق ثبت‌شده در سابقه بیمه آن‌ها مربوط است.آن‌ها می‌گویند میان حقوق ثبت‌شده در سابقه بیمه و مبلغ درج‌شده در فیش حقوقی برخی از این نیروها اختلاف وجود دارد؛ مسئله‌ای که از نگاه مطالبه‌کنندگان می‌تواند در آینده و هنگام بازنشستگی، بر میزان حقوق دریافتی آنان اثر بگذارد.این نگرانی، موضوع را از یک مشکل مربوط به هزینه‌های امروز فراتر می‌برد. اگر یک نیروی خدماتی سال‌ها کار کند اما در پایان دوران اشتغال، سابقه بیمه‌ای او با آنچه انتظار دارد فاصله داشته باشد، مسئله دیگر فقط تأمین هزینه‌های این ماه نیست؛ پای امنیت اقتصادی سال‌های بازنشستگی نیز به میان می‌آید.

فقط یک ساختمان نیستدر نگاه نخست شاید کار خدماتی مدرسه صرفاً بخشی از فعالیت‌های پشت‌صحنه به نظر برسد؛ اما مدرسه مجموعه‌ای است که هر روز به ده‌ها خدمت کوچک و بزرگ برای ادامه فعالیت نیاز دارد. آماده بودن فضای مدرسه، رسیدگی به محیط و انجام امور جاری، بخشی از این بار را بر دوش نیروهای خدماتی قرار می‌دهد.اهمیت یک شغل را نباید فقط با میزان دیده‌شدن آن سنجید. بسیاری از کارهای ضروری زمانی به چشم می‌آیند که انجام نشوند. نظم محیط مدرسه نیز از همین جنس است؛ تا زمانی که برقرار است، کمتر درباره نیرویی که آن را حفظ می‌کند، پرسش می‌شود.سرایداران و خدمتگزاران مدارس نیز بخشی از همین پشت صحنه‌اند؛ پشت صحنه‌ای که اگرچه کمتر در قاب اصلی آموزش دیده می‌شود، اما بدون آن، اجرای روزمره آموزش با دشواری روبه‌رو خواهد شد.معمولاً نامشان کمتر شنیده می‌شودسرایداران و خدمتگزاران مدارس، هر روز در جایی کار می‌کنند که قرار است به کودکان و نوجوانان، آینده را بیاموزد. اما خود آنان نیز آینده‌ای دارند؛ آینده‌ای که برایشان با دغدغه معیشت، بیمه، بازنشستگی و تأمین زندگی خانواده گره خورده است.شاید وقت آن رسیده باشد که هنگام سخن گفتن از کیفیت مدرسه و نظام آموزشی، فقط به کلاس درس، معلم و کتاب نگاه نکنیم؛ بخشی از کیفیت مدرسه در همان فضاهایی شکل می‌گیرد که پیش از ورود دانش‌آموزان آماده شده‌اند و کسانی آن را آماده کرده‌اند که معمولاً نامشان کمتر شنیده می‌شود.