وقتی مدارس از پذیرش محصلان پرچالش فرار میکنند
ثبتنام در مدرسه برای خانوادهها باید آغاز مسیری تازه برای یادگیری و تربیت فرزند باشد اما برای برخی والدین این فرایند به مسیری پرتنش برای اثبات حق فرزندشان برای نشستن پشت نیمکت مدرسه تبدیل شده است بهویژه زمانی که دانشآموز از نظر انضباطی یا درسی با معیارهای مورد انتظار مدرسه فاصله داشته باشد.
گروه آموزشوپرورش: در سالهای اخیر، روایتهایی از سوی بعضی والدین مطرح شده که نشان میدهد برخی مدارس تمایل چندانی به ثبتنام دانشآموزانی که به اصطلاح دردسرساز تلقی میشوند، ندارند؛ دانشآموزانی که ممکن است شیطنت بیشتری داشته باشند، عملکرد درسیشان ضعیفتر باشد یا در سال تحصیلی گذشته از نظر انضباطی مورد رضایت مدرسه نبوده باشند.در چنین شرایطی گاهی خانواده با یک پاسخ صریح مواجه نمیشود بلکه فرایند ثبتنام به رفتوآمدهای مکرر، عدم ثبتنام مدرسه از دانشآموز یا حتی در برخی موارد مطالبه وجه گره میخورد و این موضوع اگر به رویهای مستمر تبدیل شود، میتواند مفهوم مدرسه و مسئولیت تربیتی آن را با یک پرسش جدی مواجه کند و اینکه آیا مدرسه قرار است تنها دانشآموزانی را بپذیرد که با معیارهای مطلوب آن مدرسه هماهنگ هستند؟ دانشآموز پرچالش به دانشآموز نامطلوب تبدیل میشودمدرسه فقط محلی برای انتقال دانش نیست؛ یکی از کارکردهای اساسی نظام آموزشی، تربیت دانشآموز، تقویت مهارتهای اجتماعی و کمک به رشد اوست؛ بنابراین انتظار میرود مدرسه بتواند برای دانشآموزی که در زمینه درسی یا رفتاری نیازمند حمایت و مداخله بیشتری است نیز برنامه داشته باشد.با این حال اگر مدارس در فرایند ثبتنام به سمت انتخاب دانشآموزان با نمرات بالاتر و وضعیت انضباطی مطلوبتر حرکت کنند بهتدریج شاهد شکلگیری مدارسی یکدست خواهیم بود؛ مدارسی که دانشآموزان پرچالش را به مدارس دیگر سوق میدهند و عملاً بخشی از مسئولیت تربیتی خود را به مدرسه بعدی منتقل میکند.
در چنین وضعیتی حتی ممکن است موفقیت مدرسه در حفظ نظم و ارتقای میانگین نمرات تا حدی ناشی از انتخاب دانشآموزانی باشد که از ابتدا شرایط مطلوبتری داشتهاند نه الزاماً نتیجه برنامههای تربیتی و آموزشی مؤثر.دو روایت از تهران؛ ثبتنام در برابر پرداخت پولدر سال جاری دو مورد از این دست از سوی والدین به خبرنگار ما منعکس شده است البته این موارد را نمیتوان به همه مدارس تعمیم داد اما نشانهای است از ضرورت بررسی دقیقتر این مسئله.در یک مورد، والدین دانشآموزی در یکی از مدارس غیردولتی شهر تهران عنوان کردهاند که فرزندشان به دلیل وضعیت انضباطی و شیطنت بیشتر، مورد رضایت مدرسه نبوده و برای ادامه تحصیل او شهریهای بالاتر از میزان شهریه مصوب مدارس مطالبه شده است.در مورد دیگری، والدین یک دانشآموز دختر در یکی از مدارس دولتی عادی تهران روایت کردهاند که مدرسه در ابتدا از ثبتنام فرزندشان خودداری کرده و خانواده پس از ماهها پیگیری، رفتوآمد و حتی عذرخواهی، سرانجام با شرط پرداخت ۱۰ میلیون تومان با ثبتنام او موافقت کردهاند.در چنین روایتهایی مسئله دیگر صرفاً دریافت وجه غیرمجاز نیست بلکه با پدیدهای مواجه خواهیم بود که در آن پرداخت پول به ابزاری برای پذیرش دانشآموزی تبدیل شده که مدرسه او را مطلوب نمیداند.
چرا والدین شکایت نمیکنند؟اما شاید بخش پنهانتر ماجرا مواردی باشد که هرگز به شکایت رسمی منجر نمیشوند.بسیاری از والدین ترجیح میدهند مبلغ مطالبهشده را پرداخت کنند و فرزندشان را در همان مدرسه نگه دارند چرا که نگراناند شکایت از مدرسه در ادامه سال تحصیلی به ضرر فرزندشان تمام شود یا برخورد کادر مدرسه با دانشآموز تغییر کند.این نگرانی میتواند چرخهای معیوب ایجاد کند که در این چرخه خانواده از ترس تبعات شکایت سکوت میکند، تخلف گزارش نمیشود، مدرسه تصور میکند مطالبه وجه بدون پیامد است و در نهایت یک رفتار غیرقانونی به تدریج به رویهای عادی تبدیل میشود.آموزش و پرورش: دریافت وجه به عنوان شرط ثبتنام تخلف استرضا روستایی مدیرکل ارزیابی عملکرد و پاسخگویی به شکایات وزارت آموزش و پرورش با تأکید بر اینکه دریافت هرگونه وجه به عنوان شرط ثبتنام تخلف محسوب میشود، اظهار میکند: مدیران مدارس موظفاند فرایند ثبتنام را بدون دریافت هزینه اضافی و غیرمجاز انجام دهند.وی با بیان اینکه رویکرد آموزش و پرورش باید پیش از شکلگیری شکایت بر بازرسی و نظارت مؤثر استوار باشد، میافزاید: تمرکز بر بازرسی و نظارت بوده و شکایتهای واصلشده نیز بررسی شدهاند و در صورت احراز تخلف مدیر، موضوع به هیئتهای رسیدگی به تخلفات معرفی و تذکرات کتبی نیز داده شده است.
به گفته روستایی در سطح کشور حدود ۱۴۰ مورد شکایت ثبت شده که به همه آنها رسیدگی و پاسخ داده شده است.وی بیشترین موضوعات شکایت را دریافت وجه، کلاسهای فوقبرنامه، سرویس دانشآموزی و لباس دانشآموزی و سایر مسائل مرتبط با فرایند ثبتنام عنوان کرده و گفته است وظیفه بازرسی و نظارت شامل همه مدارس میشود هرچند نحوه برخورد و رسیدگی در مدارس دولتی و غیردولتی متفاوت است.مدرسه محل حذف دانشآموزان پرچالش یا فرصت دوباره؟مسئله اما فراتر از یک تخلف مالی است. اگر مدرسه بتواند دانشآموزی را که شیطنت بیشتری دارد، عملکرد درسی ضعیفتری دارد یا نیازمند حمایت تربیتی بیشتری است به دلیل همین ویژگیها از ادامه تحصیل در مدرسه کنار بگذارد، این پرسش جدی مطرح میشود که مسئولیت مدرسه در قبال تربیت چنین دانشآموزانی چیست؟دانشآموزی که امروز به دلیل ضعف درسی یا رفتارهای پرچالش از یک مدرسه کنار گذاشته میشود، فردا باید در مدرسه دیگری پذیرفته شود. اگر مدرسه بعدی نیز همین منطق را دنبال کند این دانشآموز در چرخهای از جابهجایی و طرد قرار میگیرد در حالی که شاید آنچه بیش از هر چیز نیاز دارد یک برنامه تربیتی دقیق، مشاوره، همراهی خانواده و توجه تخصصیتر باشد.
نظارت جدیتر راهی برای جلوگیری از شکلگیری یک بدعتآنچه امروز اهمیت دارد نه تنها برخورد با تخلفات پس از وقوع بلکه تقویت سازوکارهای نظارت پیشگیرانه است بهویژه در شهرهایی مانند تهران که تعداد بالای مدارس و تنوع آنها نظارت مستمر را دشوارتر میکند.چشمپوشی از تخلفات کوچک، نگاههای صنفی به مسائل مدارس یا شکلگیری دوگانهای میان حمایت از کارکنان مدرسه و نادیده گرفتن حقوق خانوادهها میتواند به تدریج اعتماد والدین به نظام آموزشی را کاهش دهد.مدرسه باید بتواند میان حفظ نظم و پذیرش تفاوتهای دانشآموزان تعادل ایجاد کند. دانشآموزی که در درسها ضعیفتر است یا رفتار پرچالشتری دارد، الزاماً دانشآموزی نامطلوب نیست شاید دقیقاً همان دانشآموزی باشد که فلسفه وجودی نهاد تربیتی مدرسه بیش از دیگران برای او معنا پیدا میکند.در نهایت ثبتنام نباید به میدان چانهزنی میان خانواده و مدرسه تبدیل شود و پرداخت پول نیز نباید راهی برای عبور از مانع پذیرش دانشآموز باشد. اگر تخلفی رخ میدهد باید امکان شکایت امن، سریع و بدون نگرانی از تبعات برای دانشآموز وجود داشته باشد چون تنها در چنین شرایطی میتوان امیدوار بود که آمار رسمی شکایتها تصویری واقعیتر از آنچه در مدارس میگذرد ارائه کند.پایان پیام/#کلاس_درس#ثبتنام_دانشآموزان#دانشآموز_پرچالش#آموزش_و_پرورش ۰۵:۴۹ - ۳ شهریور ۱۴۰۵
مشاهدهٔ خبر در منبع