کلاس‌های چندپایه؛ جلوه‌ای از تحقق حق آموزش برای همه کودکان
به گزارش مرکز اطلاع‌رسانی و روابط عمومی وزارت آموزش و پرورش، رضوان حکیم‌زاده، معاون آموزش ابتدایی در نشست وبیناری با دبیرخانه کشوری کیفیت‌بخشی به کلاس‌های چندپایه، مستقر در استان سیستان و بلوچستان، که با حضور مدیرکل آموزش‌وپرورش استان، اعضای شورای معاونان، مسئولان دبیرخانه و نمایندگان و رابطان کلاس‌های چندپایه سراسر کشور برگزار شد، با قدردانی از تلاش‌های مجموعه آموزش‌وپرورش سیستان و بلوچستان، دستاوردهای این استان را حاصل برنامه‌ریزی هدفمند، نظم کاری، پی‌گیری مستمر و تلاش شبانه‌روزی مدیران و فرهنگیان دانست.
وی با اشاره به ظرفیت‌های ارزشمند نیروی انسانی در سیستان و بلوچستان اظهار کرد: برخلاف تصور رایج درباره محرومیت این استان، سیستان و بلوچستان از سرمایه انسانی غنی و توانمندی برخوردار است و چنانچه امکانات و فرصت‌های لازم فراهم شود، می‌تواند در بسیاری از شاخص‌های آموزشی پیشتاز باشد.
حکیم‌زاده با بیان اینکه ارزیابی عملکرد استان‌ها و میزان موفقیت آن‌ها در اجرای برنامه‌های آموزشی از معیارهای اصلی واگذاری دبیرخانه‌های کشوری است، افزود: انتخاب سیستان و بلوچستان برای استقرار دبیرخانه کشوری کیفیت‌بخشی به کلاس‌های چندپایه، با توجه به توانمندی‌های مدیریتی، عملکرد آموزشی و انگیزه و تلاش مجموعه آموزش‌وپرورش استان صورت گرفته است.
معاون آموزش ابتدایی با تأکید بر اینکه فلسفه شکل‌گیری کلاس‌های چندپایه به عدالت آموزشی و تضمین حق دسترسی همه کودکان به آموزش بازمی‌گردد، تصریح کرد: کلاس‌های چندپایه مختص ایران نیستند و در کشورهای مختلف از جمله ژاپن و استرالیا نیز برای فراهم‌سازی فرصت تحصیل کودکان در مناطق کم‌جمعیت، روستاها و جزایر مورد استفاده قرار می‌گیرند.
وی ادامه داد: با گسترش شهرنشینی و کاهش جمعیت برخی سکونتگاه‌های روستایی و عشایری، تشکیل کلاس‌های چندپایه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است. جمهوری اسلامی ایران نیز با وجود محدودیت منابع و دشواری‌های تأمین نیروی انسانی، همواره تلاش کرده است امکان استمرار آموزش را برای دانش‌آموزان این مناطق فراهم کند.
حکیم‌زاده خاطرنشان کرد: ممکن است تشکیل کلاس برای تعداد اندکی دانش‌آموز از منظر محاسبات معمول تخصیص منابع، بهره‌ورانه به نظر نرسد، اما بهره‌وری واقعی آن است که تک‌تک کودکان ایران به‌عنوان سرمایه‌های ارزشمند کشور از فرصت آموزش و یادگیری برخوردار شوند.
توانمندسازی معلمان باید فراتر از آموزش کتاب‌های درسی باشد
وی یکی از مهم‌ترین ضرورت‌های کیفیت‌بخشی به کلاس‌های چندپایه را توانمندسازی تخصصی معلمان دانست و گفت: بسیاری از آموزگارانی که مسئولیت تدریس در این کلاس‌ها را بر عهده می‌گیرند، آموزش‌های عملی کافی برای مدیریت هم‌زمان چند پایه تحصیلی ندیده‌اند و میان آموزش‌های نظری دانشگاهی و واقعیت‌های تدریس در کلاس‌های چندپایه فاصله وجود دارد.
معاون آموزش ابتدایی تأکید کرد: نمی‌توان بدون فراهم‌کردن آموزش‌های تخصصی و مهارت‌های مورد نیاز، از معلمان انتظار داشت در شرایط دشوار کلاس‌های چندپایه عملکرد مطلوبی داشته باشند.
وی با اشاره به اینکه بسیاری از مدارس کم‌جمعیت فاقد مربیان مستقل پرورشی، بهداشت و تربیت‌بدنی هستند، افزود: برنامه‌های توانمندسازی معلمان این مدارس نباید صرفاً به روش‌های تدریس، مدیریت زمان و آموزش محتوای کتاب‌های درسی محدود شود؛ بلکه لازم است موضوعاتی همچون تربیت تمام‌ساحتی، سلامت روان، بهداشت، مهارت‌آموزی و فعالیت‌های پرورشی نیز در کانون توجه قرار گیرد.
حکیم‌زاده تصریح کرد: دانش‌آموز کلاس چندپایه نیز باید همانند سایر دانش‌آموزان کشور از همه برنامه‌های آموزشی، تربیتی و مهارتی بهره‌مند شود و کم‌جمعیت بودن مدرسه نباید به معنای کاهش فرصت‌های تربیتی و یادگیری باشد.
ملاک موفقیت برنامه‌ها، بهبود واقعی یادگیری دانش‌آموزان است
معاون آموزش ابتدایی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد از گزارش فعالیت‌ها به ارزیابی نتایج و دستاوردها اظهار کرد: تولید محتوا، برگزاری دوره‌های آموزشی، توانمندسازی معلمان و بازدیدهای راهبران آموزشی زمانی ارزشمند است که به بهبود کیفیت یادگیری دانش‌آموزان منجر شود.
وی افزود: باید بررسی کنیم که مجموعه اقدامات انجام‌شده چه تأثیری بر مهارت خواندن، درک مطلب، اعتمادبه‌نفس، رشد تربیتی و کاهش تعداد دانش‌آموزان نیازمند تلاش بیشتر داشته است.
حکیم‌زاده با اشاره به نقش راهبران آموزشی در پایش مستمر وضعیت تحصیلی دانش‌آموزان گفت: ضروری است راهبران، علاوه بر نظارت بر فعالیت‌های آموزشی، تغییرات واقعی در وضعیت یادگیری دانش‌آموزان تحت پوشش خود را رصد کنند و اثربخشی اقدامات را بر اساس نتایج یادگیری بسنجند.
وی تأکید کرد: عدالت آموزشی صرفاً به معنای ثبت‌نام دانش‌آموزان و حضور آنان در کلاس درس نیست؛ بلکه زمانی تحقق می‌یابد که همه کودکان، صرف‌نظر از محل زندگی و شرایط اقتصادی و اجتماعی، از فرصت‌های یادگیری باکیفیت برخوردار باشند.
دبیرخانه کشوری باید کانون تولید دانش و انتقال تجربه باشد
معاون آموزش ابتدایی با قدردانی از اقدامات اولیه دبیرخانه کشوری کیفیت‌بخشی به کلاس‌های چندپایه در سیستان و بلوچستان، بر ضرورت بهره‌گیری از مطالعات علمی، تجربه‌های موفق داخلی و بین‌المللی و انجام مطالعات تطبیقی تأکید کرد.
وی با اشاره به تجربه کشورهای پیشرو در طراحی و مدیریت کلاس‌های چندپایه، آمادگی خود را برای در اختیار قرار دادن منابع علمی مرتبط با الگوهای برنامه‌ریزی این کلاس‌ها اعلام کرد و خواستار تولید محتوای تخصصی و کاربردی برای معلمان و راهبران آموزشی شد.
حکیم‌زاده همچنین از تلاش‌های استان خراسان رضوی در دوره مسئولیت پیشین دبیرخانه قدردانی کرد و از برگزاری جشنواره‌ای طی دو هفته آینده برای ارائه و اشتراک‌گذاری تجربه‌های برتر راهبران آموزشی و دست‌سازه‌های برگزیده آموزگاران کلاس‌های چندپایه خبر داد.
وی با قدردانی از تلاش راهبران آموزشی، به‌ویژه در مناطق گسترده و پراکنده سیستان و بلوچستان، اظهار کرد: فعالیت راهبران در مناطقی که فاصله میان واحدهای آموزشی قابل توجه است، مسئولیتی دشوار و ارزشمند محسوب می‌شود و تلاش‌های آنان نقش مهمی در تحقق عدالت آموزشی دارد.
حکیم‌زاده در پایان با قدردانی از مدیرکل آموزش‌وپرورش سیستان و بلوچستان، اعضای شورای معاونان، معاونت آموزش ابتدایی استان، مسئولان دبیرخانه، همکاران دفتر توسعه عدالت آموزشی و آموزش عشایر و راهبران آموزشی سراسر کشور، ابراز امیدواری کرد با استمرار همکاری‌های ملی و استانی، زمینه ارتقای کیفیت یادگیری و رشد همه‌جانبه دانش‌آموزان کلاس‌های چندپایه بیش از پیش فراهم شود.
وی همچنین بر ضرورت برنامه‌ریزی برای حضور میدانی در استان سیستان و بلوچستان و بازدید از مناطق عشایری تأکید کرد.
مشاهدهٔ خبر در منبع