یک باور اشتباه در تصادف؛ صرف نداشتن گواهینامه یعنی مقصر اصلی صحنه؟

خبرگزاری مهر؛ گروه جامعه؛ یکی از سؤالاتی که برای بسیاری از مردم پس از وقوع تصادف مطرح می‌شود این است که اگر راننده یا موتورسوار گواهینامه نداشته باشد اما در تصادف مقصر نباشد، قانون چه برخوردی با او خواهد داشت؟ آیا نداشتن گواهینامه باعث می‌شود افسر او را مقصر حادثه اعلام کند؟ و آیا شرکت بیمه در چنین شرایطی خسارت او را پرداخت می‌کند؟

برای پاسخ به این پرسش‌ها خبرنگار مهر، با حمیدرضا حاجی اسفندیاری، وکیل پایه یک دادگستری گفتگو کرد.

حاجی اسفندیاری در ابتدای این گفتگو گفت: صرف نداشتن گواهینامه به‌خودی‌خود باعث مقصر شناخته‌شدن موتورسوار نمی‌شود. تعیین مقصر تصادفات و حوادث رانندگی تابع علت وقوع تصادف، نحوه رانندگی طرفین، مقررات راهنمایی و رانندگی و نظر کارشناسی و نهایتاً میزان تقصیر راکب و راننده است. بنابراین اگر برای مثال خودرویی از پشت با موتورسیکلت برخورد کند و براساس بررسی صحنه و نظر افسر، راننده خودرو عامل وقوع حادثه شناخته شود، نداشتن گواهینامه موتورسوار موجب انتقال تقصیر به او نمی‌شود.

وی ادامه داد: البته رانندگی بدون گواهینامه مطابق قوانین تخلف و حسب مورد واجد وصف کیفری مستقلی است و مأمور می‌تواند در این خصوص مطابق قانون اقدام کند؛ اما این موضوع نباید با مسئولیت ناشی از خود تصادف خلط شود.

این وکیل بیان کرد: در فرض شما اگر خودرو از پشت به موتورسیکلت زده و افسر براساس نحوه وقوع حادثه، راننده خودرو را مقصر تشخیص بده، نداشتن گواهینامه موتورسوار موضوعی جدا از تعیین تقصیر در تصادف است. یعنی پلیس یا کارشناس باید علت وقوع حادثه را بررسی کند و به صرف اینکه موتورسوار گواهینامه ندارد، نمی‌توانند او را مقصر حادثه اعلام کنند.

آیا بیمه به موتورسوار فاقد گواهینامه خسارت می‌دهد؟

این وکیل دادگستری درباره پرداخت خسارت بیمه نیز گفت:از جهت بیمه و پرداخت خسارت از سوی شرکت‌های بیمه هم ماده ۱۵ قانون بیمه شخص ثالث، نداشتن گواهینامه را فقط درباره «راننده مسبب حادثه» مطرح کرده است، لذا اگر موتورسوار زیان‌دیده و غیرمقصر باشد، فقدان گواهینامه او مانع دریافت خسارت از بیمه شخص ثالث خودروی مقصر نیست. باید توجه داشت که فلسفه قانون بیمه اجباری شخص ثالث، حمایت از زیان‌دیدگان حوادث رانندگی است. بنابراین نباید تخلف مستقل زیان‌دیده، مانند نداشتن گواهینامه، بدون وجود نص قانونی به وسیله‌ای برای محروم کردن او از جبران خسارتی تبدیل شود که شخص دیگری به او وارد کرده است.

وی اشاره کرد: منت‌ها باید توجه داشت اگر موتورسوار فاقد گواهینامه مقصر حادثه باشد، باز هم شرکت بیمه باید خسارت شخص ثالث زیان‌دیده را بپردازد؛ اما در این حالت طبق بند «پ» ماده ۱۵، بیمه‌گر (شرکت بیمه) می‌تواند پس از پرداخت، برای مطالبه وجه و خسارت به راننده مقصرِ فاقد گواهینامه رجوع کند.

در تصادف از پشت، تکلیف خسارت موتور و موتورسوار چیست؟

حاجی اسفندیاری در ادامه بیان کرد:در فرض سوال شما دو جنبه مختلف از منظر حقوقی قابل بررسی هست، اول، تصادف: راننده خودرو مقصر است و بیمه شخص ثالث خودرو باید خسارت‌های مالی واردشده به موتور و خسارت‌های بدنی موتورسوار را طبق مقررات پرداخت کند. قانون اصولاً جبران خسارت شخص ثالث را بر عهده بیمه‌گر وسیله نقلیه مسبب گذاشته است. دوم، رانندگی بدون گواهینامه: پلیس می‌تواند جداگانه موضوع رانندگی بدون گواهینامه موتورسوار را گزارش و مطابق مقررات با او برخورد کند.

توصیه به موتورسوار فاقد گواهینامه

وی در پایان گفت: پس اگر نگرانی آن شخص این است که «چون گواهینامه موتور ندارم، وقتی افسر بیاید من را مقصر می‌کند و بیمه هم خسارتم را نمی‌دهد»، این نگرانی از نظر حقوقی درست نیست. بهتر است از صحنه فرار نکند و واقعیت تصادف را همان‌طور که اتفاق افتاده توضیح دهد. خصوصاً اگر خسارت قابل توجه یا خسارت بدنی وجود دارد، صورت‌جلسه و نظر افسر درباره مقصر بودن طرف مقابل برایش بسیار مهم است. چه‌بسا ترک صحنه تصادف و فرار از صحنه در موارد خاصی می‌تواند جنبه کیفری داشته باشد.