تجارت مافیای لاغری با چربی شکم ایرانی‌ها
تب آمپول‌های لاغری، بازار بزرگی برای کاهش وزن ساخته است؛ بازاری که منتقدان از شکل‌گیری منافع تجاری و مافیای لاغری در سایه تبلیغات گسترده و سکوت درباره عوارض آن سخن می‌گویند.
خبرگزاری فارس _ گروه سلامت: تغییر سبک زندگی، کاهش فعالیت بدنی و افزایش مصرف غذاهای پرکالری، چاقی و اضافه‌وزن را به یکی از چالش‌های مهم سلامت تبدیل کرده است. در کنار اصلاح تغذیه و افزایش فعالیت بدنی، روش‌های مختلف درمان چاقی نیز مورد توجه قرار گرفته‌اند.با افزایش شیوع چاقی و اضافه‌وزن، بازار روش‌های کاهش وزن نیز بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است؛ از آمپول‌ها و داروهای لاغری گرفته تا جراحی‌های چاقی. در این میان، این پرسش مطرح است که کدام روش برای کاهش وزن مؤثرتر و ایمن‌تر است و آیا می‌توان داروهای جدید را جایگزین جراحی کرد؟ در همین زمینه، خبرنگار فارس با حامد قلی‌زاده، متخصص جراحی چاقی و بیماری‌های متابولیک و اسلیو معده، درباره مزایا و عوارض آمپول‌های لاغری، جایگاه جراحی چاقی، بازگشت وزن پس از درمان و ضرورت انتخاب روش مناسب متناسب با شرایط هر بیمار به گفت‌وگو نشسته است.
در ادامه مشروح این گفت‌وگو را می‌خوانید:
فارس: با افزایش استقبال از جراحی، داروها و آمپول‌های لاغری، انتخاب روش مناسب برای درمان چاقی باید بر چه اساسی انجام شود؟قلی‌زاده: در حوزه درمان چاقی مانند بسیاری از حوزه‌های دیگر، افراط و تفریط وجود دارد. جراحی چاقی یک روش درمانی شناخته‌شده است و سال‌هاست در سراسر دنیا انجام می‌شود، اما نکته مهم این است که باید برای بیمار مناسب و بر اساس اندیکاسیون‌های علمی انجام شود.در سال‌های گذشته، معیارهای انجام جراحی چاقی عمدتاً بر اساس شاخص توده بدنی یا BMI تعیین می‌شد. برای مثال، در گذشته معمولاً افرادی که شاخص توده بدنی بالاتر از ۴۰ داشتند، کاندید جراحی محسوب می‌شدند و در برخی موارد نیز اگر فرد دچار بیماری‌های همراه مانند دیابت بود، با BMI پایین‌تر امکان انجام جراحی وجود داشت.
چرا معیارهای جراحی چاقی تغییر کرد؟
فارس: چه عاملی باعث شد معیارهای انجام جراحی چاقی در سال‌های اخیر تغییر کند؟قلی‌زاده: با گذشت زمان، مطالعات بیشتری درباره عوارض چاقی و هزینه‌هایی که این بیماری به فرد و نظام سلامت تحمیل می‌کند انجام شد. مشخص شد که چاقی صرفاً یک مسئله ظاهری نیست، بلکه می‌تواند زمینه‌ساز مجموعه‌ای از بیماری‌های جدی باشد.به همین دلیل، در کشورهای مختلف به‌تدریج آستانه شاخص توده بدنی برای انجام جراحی کاهش پیدا کرد. ابتدا جراحی برای افراد با BMI بالاتر از ۴۰ مطرح بود، سپس در افراد دارای بیماری‌های همراه، BMI بالاتر از ۳۵ و در ادامه در شرایط خاص، BMI بالاتر از ۳۰ نیز مورد توجه قرار گرفت.این تغییرات نتیجه مطالعات و بررسی‌های اقتصادی و پزشکی بود؛ زیرا مشخص شد درمان چاقی می‌تواند از هزینه‌های سنگین ناشی از بیماری‌های متعدد در سال‌های بعد جلوگیری کند.
چاقی چگونه هزینه‌های سنگینی به نظام سلامت تحمیل می‌کند؟
فارس: به چه معنا جراحی چاقی می‌تواند از هزینه‌های آینده نظام سلامت جلوگیری کند؟قلی‌زاده: فرض کنید فردی در سنین جوانی دچار چاقی شدید است. اگر این فرد درمان نشود، ممکن است به مرور زمان با دیابت، افزایش چربی خون، فشار خون بالا، بیماری‌های قلبی، مشکلات مفصلی و بسیاری از بیماری‌های دیگر مواجه شود.در چنین شرایطی، نظام سلامت باید برای سال‌ها هزینه دارو، درمان دیابت، کنترل فشار خون، درمان بیماری‌های قلبی، آنژیوگرافی و آنژیوپلاستی و در ادامه حتی درمان مشکلات مفصلی و مراقبت‌های طولانی‌مدت را پرداخت کند.بنابراین، در بسیاری از مطالعات مشخص شده است که درمان به‌موقع چاقی می‌تواند علاوه بر بهبود کیفیت زندگی فرد، از تحمیل هزینه‌های سنگین به نظام سلامت در آینده جلوگیری کند.
کاهش وزن می‌تواند فرد را به زندگی اجتماعی بازگرداند
فارس: آیا تأثیر چاقی تنها به بیماری‌های جسمی محدود می‌شود؟قلی‌زاده: چاقی می‌تواند ابعاد مختلف زندگی فرد را تحت تأثیر قرار دهد. کیفیت زندگی، اعتمادبه‌نفس، توانایی حضور در محیط کار، روابط اجتماعی و حتی عملکرد تحصیلی افراد ممکن است تحت تأثیر چاقی قرار گیرد.در برخی افراد، کاهش وزن می‌تواند موجب شود فردی که پیش از این به دلیل شرایط جسمی و روانی قادر به فعالیت اجتماعی و شغلی مناسب نبوده است، دوباره به جامعه و محیط کار بازگردد و زندگی فعال‌تری داشته باشد.
چاقی، ناباروری و مشکلات بارداری
فارس: چاقی چه مشکلاتی برای باروری ایجاد می‌کند؟قلی‌زاده: بخشی از مشکلات ناباروری و حتی سقط‌های مکرر می‌تواند با اضافه‌وزن و چاقی ارتباط داشته باشد. این موضوع هم در زنان و هم در مردان مطرح است و کاهش وزن در بسیاری از موارد می‌تواند به بهبود شرایط متابولیک و باروری کمک کند.بنابراین، آثار چاقی تنها به ظاهر فرد محدود نمی‌شود و می‌تواند از جنبه‌های مختلف جسمی، روانی و اجتماعی فرد و حتی از منظر هزینه‌های نظام سلامت اهمیت داشته باشد.
چاقی و اختلالات خواب؛ خستگی مداوم یکی از پیامدهاست
فارس: یکی دیگر از مشکلات افراد چاق، اختلالات خواب است. این مسئله تا چه اندازه در کیفیت زندگی فرد اهمیت دارد؟قلی‌زاده: اختلالات خواب در افراد مبتلا به چاقی بسیار مهم است. برخی افراد به دلیل مشکلات ناشی از وزن بالا، خواب عمیق و باکیفیتی ندارند و در طول شب بارها از خواب بیدار می‌شوند. در نتیجه، صبح با احساس خستگی از خواب بیدار شده و در طول روز نیز توانایی و تمرکز کافی ندارند.این مسئله می‌تواند مستقیماً روی عملکرد فرد در محیط کار و زندگی اجتماعی او اثر بگذارد. بنابراین، کاهش وزن در چنین افرادی تنها به معنای تغییر عدد روی ترازو نیست، بلکه می‌تواند کیفیت خواب و کیفیت کلی زندگی را بهبود دهد.
بیمارستان یا کلینیک؛ محل انجام جراحی چقدر اهمیت دارد؟
فارس: محل انجام جراحی چقدر در ایمنی بیمار اهمیت دارد؟قلی‌زاده: محل انجام جراحی اهمیت بسیار زیادی دارد. جراحی‌های چاقی، پیکرتراشی، ابدومینوپلاستی و سایر اعمال جراحی باید در محیطی انجام شوند که امکانات و استانداردهای لازم برای مدیریت عوارض احتمالی را داشته باشد.به اعتقاد من، هرجا که جراحی انجام می‌شود باید ایمنی بیمار در بالاترین سطح ممکن تأمین شود. نمی‌توان گفت چون تاکنون اتفاقی رخ نداده است، بنابراین نیازی به امکانات کامل نداریم.
چرا انجام جراحی در بیمارستان ایمن‌تر است؟
فارس: چه امکاناتی باید در محل انجام جراحی وجود داشته باشد؟قلی‌زاده: در یک محیط مناسب باید امکان حضور و دسترسی به متخصصان مختلف وجود داشته باشد؛ از جمله متخصص بیهوشی و در صورت نیاز متخصصان قلب و سایر رشته‌های مرتبط. همچنین باید امکانات لازم برای کنترل خون‌ریزی، انجام اقدامات اورژانسی و مراقبت‌های پس از عمل وجود داشته باشد.ممکن است در یک جراحی همه چیز به خوبی پیش برود، اما پزشک باید برای شرایط پیش‌بینی‌نشده نیز آماده باشد. اگر عارضه‌ای مانند خون‌ریزی یا مشکل قلبی رخ دهد، نمی‌توان بیمار را در محیطی قرار داد که امکان مدیریت سریع این عارضه وجود ندارد.
متخصص بیهوشی؛ عضو ضروری تیم جراحی
فارس: یکی از موضوعاتی که کمتر درباره آن صحبت می‌شود، حضور متخصص بیهوشی در جراحی‌های زیبایی است. این مسئله چقدر اهمیت دارد؟قلی‌زاده: متخصص بیهوشی یکی از اعضای مهم تیم جراحی است و حضور او در اعمال جراحی اهمیت بسیار زیادی دارد. بیمار پیش از بیهوشی باید توسط متخصص بیهوشی ارزیابی شود و این متخصص باید در طول عمل وضعیت بیمار را به صورت مستمر تحت نظر داشته باشد.در طول جراحی، مواردی مانند ضربان قلب، فشار خون، وضعیت تنفس و سایر علائم حیاتی بیمار باید به طور مداوم کنترل شود. بنابراین نمی‌توان نقش متخصص بیهوشی را صرفاً به بیهوش کردن بیمار محدود کرد.جراحی موفق حاصل عملکرد یک تیم است. نمی‌توان گفت چون جراح مهارت بالایی دارد، بنابراین سایر عوامل اهمیت ندارند.هم جراح اهمیت دارد، هم متخصص بیهوشی، هم تکنسین‌های اتاق عمل و هم پرستاران و تیم مراقبت‌های پس از عمل. محیطی که جراحی در آن انجام می‌شود، تجهیزات، رعایت اصول کنترل عفونت و امکان دسترسی به متخصصان مختلف نیز اهمیت دارد.متأسفانه گاهی همه توجه به نام جراح و تبلیغات مربوط به او معطوف می‌شود، در حالی که ایمنی بیمار حاصل همکاری مجموعه‌ای از افراد و امکانات است.
مهم‌ترین توصیه این است که فرد پیش از تصمیم‌گیری، ابتدا مشخص کند آیا واقعاً به جراحی نیاز دارد یا خیر. اگر اضافه‌وزن یا افتادگی پوست با اصلاح تغذیه، ورزش و تغییر سبک زندگی قابل کنترل است، نباید به دنبال راهکارهای تهاجمی بود.اما در مواردی که مشکل به حدی رسیده که برای سلامت و کیفیت زندگی فرد ایجاد مشکل کرده است، جراحی می‌تواند یک درمان مناسب باشد؛ به شرط آنکه بیمار به‌درستی انتخاب شود و عمل در محیطی ایمن و توسط تیم درمانی مجرب انجام شود.در نهایت، هیچ اقدام زیبایی نباید به قیمت به خطر افتادن جان و سلامت انسان تمام شود. هدف از درمان باید بهبود کیفیت زندگی بیمار باشد، نه صرفاً رسیدن سریع به یک ظاهر خاص.
آیا آمپول‌های لاغری جایگزین جراحی چاقی شده‌اند؟
فارس: در سال‌های اخیر استفاده از داروها و آمپول‌های لاغری به‌شدت افزایش یافته است. جراحی چاقی یا آمپول لاغری؟قلی‌زاده: داروهای کاهش وزن می‌توانند در شرایط خاص و برای بیماران مناسب، کاربرد داشته باشند و نمی‌توان به صورت مطلق همه آن‌ها را رد کرد. مشکل زمانی ایجاد می‌شود که مصرف این داروها بدون بررسی پزشکی و برای افرادی که اساساً به چنین درمانی نیاز ندارند، رواج پیدا کند.امروز شاهد هستیم افرادی که تنها چند کیلو اضافه‌وزن دارند، به جای اصلاح تغذیه و افزایش فعالیت بدنی، به سراغ دارو و آمپول می‌روند. این رویکرد صحیح نیست.اگر فردی ۱۰ یا ۱۵ کیلو اضافه‌وزن دارد، در بسیاری از موارد ابتدا باید اصلاح سبک زندگی، رژیم غذایی مناسب و فعالیت بدنی را جدی بگیرد و استفاده از دارو باید بر اساس تشخیص پزشک باشد.
نگرانی از مصرف خودسرانه داروهای لاغری
فارس: درباره مصرف خودسرانه این داروها چه هشداری دارید؟قلی‌زاده: مصرف خودسرانه داروهای لاغری می‌تواند خطرناک باشد. متأسفانه حتی برخی داروهایی که تحت عنوان داروی گیاهی یا محصولات لاغری در عطاری‌ها عرضه می‌شوند، ممکن است حاوی ترکیبات محرک یا مواد غیرمجاز باشند.بنابراین مردم نباید صرفاً بر اساس تبلیغات یا توصیه اطرافیان اقدام به مصرف دارو کنند. داروی کاهش وزن باید با تشخیص پزشک و با توجه به شرایط فرد، بیماری‌های زمینه‌ای و داروهای مصرفی او تجویز شود.
عوارض احتمالی داروهای کاهش وزن را نباید نادیده گرفت
فارس: برخی نگرانی‌ها درباره عوارض آمپول‌های لاغری مطرح می‌شود. این عوارض تا چه اندازه جدی است؟قلی‌زاده: برای هر دارویی باید مزایا و عوارض آن در کنار یکدیگر بررسی شود. درباره داروهای کاهش وزن نیز عوارضی از جمله مشکلات گوارشی، مشکلات کیسه صفرا و برخی عوارض دیگر مطرح شده است و برخی نگرانی‌ها درباره عوارض احتمالی در افراد خاص نیز وجود دارد.بنابراین نباید این تصور ایجاد شود که داروی لاغری یک راهکار کاملاً بی‌خطر و بدون عارضه است. همان‌طور که نباید جراحی را برای همه افراد مناسب دانست، دارو نیز نباید بدون اندیکاسیون و نظارت پزشکی مصرف شود.
آیا وزن پس از قطع آمپول‌های لاغری دوباره افزایش می‌یابد؟
فارس: یکی از نگرانی‌های مطرح‌شده، بازگشت وزن پس از قطع داروهای لاغری است. آیا پس از قطع مصرف، افراد دچار اضافه وزن مجدد می‌شوند؟قلی‌زاده: یکی از مسائل مهم درباره داروهای کاهش وزن، ضرورت بررسی نتایج بلندمدت آنهاست. ممکن است فرد در دوره مصرف دارو وزن قابل توجهی کم کند، اما پرسش اصلی این است که چند سال بعد وضعیت او چگونه خواهد بود.مطالعات بلندمدت در این زمینه اهمیت زیادی دارند. کاهش وزن باید به شکلی پایدار اتفاق بیفتد و صرفاً به کاهش وزن در چند ماه نخست محدود نشود.
جراحی چاقی هم تضمین نمی‌کند وزن هرگز بازنگردد
فارس: آیا بعد از جراحی چاقی امکان بازگشت وزن وجود دارد؟قلی‌زاده: بله، جراحی چاقی نیز به معنای این نیست که فرد برای همیشه و تحت هر شرایطی وزن خود را حفظ خواهد کرد. در بخشی از بیماران ممکن است مقداری بازگشت وزن اتفاق بیفتد، اما میزان و روند آن با شرایط مختلف متفاوت است.تفاوت مهم این است که جراحی چاقی یک روش درمانی است که سابقه طولانی دارد و اثربخشی و عوارض آن طی سال‌های متعدد مورد مطالعه قرار گرفته است.
تعارض منافع؛ چالش مهم در بازار داروهای لاغری
فارس: شما به موضوع تعارض منافع نیز اشاره کردید. این مسئله چه تأثیری بر حوزه درمان چاقی دارد؟قلی‌زاده:وقتی میان تجویز یک دارو و منافع مالی ارتباط وجود داشته باشد، احتمال تعارض منافع مطرح می‌شود. در چنین شرایطی باید سازوکارهای نظارتی به گونه‌ای باشد که پزشک بتواند عوارض دارو را نیز همانند مزایای آن به‌صورت شفاف گزارش کند.یکی از نگرانی‌ها این است که در صورت وجود منافع اقتصادی، ممکن است همه عوارض یک دارو به اندازه کافی مورد توجه یا گزارش قرار نگیرد. بنابراین لازم است درباره داروهای جدید، مطالعات مستقل و بلندمدت انجام شود و اطلاعات مربوط به مزایا و عوارض آن‌ها شفاف در اختیار مردم قرار گیرد.
بمنظور دسترسی پایدار به اخبار و مطالب ما، آخرین نسخه اپلیکیشن خبرگزاری فارس را می‌توانید از اینجا و در فروشگاه‌های «کافه بازار» و «مایکت» دانلود و نصب کنید. ۱۳:۲۵ - ۱۳ مهر ۱۴۰۵
مشاهدهٔ خبر در منبع