تدوین ۹ برنامه شورای ملی سالمندی برای افق ۱۴۳۰
روابط عمومی سازمان بهزیستی کشور اعلام کرد: با پیش‌بینی افزایش جمعیت سالمندان ایران از ۷.۳ به ۳۰.۴ میلیون نفر، شورای ملی سالمندی ۹ برنامه برای اصلاح سیاست‌ها و توسعه زیرساخت‌های این حوزه پیشنهاد کرد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، سید جواد حسینی در نشست شورای ملی سالمندان بر ضرورت بازنگری در سیاست‌ها و برنامه‌های کشور برای مواجهه با این تغییر بزرگ تأکید کرد و مجموعه‌ای از برنامه‌ها و مصوبات پیشنهادی شورای ملی سالمندی را برای ایجاد آمادگی در برابر نیاز‌های جمعیت سالمند تشریح کرد.
وی افزود: ایران در آستانه یکی از عمیق‌ترین دگرگونی‌های جمعیتی تاریخ معاصر خود قرار دارد؛ تحولی که در سال‌های آینده ساختار جمعیت، بازار کار، نظام تأمین اجتماعی، خدمات سلامت، الگو‌های مراقبتی و حتی طراحی شهر‌ها و زیرساخت‌های کشور را تحت تأثیر قرار خواهد داد. بررسی روند تغییرات جمعیتی کشور نشان می‌دهد در فاصله سال‌های ۱۳۹۰ تا ۱۴۰۴، تعداد موالید سالانه حدود ۳۵ درصد کاهش یافته است. هم‌زمان با کاهش تولدها، سهم جمعیت سالمند نیز روندی افزایشی داشته و این تغییرات، ضرورت برنامه‌ریزی برای آینده جمعیتی کشور را بیش از گذشته آشکار کرده است.
رئیس سازمان بهزیستی گفت: بر اساس برآورد‌های جمعیتی ارائه‌شده در برنامه افق ۱۴۳۰، جمعیت سالمندان ۶۰ ساله و بیشتر کشور طی ۲۵ سال آینده از حدود ۷.۳ میلیون نفر به حدود ۳۰.۴ میلیون نفر خواهد رسید؛ به این ترتیب، جمعیت سالمندان بیش از چهار برابر می‌شود و پیش‌بینی شده است تا سال ۱۴۲۹ حدود ۱۶.۴ درصد جمعیت کشور را افراد ۶۰ ساله و بیشتر تشکیل دهند. هم‌زمان با افزایش جمعیت سالمندان، سهم کودکان و جمعیت جوان کشور کاهش پیدا می‌کند. بر اساس سناریو‌های جمعیتی مطرح‌شده در این برنامه، این تغییرات به معنای دگرگونی در ترکیب سنی جامعه و ضرورت بازنگری در سیاست‌های اقتصادی، اجتماعی و حمایتی کشور است.
چالش‌های ایران در مسیر سالمندی جمعیت
سید جواد حسینی تصریح کرد: برآورد‌های جمعیتی و مطالعات آینده‌پژوهی نشان می‌دهد در صورت ادامه روند‌های فعلی، کشور تا سال ۱۴۳۰ در حوزه‌های کلیدی مرتبط با سالمندی با شکاف‌های زیرساختی و چالش‌های متعددی روبه‌رو خواهد شد. یکی از مهم‌ترین این چالش‌ها، موضوع فقر و امنیت درآمدی سالمندان است. افزایش تعداد سالمندان با درآمد ناکافی و فشار بر صندوق‌های بازنشستگی می‌تواند تأمین معیشت این گروه را با دشواری‌های بیشتری مواجه کند و ضرورت بازنگری در سیاست‌های حمایتی و اقتصادی را افزایش دهد.
وی افزود: حوزه سلامت نیز با تغییرات قابل توجهی روبه‌رو خواهد شد. افزایش تقاضا برای خدمات درمانی، رشد هزینه‌های سلامت و گسترش بیماری‌های مزمن و چندبیماری در میان سالمندان، از جمله مسائلی است که نظام سلامت کشور باید برای آن برنامه‌ریزی کند. در کنار این موارد، کمبود نیروی انسانی متخصص در حوزه مراقبت از سالمندان، از دیگر نگرانی‌های مطرح‌شده در برنامه افق ۱۴۳۰ است و نبود پزشک، پرستار و مراقب کافی می‌تواند ارائه خدمات مورد نیاز این جمعیت را با مشکل مواجه کند. همچنین کاهش ظرفیت خانواده‌ها برای مراقبت از سالمندان نیز از دیگر پیامد‌های تغییرات جمعیتی است که با تغییر ساختار خانواده و افزایش نیاز به مراقبت‌های تخصصی، نمی‌توان تمام مسئولیت نگهداری و مراقبت از سالمندان را بر عهده خانواده‌ها گذاشت و توسعه خدمات مراقبتی سازمان‌یافته ضرورت پیدا می‌کند.
رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: نامناسب بودن بخشی از خانه‌ها و زیرساخت‌های شهری برای زندگی سالمندان، از جمله مسائل مهم این حوزه است. خانه‌هایی که متناسب با شرایط دوران سالمندی طراحی نشده‌اند و شهر‌ها و وسایل حمل‌ونقلی که دسترس‌پذیری کافی ندارند، می‌توانند استقلال و کیفیت زندگی سالمندان را تحت تأثیر قرار دهند. هچنین افزایش جمعیت سالمندان تنها به این مسائل محدود نمی‌شود و موضوع سالمندان تنها، نیاز به توسعه خدمات اجتماعی، مراقبتی و توانبخشی و ضرورت ایجاد محیط‌های مناسب برای زندگی و مشارکت اجتماعی آنان نیز باید در برنامه‌ریزی‌های آینده مورد توجه قرار گیرد.
حسینی عنوان کرد: یکی از محور‌های اصلی برنامه افق ۱۴۳۰، تغییر نگاه به مسئله سالمندی است؛ به این معنا که سالمندان نباید صرفاً به‌عنوان گروهی نیازمند خدمات حمایتی و درمانی دیده شوند، بلکه باید ظرفیت‌های اقتصادی، اجتماعی، علمی و تجربی آنان نیز مورد توجه قرار گیرد. در این رویکرد، سالمند به‌عنوان سرمایه ملی شناخته می‌شود و مفهوم اقتصاد نقره‌ای به‌عنوان یکی از محور‌های توسعه کشور مطرح است. تجربه، دانش، مهارت و سرمایه اجتماعی سالمندان می‌تواند در بخش‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد و زمینه مشارکت فعال‌تر آنان را در جامعه فراهم کند.
۹ مصوبه پیشنهادی شورای ملی سالمندی برای افق ۱۴۳۰
وی ادامه داد: در راستای ایجاد آمادگی برای تحولات جمعیتی و ساماندهی سیاست‌ها و اقدامات دستگاه‌های اجرایی، ۹ مصوبه پیشنهادی در شورای ملی سالمندی مطرح شده است. این مصوبات حوزه‌هایی همچون حکمرانی داده، اشتغال سالمندان، بهره‌گیری از ظرفیت بازنشستگان، سرمایه‌گذاری در اقتصاد نقره‌ای، توسعه خدمات مراقبتی و اصلاح قوانین مرتبط با سالمندی را در بر می‌گیرد. همچنین نخستین مصوبه پیشنهادی به ایجاد داشبورد ملی سالمندی با هدف شکل‌گیری نظام یکپارچه پایش و رصد وضعیت سالمندان کشور اختصاص دارد و هدف از اجرای این برنامه، ایجاد یک نظام هوشمند و یکپارچه برای شناخت دقیق وضعیت سالمندان و فراهم کردن اطلاعات مورد نیاز برای تصمیم‌گیری و سیاست‌گذاری در این حوزه است.
تدوین سند ملی اشتغال سالمندان
رئیس سازمان بهزیستی کشور گفت: همچنین استفاده از ظرفیت‌ها و توانمندی‌های سالمندان در بخش‌های مختلف اقتصادی و اجتماعی و فراهم کردن زمینه مشارکت فعال‌تر آنان از دیگر اهداف این برنامه است. همچنین سومین مصوبه پیشنهادی با هدف شناسایی، ساماندهی و بهره‌گیری از ظرفیت‌ها، مهارت‌ها و تجارب بازنشستگان و سالمندان فعال، به ایجاد بانک ملی منابع نقره‌ای کشور اختصاص دارد. بر اساس این پیشنهاد، سازمان تأمین اجتماعی، صندوق بازنشستگی کشوری و سایر صندوق‌های بازنشستگی با هماهنگی دبیرخانه شورای ملی سالمندی موظف خواهند بود حداکثر ظرف سه ماه نسبت به ایجاد این بانک اقدام کنند.
وی افزود: چهارمین مصوبه پیشنهادی به تدوین بسته جامع مشوق‌های مالیاتی، بیمه‌ای، اعتباری و سرمایه‌گذاری در حوزه سالمندی و اقتصاد نقره‌ای اختصاص دارد. بر اساس این مصوبه، وزارت امور اقتصادی و دارایی با همکاری سازمان امور مالیاتی کشور، سازمان تأمین اجتماعی، بیمه مرکزی جمهوری اسلامی ایران، سازمان برنامه و بودجه کشور، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و دبیرخانه شورای ملی سالمندی موظف خواهد بود ظرف سه ماه این بسته را تهیه و به شورای ملی سالمندی ارائه کند. همچنین در تدوین این بسته باید از ظرفیت قوانین موجود استفاده شود و در صورت نیاز، پیشنهاد‌های لازم برای اصلاح قوانین و مقررات نیز ارائه شود.
حمایت از برگزاری نخستین نمایشگاه ملی اقتصاد نقره‌ای کشور
حسینی گفت: پنجمین مصوبه پیشنهادی به حمایت از برگزاری نخستین نمایشگاه ملی اقتصاد نقره‌ای کشور در آذرماه سال جاری اختصاص دارد. با توجه به اینکه این رویداد برای نخستین‌بار در کشور برگزار می‌شود و شکل‌گیری و تثبیت آن به مشارکت دستگاه‌های اجرایی و بخش‌های اقتصادی نیاز دارد، شورای ملی سالمندی بر ضرورت حمایت و همکاری مجموعه‌های مرتبط تأکید کرده است. همچنین بر اساس این پیشنهاد، تمامی دستگاه‌های عضو شورای ملی سالمندی موظف خواهند بود حداکثر همکاری و حمایت لازم را برای برگزاری شایسته این نمایشگاه انجام دهند. این حمایت شامل مشارکت در برگزاری، اطلاع‌رسانی، معرفی ظرفیت‌ها و حضور فعال در نمایشگاه خواهد بود.
ساماندهی و صدور مجوز مراکز ارائه و اعزام مراقب سالمند
رئیس سازمان بهزیستی گفت: ششمین مصوبه پیشنهادی به ساماندهی فعالیت مراکز ارائه و اعزام مراقب سالمند مربوط است. با گسترش نیاز به خدمات مراقبتی و شکل‌گیری بازار خدمات مراقبت از سالمندان، نبود سازوکار مشخص برای صدور مجوز و نظارت بر مراکز ارائه و اعزام مراقب به یکی از مسائل این حوزه تبدیل شده است؛ لذا بر اساس این پیشنهاد، سازمان بهزیستی کشور موظف خواهد بود حداکثر ظرف سه ماه، با تدوین ضوابط و استاندارد‌های لازم، سازوکار صدور مجوز فعالیت این مراکز را ایجاد کند. همچنین دبیرخانه شورای ملی سالمندی موظف است بر روند تدوین ضوابط و اجرای این مصوبه نظارت کند و گزارش پیشرفت اقدامات را به شورای ملی سالمندی ارائه دهد.
به گفته وی هفتمین مصوبه پیشنهادی به بازنگری سند ملی سالمندان با هدف به‌روزرسانی سیاست‌ها، ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌ها و پاسخ‌گویی مؤثر به تحولات جمعیتی و نیاز‌های جدید سالمندان کشور اختصاص دارد. بر اساس این پیشنهاد، سند ملی سالمندان در نسخه بازنگری‌شده جایگزین سند ملی سالمندان مصوب سال ۱۳۹۸ خواهد شد و به‌عنوان چارچوب واحد، ملاک اقدام تمامی دستگاه‌های ذی‌ربط قرار می‌گیرد. همچنین مطابق جزئیات مصوبه، تمامی دستگاه‌های اجرایی موظف خواهند بود برنامه‌ها و اقدامات خود در حوزه سالمندی را بر اساس سند بازنگری‌شده تنظیم و اجرا کنند و گزارش پیشرفت فعالیت‌های خود را به دبیرخانه شورای ملی سالمندی ارائه دهند.
وی ادامه داد: هشتمین مصوبه پیشنهادی به تسریع در تدوین و نهایی‌سازی قانون جامع سالمندی با هدف ساماندهی قانونی، رفع تعارضات مقرراتی و ایجاد چارچوبی جامع و پایدار برای حمایت از حقوق، خدمات و فرصت‌های سالمندان اختصاص دارد. بر اساس این پیشنهاد، فرایند تدوین و نهایی‌سازی قانون جامع سالمندی باید با همکاری دبیرخانه شورای ملی سالمندی و کمیسیون‌های ذی‌ربط مجلس شورای اسلامی، با اولویت و در کوتاه‌ترین زمان ممکن دنبال شود. همچنین در این چارچوب، دستگاه‌های اجرایی موظف خواهند بود اطلاعات، پیشنهاد‌ها و الزامات قانونی مرتبط با حوزه مسئولیت خود را حداکثر ظرف دو ماه به دبیرخانه ارائه کنند تا در تدوین پیش‌نویس قانون مورد استفاده قرار گیرد.
حسینی افزود: نهمین مصوبه پیشنهادی به تسهیل صدور مجوز و توسعه زیرساخت‌های دهکده‌های سالمندی اختصاص دارد؛ موضوعی که با هدف حمایت از سرمایه‌گذاری در حوزه سالمندی و توسعه زیرساخت‌های اقامتی، مراقبتی، رفاهی، توانبخشی و گردشگری سالمندان دنبال می‌شود. بر اساس این پیشنهاد، باید موانع قانونی و اجرایی احداث دهکده‌های سالمندی و مجموعه‌های جامع خدمات سالمندی برطرف و فرایند صدور مجوز‌های تخصصی در این حوزه تسهیل و یکپارچه شود. همچنین در این چارچوب، سازمان بهزیستی کشور به‌عنوان مرجع اصلی صدور مجوز‌های تخصصی تأسیس دهکده‌های سالمندی و مجموعه‌های جامع خدمات سالمندی تعیین شده است. وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی نیز باید در تدوین ضوابط و فرایند‌های مرتبط با صدور مجوز با سازمان بهزیستی همکاری کنند.
وی گفت: وزارت کشور موظف خواهد بود با همکاری وزارت راه و شهرسازی، سازمان بهزیستی کشور و دبیرخانه شورای ملی سالمندی، حداکثر ظرف سه ماه پیشنهاد اصلاح مقررات مربوط به ورود اراضی به محدوده شهر‌ها و همچنین تبصره‌های مرتبط با مواد ۱۰۱ قانون شهرداری را تهیه کند تا امکان تأمین زمین برای احداث طرح‌های سالمندی تسهیل شود. در این مصوبه تأکید شده است که وزارت کشور تا زمان اصلاح قوانین مربوط، ظرفیت‌های قانونی موجود را برای اعمال حداکثر تخفیف‌ها و تسهیلات شهرداری‌ها شناسایی و ابلاغ کند. شهرداری‌ها نیز مکلف خواهند بود درخواست‌های مرتبط با این طرح‌ها را با اولویت بررسی کنند و از تحمیل الزامات و هزینه‌های خارج از چارچوب قوانین خودداری کنند.
به گفته رئیس سازمان بهزیستی مجموع این برنامه‌ها و مصوبات پیشنهادی نشان می‌دهد مواجهه با سالمندی جمعیت، نیازمند تغییر نگاه در سیاست‌گذاری و عبور از رویکرد‌های صرفاً حمایتی به سمت ایجاد یک زیست‌بوم جامع برای زندگی سالمندان است. در این رویکرد، تأمین کرامت، سلامت، امنیت درآمدی، مشارکت اجتماعی و استقلال سالمندان در کنار بهره‌گیری از تجربه و توانمندی‌های آنان مورد توجه قرار می‌گیرد.
مشاهدهٔ خبر در منبع