جای نخبگان میدانی در اتاق سیاست‌گذاری تعلیم و تربیت خالی است
مسئول قرارگاه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بسیج فرهنگیان با تشریح فعالیت‌های این قرارگاه، گفت: هدف اصلی، فعال‌کردن حلقه‌های نخبگانی آموزش و پرورش در فضای سیاست‌گذاری و ایجاد ارتباط میان نخبگان میدانی، مدرسه و ساختارهای تصمیم‌گیر است.
محمد خادمی، کنشگر تربیتی و مسئول قرارگاه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بسیج فرهنگیان در گفت‌وگو با خبرنگار آموزش‌وپرورش خبرگزاری فارس درباره فعالیت این قرارگاه اظهار کرد: هدف قرارگاه، فعال‌کردن حلقه‌های نخبگانی آموزش و پرورش در فضای سیاست‌گذاری است؛ یعنی وقتی قرار است درباره سند تحول و مسائل تخصصی تعلیم و تربیت تصمیم‌گیری شود، نخبگان درون نظام آموزش و پرورش بتوانند در مراحل طراحی، اجرا و پی‌گیری راهکارهای تحول‌آفرین نقش‌آفرینی کنند. اساس کار قرارگاه نیز بر همین مبنا شکل گرفته و این قرارگاه چندین سال است با حضور مسئولان سازمان بسیج فعالیت می‌کند. وی با تشریح نگاه این قرارگاه به حکمرانی در آموزش و پرورش گفت: در این نگاه، راهبردهای کلان نظام تعلیم و تربیت مشخص می‌شود و بدنه مردمی آموزش و پرورش که نخبگان میدانی و پیشتازان این نظام هستند، باید برای تحقق این راهبردها راهکار تولید کنند.خادمی ادامه داد: معلمی که در کلاس درس خود کنشگر و نخبه تعلیم و تربیتی است یا مدیر مدرسه‌ای که در محیط مدرسه فعالیت می‌کند، بخشی از همین بدنه نخبگانی محسوب می‌شود. این نخبگان باید بتوانند برای رسیدن به راهبردهای کلان، راهکار تولید کنند.مسئول قرارگاه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بسیج فرهنگیان اضافه کرد: در این میان، وظیفه دولت این است که راه‌کنش ایجاد کند تا نخبگان بتوانند راهکارهای خود را تولید کنند و این راهکارها را به مسائل کلان سیاست‌گذاری پیوند بزنند تا امکان تغییر و حل مسائل آموزش و پرورش فراهم شود.
حکمرانی فقط پاسخ‌دادن به مسائل نیستخادمی با اشاره به اینکه آموزش و پرورش یک مسئله حاکمیتی است، گفت: در دوران جدید، مسئله حکمرانی صرفاً پاسخ‌دادن به مشکلات نیست؛ کسی که مسائل را روی میز می‌گذارد و آن‌ها را چینش و اولویت‌بندی می‌کند، در حال ایفای نقش حاکمیتی است.وی افزود: بنابراین نقش حکمرانی این است که مشخص کند چه مسئله‌ای باید روی میز قرار بگیرد، با چه اولویتی مطرح شود و این کار مسئولان آموزش و پرورش است. بعد از ۱۵ سال سند تحول در چه وضعیتی است؟خادمی درباره وضعیت اجرای سند تحول بنیادین پس از گذشت سال‌ها از تصویب آن اظهار کرد: در تولید و اجرای سند تحول، دولت همزمان سیاست‌گذار، مجری و ناظر است و این مسئله می‌تواند در مسیر اجرای سند تعارض ایجاد کند و ساختارهای آموزش و پرورش دیگر نمی‌توانند پاسخگوی این باشند که سند پس از ۱۵ سال چگونه اجرا شده است؛ سند تحول قرار بود تحول بنیادین ایجاد کند، نه اینکه صرفاً تغییرات روبنایی ایجاد شود؛ اما وقتی ساختار بروکراسی در مسیر اجرای سند قرار می‌گیرد، ممکن است سند به یک سند اداری تبدیل شود، در حالی که باید یک سند ملی و اجتماعی باشد. مسئول قرارگاه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بسیج فرهنگیان گفت: در برخی موارد قوانین با یکدیگر تعارض دارند و در برخی موارد نیز ساختار بروکراسی محور امکان حرکت مناسب را فراهم نمی‌کند. ما در قرارگاه هم نقش نظارتی داریم و هم در حال پرورش نیروهای نخبه و ایجاد حلقه‌های میانی برای کمک به اجرای سند هستیم.وی افزود: تلاش ما این است که نقش بدنه نخبگانی آموزش و پرورش تشریفاتی نباشد و حضور آن‌ها صرفاً به مرحله نظرخواهی محدود نشود.
معلمان پای کار سند تحول می‌آیندخادمی درباره اینکه آیا فعالیت‌های آموزش و پرورش که با عنوان سند تحول معرفی می‌شوند، واقعاً با جهت‌گیری‌های سند همخوان هستند یا خیر، گفت: این موضوع نیز در بررسی‌های ما قرار دارد و بررسی می‌کنیم که فعالیت‌هایی که در آموزش و پرورش انجام می‌شود تا چه اندازه با سند تحول انطباق دارد.وی درباره خروجی فعالیت‌های قرارگاه اظهار کرد: در حوزه اجرای سند، یکی از کارهای ما پرورش نیروهای میدانی است که بتوانند منطبق با سند تحول فعالیت کنند. در حوزه گفتمان سند نیز دوره‌هایی با عنوان «مسیر معلمی» در استان‌ها طراحی شده است.خادمی افزود: در این دوره‌ها معلمان پای کار سند تحول می‌آیند، منطق و جهت‌گیری سند را می‌آموزند و برای حرکت میدانی سند آماده می‌شوند؛ چراکه باید خود معلمان نسبت خود را با سند مشخص کنند و آن را در عمل بفهمند.وی ادامه داد: در این زمینه کارگاه‌ها و برنامه‌های آموزشی متعددی در استان‌ها برگزار شده و علاوه بر فعالیت قرارگاه سند، بخش‌های دیگر بسیج فرهنگیان نیز در حوزه عملیات و اجرای این رویکردها فعالیت می‌کنند.فاصله عمیق میان سند تحول و اجرای آن در مدرسهمسئول قرارگاه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بسیج فرهنگیان درباره ارزیابی خود از وضعیت اجرای سند پس از ۱۵ سال گفت: امروز فاصله بسیار بزرگی میان سطح سیاست‌گذاری و سطح اجرا وجود دارد؛ یعنی فاصله میان سند و مدرسه عمیق است.خادمی یکی از دلایل این فاصله را سرعت تغییرات اجتماعی دانست و گفت: وقتی یک سند برای یک بازه زمانی طولانی طراحی می‌شود، با توجه به سرعت گرفتن تحولات اجتماعی، نیاز به ترمیم آن وجود دارد. به همین دلیل در سند جدید، دوره ترمیم پنج‌ساله در نظر گرفته شده است.
وی افزود: در حوزه سندنویسی در ایران، هنوز در حال تجربه و تقویت هستیم. اگر سند قبلی آموزش و پرورش را با سند جدیدی که برای آن طراحی شده مقایسه کنیم، پیشرفت قابل توجهی دیده می‌شود؛ شاخص‌های بیشتری اضافه شده و حرکت‌هایی که باید در سند دیده شود، قوی‌تر شده است اما هنوز جای کار زیادی دارد. آیا سند جدید نقش معلم را در تحول روشن کرده است؟خادمی با بیان اینکه سند جدید همچنان نیازمند بررسی از سوی نخبگان تعلیم و تربیت است، گفت: یکی از پرسش‌های مهم این است که آیا تغییر باید از بالا اتفاق بیفتد یا بدنه و میدان نیز باید در شکل‌گیری آن نقش داشته باشند.وی ادامه داد: در آموزش و پرورش باید مشخص شود معلم صرفاً مجری برنامه‌های از پیش تعیین‌شده است یا اینکه قرار است معلم به مرکز و ثقل تحول در کلاس و مدرسه تبدیل شود. این موضوع از جمله مواردی است که نیازمند جهت‌گیری روشن‌تر است.خادمی همچنین به تفاوت‌های زیست‌بومی در کشور اشاره کرد و گفت: آیا می‌توان یک سند را با یک الگوی یکسان در تمام کشور اجرا کرد؟ استان‌های کشور شرایط متفاوتی دارند و حتی مدارس دخترانه و پسرانه، دوره ابتدایی، متوسطه اول، متوسطه دوم، هنرستان‌ها و مدارس کاردانش، اقتضائات متفاوتی دارند. همین تکثر و تفاوت اقتضائات در اجرا، تحول در نظام تعلیم و تربیت را دشوار می‌کند و لازم است این تفاوت‌ها در مرحله سیاست‌گذاری و مرحله اجرای سند مورد توجه قرار گیرد.
قرارگاه به دنبال زنده نگه‌داشتن سند تحول استخادمی درباره برنامه قرارگاه برای آینده گفت: یکی از محورهای اصلی فعالیت ما گفتمان‌سازی سند تحول است تا روح تحول سند برای معلم روشن شود و بدنه آموزش و پرورش بتواند بفهمد حرف اصلی سند چیست.وی تأکید کرد: اگر سند در مسیر رسیدن به معلم با گفتمان تحولی منتقل نشود، صرفاً به یک سند کاغذی تبدیل می‌شود و نمی‌تواند به یک سند زنده تبدیل شود.مسئول قرارگاه سند تحول بنیادین آموزش و پرورش بسیج فرهنگیان افزود: از سوی دیگر، بدنه نخبگانی آموزش و پرورش باید بتواند به ساختارهای تصمیم‌گیر و سیاست‌گذار متصل شود تا سیاست‌گذاران به راهکارهای به‌روز و منطبق با میدان دسترسی داشته باشند و سند نیز بتواند خود را به صورت مستمر به‌روز نگه دارد.آیا سند جدید با شرایط ایران پس از جنگ همخوان است؟خادمی با طرح یک پرسش درباره سند جدید آموزش و پرورش گفت: یکی از نکات مهم این است که آیا سند جدیدی که برای آموزش و پرورش طراحی شده، با شرایط ایران پس از جنگ همخوان است یا خیر.وی افزود: این سند از قبل از شرایط جنگی کشور در حال طراحی بوده و بخش عمده فرایند تدوین آن پیش از این شرایط انجام شده است. بنابراین این پرسش جدی مطرح است که آیا سند جدید ظرفیت پاسخگویی به شرایط ایران در دوران جنگ و پس از جنگ را دارد یا خیر. آیا سند جدید برای آموزش و پرورش ایرانی که حالا یک قدرت برتر جهانی است طراحی شده و دانش آموزی پرورش می‌دهد برای تمدنی که برتر در سطح جهان است؟
مشاهدهٔ خبر در منبع