تهران نیازمند ۳۴۰ دستگاه آمبولانس مجهز جدید است

درحالی که ۸۰ درصد از ناوگان اورژانس استان تهران بالای ۱۵ سال عمر دارد، با وجود تحریم‌ها و تنش‌های منطقه‌ای روند نوسازی و جایگزینی آمبولانس‌های فرسوده در حال انجام است.

خبرگزاری فارس _ گروه سلامت: توسعه تجهیزات فوریتی و حیات‌بخش از جمله آمبولانس، موتورلانس و بالگردهای اورژانس و همچنین افزایش پایگاه‌های ۱۱۵، از محورهای مهم تقویت توان امدادرسانی به شهروندان به شمار می‌رود. هرچند حدود ۸۰ درصد ناوگان آمبولانسی اورژانس استان تهران بیش از ۱۵ سال عمر دارند و به سن فرسودگی رسیده‌اند، اما اقدامات انجام‌شده برای تأمین و جایگزینی بخشی از این ناوگان، گامی در مسیر نوسازی و ارتقای توان عملیاتی اورژانس محسوب می‌شود.همچنین با توجه به حوادث و بحران‌های یک سال گذشته کشور از جمله جنگ ۱۲ روزه، ناآرامی‌های دی‌ماه ۱۴۰۴، جنگ رمضان و جنگ تحمیلی ۱۴۰۵ در جنوب ایران و آسیب دیدن ۲۳ دستگاه آمبولانس فقط در پایتخت، اهمیت آمادگی و تقویت ناوگان اورژانس برای ارائه خدمات سریع و نجات جان هموطنان بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.در همین راستا، اسماعیل فراهانی، قائم‌مقام اورژانس استان تهران، در گفت‌وگو با فارس درباره آخرین وضعیت ناوگان اورژانس ۱۱۵ تهران، روند نوسازی و جایگزینی آمبولانس‌های فرسوده، توسعه موتورلانس‌ها و سایر تجهیزات امدادی و برنامه‌های این مجموعه برای تقویت خدمات اورژانسی توضیح داده است.

در ادامه، مشروح این گفت‌وگو را می‌خوانید:

فارس: با توجه به اهمیت ناوگان اورژانس در مدیریت بحران‌ها و حوادث، وضعیت کنونی آمبولانس‌ها و اتوبوس‌آمبولانس‌های اورژانس استان تهران با توجه به استانداردهای تعریف شده چگونه است؟فراهانی: بر اساس استانداردهای ابلاغی، برای ارائه خدمات مطلوب اورژانسی در کلان‌شهر تهران، ۱۶ شهرستان استان و محورهای مواصلاتی تحت پوشش اورژانس استان تهران، ما نیازمند ۹۰۰ پایگاه و به تبع آن، ۹۰۰ دستگاه آمبولانس فعال هستیم. در حال حاضر، مجموع ناوگان در اختیار ما ۵۰۰ دستگاه است که این آمار نشان‌دهنده اختلاف فاحش ۴۰۰ دستگاهی با استانداردهای تعریف‌شده برای این منطقه است.فارس: برای جبران این کمبود و نوسازی ناوگان، در سال‌های اخیر چه اقداماتی صورت گرفته و چند دستگاه به مجموعه اضافه شده است؟فراهانی: در سال‌های اخیر تلاش‌های مستمری برای تأمین آمبولانس‌های جدید از طریق سازمان اورژانس کشور و مجموعه وزارت بهداشت صورت گرفته است. بر همین اساس، ۱۴ دستگاه آمبولانس به ناوگان ما الحاق شد؛ همچنین در مراحل بعدی، ۴ دستگاه خریداری شد و در تازه‌ترین اقدام نیز ۳ دستگاه دیگر به ناوگان اضافه گردید که مجموعاً ۲۱ دستگاه آمبولانس جدید تأمین و عملیاتی شده است.

فارس: با توجه به شاخص‌های استاندارد، وضعیت فعلی ناوگان آمبولانسی اورژانس استان تهران از نظر تعداد و پوشش عملیاتی چگونه است؟فراهانی: طبق استانداردهای تعریف شده، برای ارائه خدمات مطلوب اورژانس در کلان‌شهر تهران و ۱۶ شهرستان تابعه، نیازمند ۹۰۰ دستگاه آمبولانس هستیم؛ اما در حال حاضر تنها ۵۶۰ دستگاه در اختیار داریم. این آمار بیانگر وجود کسری ۳۴۰ دستگاهی در ناوگان آمبولانسی استان است که چالشی جدی برای ارائه خدمات به‌شمار می‌رود.

فارس: برای جبران این کمبود و نوسازی ناوگان فرسوده که مستقیماً بر کیفیت خدمات تأثیرگذار است، چه اقداماتی انجام شده است؟فراهانی: نوسازی ناوگانی که به سن فرسودگی رسیده است، یکی از اولویت‌های اصلی ماست؛ چرا که فرسودگی تجهیزات به‌طور مستقیم کیفیت ارائه خدمات در شرایط بحرانی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. در راستای توسعه خدمات اورژانس و جایگزینی تجهیزات فرسوده، ۲۱ دستگاه آمبولانس جدید در سه مرحله به مجموعه اورژانس استان تهران تحویل داده شد که این تجهیزات در حال حاضر عملیاتی شده و در چرخه خدمات‌رسانی قرار گرفته‌اند.با وجود این تلاش‌ها، همچنان اختلاف فاحشی میان آمار آمبولانس‌های موجود و استانداردهای مورد نیاز وجود دارد که این عقب‌ماندگی، برنامه‌ریزی‌های دقیق‌تری را برای توسعه و نوسازی ناوگان می‌طلبد.فارس: موضوع اضافه شدن ۵۰۰ دستگاه آمبولانس به ناوگان اورژانس کشور اخیراً خبرساز شد. سهم استان تهران از این محموله چه تعداد بوده و روند تحویل آن چگونه پیش رفته است؟فراهانی: بر اساس شاخص‌های علمیِ «آمایش سرزمینی» که ملاک اصلی و کارشناسی برای توزیع تجهیزات در سطح کشور است، سهمیه اختصاص‌یافته به استان تهران از این محموله ۵۰۰ تایی، ۳۲ دستگاه تعیین شد. با پی‌گیری‌های انجام‌شده، تاکنون ۱۴ دستگاه از این سهمیه به استان تهران تحویل داده شده و بقیه نیز در فرآیند تخصیص و تحویل قرار دارند.

فارس: با توجه به آمار ارائه شده، چه درصدی از ناوگان آمبولانسی استان تهران در وضعیت فرسودگی قرار دارد و این موضوع چه تبعاتی برای مجموعه اورژانس به همراه داشته است؟فراهانی: متأسفانه ۸۰ درصد از ناوگان آمبولانسی ما به سن فرسودگی یعنی بالای ۱۵ سال رسیده‌اند. این وضعیت دو چالش کلیدی و اساسی برای ما ایجاد کرده است: نخست، هزینه‌های بسیار بالای نگهداشت و تعمیرات که نسبت به خودروهای جدید به‌مراتب سنگین‌تر است؛ دوم، کاهش کیفیت ارائه خدمات فوریت‌های پزشکی که مستقیماً با استانداردهای خودرو و عمر مفید آن در ارتباط است. در واقع، آمبولانس‌های فرسوده و مندرس، کیفیت امدادرسانی را تحت‌الشعاع قرار می‌دهند. با این وجود، همکاران ما در حوزه نقلیه با تلاش شبانه‌روزی و غلبه بر مشکلات فنی، در تلاش هستند تا ارائه خدمات به مردم حفظ شده و خللی در عملیات‌های اورژانس ایجاد نشود.

فارس: با توجه به فرسودگی ۸۰ درصدی ناوگان که به آن اشاره داشتید، چرا روند نوسازی با وجود نیاز فوری، با کندی مواجه است و چه موانعی در این مسیر وجود دارد؟فراهانی: همان‌طور که پیش‌تر ذکر شد، حدود ۸۰ درصد از ناوگان ما در سن فرسودگی قرار دارند که این موضوع ضرورت نوسازی را دوچندان می‌کند. برای رفع این چالش، اقدامات گسترده‌ای انجام شده و حتی مجوزهای لازم از سران قوای سه‌گانه برای تأمین آمبولانس‌های جدید اخذ شده است.با این حال، بروز برخی چالش‌ها و پیچیدگی‌ها در فرآیند واردات و تأمین آمبولانس، سرعت عملیاتی شدن این خریدها را کاهش داده و مشکلاتی را در مسیر نوسازی ناوگان ایجاد کرده است که امیدواریم با رفع این موانع، روند تجهیز ناوگان شتاب بیشتری بگیرد.

فارس: برای ارائه خدمات سریع و مؤثر، اورژانس استان تهران نیازمند چه تعداد موتورلانس است و در حال حاضر چه ظرفیتی در اختیار دارید؟فراهانی: بر اساس استانداردهای تعریف‌شده برای پوشش بهینه خدمات امدادی در استان، نیازمند بهره‌گیری از ۵۰۰ دستگاه موتورلانس هستیم. در حال حاضر ۳۲۰ دستگاه موتورلانس در مجموعه اورژانس استان تهران فعال است که این آمار نشان‌دهنده کسری ۱۸۰ دستگاهی در این بخش از ناوگان امدادی است.

فارس: با توجه به استهلاک بخشی از موتورلانس‌های قدیمی، چه اقداماتی برای نوسازی و افزایش تعداد این تجهیزات انجام شده است؟فراهانی: به‌منظور ارتقای توان عملیاتی و جایگزینی موتورلانس‌های قدیمی (از جمله مدل‌های باجاج که به سن فرسودگی رسیده بودند)، توسعه ناوگان موتوری در دو مرحله در دستور کار قرار گرفت. در این راستا، طی دو مرحله خرید، ۳۰ دستگاه و ۱۰۰ دستگاه، در مجموع ۱۳۰ دستگاه موتورلانس جدید به مجموعه اورژانس استان تهران اضافه شده است. گفتنی است، آمار ۳۲۰ دستگاهی که در حال حاضر در چرخه خدمت‌رسانی قرار دارند، شامل این تجهیزات جدید و عملیاتی است.

فارس: برای رفع کمبودهای موجود و نوسازی ناوگانی که به سن فرسودگی رسیده، چه میزان اعتبار مورد نیاز است و در حال حاضر قیمت تمام‌شده هر دستگاه آمبولانس و موتورلانس چقدر برآورد می‌شود؟فراهانی: نوسازی ناوگان نیازمند بودجه‌های سنگین است. آخرین آمبولانس‌های خریداری‌شده که از نوع «تیپ B» (تویوتا) و دارای استانداردهای فوریت‌های پزشکی هستند، با رقمی در حدود ۱۷ میلیارد تومان تهیه شدند، اما پیش‌بینی می‌شود با توجه به شرایط اقتصادی، هزینه تأمین هر دستگاه جدید به حدود ۲۰ میلیارد تومان افزایش یافته باشد.در بخش موتورلانس نیز، هر دستگاه به‌همراه تجهیزات کامل و تخصصی، نیازمند اعتباری در حدود ۲ میلیارد تومان است. درباره اتوبوس‌آمبولانس، با توجه به تنوع مدل‌ها و نوع تجهیزات سفارشی، قیمت ثابت و مشخصی وجود ندارد، اما تردیدی نیست که هزینه نوسازی و تجهیز در این بخش نیز بسیار بالا و سنگین خواهد بود.

فارس: در حال حاضر چند دستگاه اتوبوس آمبولانس در چرخه خدمت‌رسانی به پایتخت‌نشینان است و کمبودی در این ناوگان وجود دارد یا خیر؟فراهانی: برای پوشش بهینه و کامل استان تهران، نیازمند ۱۵ دستگاه اتوبوس‌آمبولانس هستیم که در حال حاضر ۸ دستگاه در اختیار داریم و با کسری ۷ دستگاهی مواجه هستیم. برای رفع این کمبود، پی‌گیری‌ها به‌طور مستمر ادامه دارد.در سال گذشته، موفق شدیم دو دستگاه اتوبوس‌آمبولانس را که فرسوده بودند، به‌طور کامل اورهال (بازسازی) و تجهیز کنیم که هم‌اکنون در چرخه عملیاتی قرار دارند. تلاش‌ها برای تأمین ۷ دستگاه باقی‌مانده و توسعه ناوگان همچنان در دستور کار است.

فارس: وضعیت ناوگان هوایی اورژانس استان تهران چگونه است و چه برنامه‌ای برای توسعه خدمات در این حوزه دارید؟فراهانی: در بخش خدمات هوایی، برای پوشش کامل و اثربخش استان نیازمند سه فروند بالگرد هستیم که در حال حاضر دو فروند فعال است. با توجه به اهمیت استراتژیک این بخش، پی‌گیری‌های لازم برای افزودن سومین بالگرد به چرخه عملیاتی در دستور کار قرار دارد تا خدمات هوایی اورژانس توسعه یابد. در حال حاضر، کل خدمات اورژانس استان به‌صورت یکپارچه توسط ناوگان آمبولانس، اتوبوس‌آمبولانس، موتورلانس و بالگردها ارائه می‌شود.

فارس: با توجه به وقایع اخیر، چه میزان خسارت به ناوگان عملیاتی اورژانس استان تهران وارد شده و آیا این تجهیزات جدید توانسته است نیازهای استان را پوشش دهد؟فراهانی: متأسفانه در وقایع اخیر، ناوگان ما متحمل آسیب‌های جدی شد. در حوادث دی‌ماه، ۸ دستگاه آمبولانس آسیب دیدند که در پی حریق رخ‌داده، ۴ دستگاه به‌طور کامل از چرخه خدمات خارج شدند. همچنین در «جنگ رمضان» نیز ۲۳ دستگاه دچار آسیب شدند که از این تعداد، ۸ دستگاه آمبولانس به‌طور کامل منهدم شد و امکان بازسازی یا بازگشت آن‌ها به خدمت وجود ندارد. باید تأکید کنم که این آمبولانس‌های جدیدی که به مجموعه اضافه شده، عملاً برای جایگزینی تجهیزات خسارت‌دیده و منهدم شده در این دو بازه زمانی بوده است؛ بنابراین، این ورود ناوگان جدید به معنای افزایش توان عملیاتی یا پوشش خلأهای قبلی نیست، بلکه تنها جبران خسارات حوادث اخیر است.

فارس: وضعیت تأمین بودجه و تجهیزات چگونه است؟ فراهانی: در خصوص تأمین اعتبارات، اولویت‌بندی در سطح کلان وزارت بهداشت و سازمان اورژانس کشور مطرح است. نکته‌ای که وجود دارد این است که تأمین آمبولانس در اولویت‌های بالاتر قرار نمی‌گیرد و این خود یک چالش اساسی است. یکی از مسائل مطرح، عدم پرداخت سهم ۱ درصدی خودروسازان برای خرید آمبولانس در سال جاری است.در مورد علل اصلی کندی نوسازی، مجوزهای لازم برای خرید و تأمین آمبولانس‌ها صادر شده و در این زمینه مشکل قانونی نداریم، اما باید مشخص شود که گلوگاه اصلی کجاست؛ آیا محدودیت‌های تخصیص ارز، ممنوعیت‌های واردات و یا مشکلات تولید داخلی عامل اصلی هستند؟ در سطح ملی، نیاز مبرمی وجود دارد؛ برآوردها نشان می‌دهد حداقل ۳ هزار دستگاه آمبولانس برای شبکه پیش‌بیمارستانی کل کشور نیاز است، چرا که حدود ۸۰ درصد ناوگان فعلی کشور فرسوده است و این وضعیت در تهران نیز با همین نسبت وجود دارد. شفاف‌سازی دقیق‌تر درباره این موانع، نیازمند پاسخگویی تخصصی‌ترِ مسئولانِ مربوطه در ستاد وزارت بهداشت است.

فارس: فرآیند تأمین منابع مالی برای خرید تجهیزات امدادی کلان چگونه است؟فراهانی: در نظام مدیریتی اورژانس، ما در سطح استان عمدتاً به‌عنوان «بهره‌بردار» عمل می‌کنیم. تأمین آمبولانس در تعداد بالا و به‌صورت کلان، در سطح ملی و توسط وزارت بهداشت و سازمان اورژانس کشور انجام می‌شود. این نهادهای ملی بر اساس شاخص‌های آمایش سرزمینی (از جمله شرایط جغرافیایی مناطق صعب‌العبور یا کوهستانی و نیازهای توسعه پایگاه‌ها)، نیازسنجی کرده و پس از خرید، تجهیزات را در اختیار استان‌ها قرار می‌دهند.فارس: آیا مجموعه اورژانس استان تهران برای خریدهای فوری و موردی، اختیارات یا اعتبارات مستقلی در اختیار دارد؟فراهانی: بله؛ مجموعه اورژانس استان تهران به‌صورت محدود و موردی قادر است از محل اعتبارات داخلی، یا با مساعدت استانداری تهران در شرایط بحرانی، اقدام به خرید تجهیزات کند. با این حال، باید توجه داشت که تأمین کامل نیازهای استان جهت توسعه خدمات و نوسازی ناوگان فرسوده، به‌هیچ‌وجه در سقف اعتبارات استانی پیش‌بینی نشده و خرید در آن مقیاس از توان بودجه استانی خارج است؛ لذا تحقق این امر مستلزم حمایت‌های ستادی در رده‌های ملی است.