حوادثی که منجر به تغییر آیین نامه‌ها شد
بروز ۲ حادثه اتوبوسی مرگبار که مرگ ۲۰ هموطن را رقم زد، سرآغاز تغییراتی مهم شد، تغییراتی که با پی‌گیری تحریریه انتظامی و حوادث خبرگزاری صدا و سیما در حال انجام است.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری صداوسیما حوادث رانندگی مرگبار اتوبوسی از جمله تصادف‌های سریالی شبانه، بار دیگر مشکلات‌های ساختاری در سامانه حمل‌ونقل عمومی و نظارتی را برجسته کرده است. بررسی جزئیات این حوادث نشان می‌دهد که فراتر از خطای انسانی، موضوعاتی نظیر نقص فنی خودروها، عدم تایید صلاحیت جسمی رانندگان و ضعف در نظارت‌های پیش از حرکت، از عوامل اصلی بروز این فجایع هستند.
در حادثه ای که در ساعات آغازین بامداد ۴ مهر ماه و در محدوده ده کیلومتری بیرجند رخ داد؛ یک اتوبوس از پشت به یک کامیون حامل آهن برخورد کرد و بلافاصله اتش گرفت اتشی که جان مسافران افتاد و ۹ هموطن مارا زنده زنده سوزاند، ۴ ساعت بعد در جاده همدان-ساوه نیز حادثه‌ای دیگر رقم خورد واژگونی اتوبوسی دیگر، اینبار ۱۱ هموطن قربانی شدند. وقوع این حوادث در بازه زمانی کوتاه، موجی از نگرانی‌ها را ایجاد، زیرا فقط در یک شب ۲۰ خانواده داغدار شدند.
متهمان پرونده، نقص فنی و سلامت راننده
گزارش‌های میدانی و اظهارات مسئولان حاکی از آن است که «عدم توجه به مسیر» و «عدم صلاحیت رانندگی» از عوامل کلیدی این تصادفات هستند. با این حال، تحلیل دقیق‌تر نشان می‌دهد که ریشه مشکل می‌تواند در لایه‌های عمیق‌تر باشد.
به گفته غضنفر طاوسی رئیس هیئت‌مدیره مراکز معاینه فنی خودرو‌های کشور برخی خودرو‌های سنگین یا فاقد کپسول آتش‌نشانی فعال هستند و یا تجهیزات ایمنی آن‌ها به دلیل عدم شارژ مجدد، در لحظات بحرانی کارایی ندارند. اگرچه در کنار نبود کپسول، وضعیت ترمز‌ها اتوبوس‌ها نیز مناسب نیست و در صدر آمار مردودی‌ها قرار دارد.
دومینوی تغییرات بعد از حادثه، زندان و ابطال گواهینانه‌ها
یکی از نقاط ضعف جدی، صدور صورت وضعیت مسافری توسط برخی مدیران فنی شرکت‌ها، بدون احراز سلامت کامل راننده است. نبود سیستم بازرسی دقیق برای اطمینان از عدم وابستگی رانندگان به مواد مخدر یا سلامت روانی آن‌ها، از ریسک‌های بزرگ سفر محسوب می‌شود.
بعد از حادثه ۴ مهر ماه تحقیقات برای یافتن مقصر یکه سواری اتوبوس‌های مرگ شروع شد، و ۹ مهرماه رئیس پلیس راه راهور فراجا از تعطیلی دو شرکت مسافربری دخیل در این حوادث به دلیل غفلت در وظایف مدیریتی و عدم بازرسی کامل اتوبوس قبل از حرکت خبر داد، به گفته سرهنگ محبی مسئولان این شرکت‌ها به مراجع قضایی معرفی شدند.
سرنوشت رانندگان معتاد و تغییر یک آیین نامه
برخورد با مسئولان شرکت‌های اتوبوس رانی متخلف انگار فقط شروع ماجرا بود چرا که در ۱۳ مهر ماه، همزمان با آغاز هفته فراجا، سردار سید تیمور حسینی رئیس پلیس راهور فراجا از راه اندازی یک سامانه برای جلوگیری از تردد رانندگان بدون صلاحیت خبر داد، در این طرح رانندکان معتاد شناسایی و گواهینامه آن‌ها، به صورت سیستمی باطل می‌شود.
طرح غربال‌گیری رانندگان دارای اعتیاد نیز که فقط سالی یک بار صورت می‌گرفت، دست خوش تغییر بزرگی شد، رئیس پلیس راه در آخرین روز‌های مهر، گفت از این به بعد آزمایش اعتیاد هرلحظه و در هر پاسگاهی قابل انجام است و آزمایش اعتیاد دیگر سالانه نیست، یعنی اگر راننده‌ای مشکوک به اعتیاد بود، اتوبوس فورا متوقف خواهد شد.
کنترل سرعت بحرانی
پاییز جاده‌های ایران با اضافه شدن هوش مصنوعی به چشمان همیشه بیدار بزرگ راه‌ها، شروع شد، سامانه‌ای که اولین تخلف را تبدیل به آخرین تخلف می‌کند، به گفته سردار کریمی اسد جانشین رئیس پلیس راهور فراجا، اگر راننده‌ای از سرعت بحرانی عبور کند، دوربین‌ها، همان لحظه اطلاعات راننده و خودرو را به اولین گشت پلیس یا پاسگاه ارسال می‌کند تا جلوی تردد راننده پر خطر گرفته شود.
تغییر در بازرسان فنی اتوبوس‌ها
یک اتوبوس قبل از حرکت باید در آزمونی با ۲۱ بخش قبول شود، از درست کار کردن چراغ‌ها و ترمز تا تنظیم بودن باد لاستیک و سالم بودن اهرم درب خروج اضطراری، بخش‌هایی که سهل انگاری در توجه به سالم بودن هرکدام از آن‌ها منجر به حوادث مرگباری در جاده می‌شود، به طور مثال نبودن چکش برای شکستن شیشه هنگام خروج یا خالی بودن کپسول برای خاموش کردن آتش در اتوبوس منجر به حبس مسافران و رقم خوردن فجایع دردناکی خواهد شد.
برای همین، با ورود پلیس راهور به ماجرای اتوبوس‌های مرگ نوع حضور بازرسان فنی اتوبوس‌ها قبل از حرکت نیز تغییر کرد، قرار شد علاوه بر بازرسان سازمان راهداری کشور، افسران بازنشسته پلیس راهور نیز در پایانه‌ها مستقر و با دقت بیشتری سلامت راننده و اتوبوس را قبل از حرکت بررسی کنند.
پرونده همچنان باز است
ماجرای واژگونی اتوبوس‌ها، پرونده‌ای با متهمان بسیار است، از جاده‌های حادثه خیز گرفته تا راننده و اتوبوس‌های ناسالام، اما هرچه هست این پرونده برای تحریریه انتظامی و حوادث خبرگزاری صدا و سیما تا رسیدن به نتیجه‌ای که منجر به نجات جان هموطنان و پاسخگویی مسئولان برای پی‌گیری متهمان و پیش‌گیری از حوادث مشابه شود، همچنان باز است.
گزارش از سعید یقینی خبرگزاری صدا وسیما
مشاهدهٔ خبر در منبع