سالمندان هنگام مصرف دارو‌های فشار خون مراقب افت فشار باشند
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز با اشاره به اهمیت کنترل فشار خون در سالمندان، گفت: در این گروه سنی، هدف از درمان تنها کاهش فشار خون نیست، بلکه باید فشار خون به‌گونه‌ای کنترل شود که ضمن اثربخشی درمان، خطر افت فشار، سرگیجه، اختلال تعادل و زمین‌خوردن نیز کاهش یابد.
به گزارش خبرگزاری صدا و سیما، لاله محمودی گفت: کنترل مناسب فشار خون نقش مهمی در کاهش خطر سکته مغزی، بیماری‌های قلبی و آسیب کلیوی دارد، اما در سالمندان باید همزمان به عوارض احتمالی درمان نیز توجه شود.
وی افزود: با افزایش سن، تغییرات ایجادشده در شبکه عصبی خودکار و عروق می‌تواند توانایی بدن برای حفظ فشار خون هنگام تغییر وضعیت را کاهش دهد؛ به همین دلیل برخی سالمندان هنگام برخاستن از حالت خوابیده یا نشسته، دچار افت فشار خون وضعیتی می‌شوند.
محمودی ادامه داد: افت فشار خون وضعیتی می‌تواند با علائمی مانند سرگیجه، تاری دید، احساس ضعف یا سیاهی رفتن چشم همراه باشد و در برخی موارد خطر از حال رفتن و زمین‌خوردن را افزایش دهد. این وضعیت معمولاً به کاهش حداقل ۲۰ میلی‌متر جیوه در فشار سیستولیک یا ۱۰ میلی‌متر جیوه در فشار دیاستولیک، طی سه دقیقه پس از ایستادن، گفته می‌شود.
این متخصص داروسازی بالینی با اشاره به نقش برخی دارو‌های ضدفشارخون در بروز یا تشدید افت فشار، بیان کرد: دارو‌های مُدر، بتابلاکر‌ها و آلفابلاکر‌ها از جمله دارو‌هایی هستند که در برخی افراد می‌توانند احتمال افت فشار وضعیتی را افزایش دهند.
وی توضیح داد: بتابلاکر‌ها علاوه بر کاهش فشار خون، با کاهش ضربان قلب می‌توانند پاسخ جبرانی قلب هنگام ایستادن را محدود کنند. آلفابلاکر‌ها نیز به‌ویژه در سالمندان ممکن است با افزایش احتمال افت فشار وضعیتی همراه باشند.
محمودی تأکید کرد: این موضوع به معنای نامناسب بودن این دارو‌ها برای سالمندان نیست و نمی‌توان یک گروه دارویی را برای همه افراد مناسب یا نامناسب دانست؛ بلکه انتخاب دارو باید بر اساس شرایط هر فرد، میزان فشار خون، بیماری‌های همراه، عملکرد کلیه، ضربان قلب و سایر عوامل بالینی انجام شود.
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز یکی از اشتباهات رایج را تغییر خودسرانه مقدار داروی ضدفشارخون بر اساس یک نوبت اندازه‌گیری فشار خون دانست و افزود: فشار خون عددی ثابت نیست و در طول روز تحت تأثیر عواملی مانند فعالیت، استرس، خواب، تغذیه و وضعیت بدن تغییر می‌کند؛ بنابراین تصمیم‌گیری درباره کاهش یا افزایش دوز دارو باید با توجه به الگوی فشار خون در طول زمان، علائم بیمار و شرایط بالینی وی انجام شود.
وی با تأکید بر اهمیت بازبینی منظم دارو‌ها در سالمندانی که چند دارو مصرف می‌کنند، ادامه داد: برخی دارو‌های غیرقلبی و حتی بعضی دارو‌های بدون نسخه نیز می‌توانند بر فشار خون، سرگیجه یا تعادل فرد اثر بگذارند؛ بنابراین بررسی فهرست کامل دارو‌های مصرفی توسط پزشک یا داروساز می‌تواند به شناسایی عوامل خطر و کاهش عوارض کمک کند.
دکتر محمودی خاطرنشان کرد: اگر سالمند پس از مصرف دارو یا هنگام بلند شدن از تخت و صندلی دچار سرگیجه، تاری دید، ضعف، احساس از حال رفتن یا زمین‌خوردن می‌شود، نباید این علائم صرفاً به افزایش سن نسبت داده شود و لازم است فشار خون و دارو‌های مصرفی وی بررسی شود.
وی افزود: در سالمندانی که هنگام ایستادن دچار چنین علائمی می‌شوند، اندازه‌گیری فشار خون در حالت خوابیده یا نشسته و سپس پس از ایستادن می‌تواند به شناسایی افت فشار وضعیتی کمک کند.
این متخصص داروسازی بالینی با اشاره به علائم هشدار گفت: در صورت از حال رفتن، درد قفسه سینه، تنگی نفس یا بروز علائم ناگهانی عصبی مانند اختلال تکلم یا ضعف یک‌طرفه بدن، ارزیابی فوری پزشکی ضروری است.
محمودی تأکید کرد: هدف از درمان فشار خون در سالمندان، دستیابی به کنترل مناسب و ایمن فشار خون متناسب با شرایط و میزان تحمل هر فرد است و مصرف منظم دارو، پرهیز از قطع یا تغییر خودسرانه آن، پایش فشار خون و بازبینی دوره‌ای دارو‌های همزمان، بخش مهمی از درمان ایمن فشار خون در سالمندی به شمار می‌رود.
مشاهدهٔ خبر در منبع