هوشمندسازی تجهیزات پزشکی، ضرورت راهبردی نظام سلامت

دبیر ستاد زیست فناوری، سلامت و فناوری‌های پزشکی ریاست جمهوری در دومین نشست مدیران تجهیزات پزشکی دانشگاه‌های علوم پزشکی کشور تأکید کرد: هوشمندسازی تجهیزات پزشکی، کاهش ارزبری و توسعه فناوری‌های بومی؛ سه ضرورت راهبردی نظام سلامت است.

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ، دکتر مصطفی قانعی در دومین نشست مدیران تجهیزات پزشکی دانشگاه‌های علوم پزشکی سراسر کشور که هم‌زمان با برگزاری نمایشگاه «تجهیزات پزشکی، دندانپزشکی، آزمایشگاهی و ملزومات دارویی ایران‌مد ۲۰۲۶» در نمایشگاه بین‌المللی شهر آفتاب برگزار شد، با تأکید بر ضرورت حرکت به سمت هوشمندسازی تجهیزات پزشکی، توسعه فناوری‌های بومی و اصلاح رویکرد‌های اقتصادی در این حوزه، ایجاد ارزش افزوده و کاهش ارزبری را از مهم‌ترین اهداف راهبردی کشور در حوزه تجهیزات پزشکی برشمرد.

وی با اشاره به اهمیت توسعه فناوری در صنعت تجهیزات پزشکی اظهار کرد: فناوری باید در لایه‌های مختلف نظام سلامت و زنجیره تولید و تأمین تجهیزات پزشکی نفوذ پیدا کند تا کشور از تحولات فناورانه عقب نماند. در این مسیر، باید ضمن تقویت توان داخلی، زمینه حضور مؤثرتر شرکت‌های فناور و دانش‌بنیان در حل مسائل واقعی نظام سلامت فراهم شود.

توسعه مدل‌های اقتصادی برای نگهداشت و بازسازی تجهیزات پزشکی

قانعی با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد نسبت به نگهداشت تجهیزات پزشکی، خاطرنشان کرد: باید بررسی کنیم که چگونه می‌توان نگهداشت تجهیزات را به مدلی اقتصادی و پایدار تبدیل کرد تا ضمن کاهش هزینه‌های استهلاک، از ظرفیت تجهیزات موجود بیشترین استفاده را داشته باشیم.

وی با اشاره به تجربه‌های شکل‌گرفته در برخی دانشگاه‌های علوم پزشکی، از جمله دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، در زمینه بازسازی و به‌روزرسانی تجهیزات افزود: در این مدل، تجهیزات مستهلک یا خارج‌شده از چرخه بهره‌برداری، پس از انجام اقدامات فنی و به‌روزرسانی، دوباره به چرخه خدمت بازمی‌گردند. این رویکرد علاوه بر کاهش هزینه‌های تأمین تجهیزات جدید، می‌تواند زمینه توسعه فعالیت شرکت‌های فناور و ارتقای توانمندی‌های فنی کشور را فراهم کند.

دبیر ستاد زیست فناوری، سلامت و فناوری‌های پزشکی ریاست جمهوری تصریح کرد: با طراحی یک مدل اقتصادی مناسب، می‌توان تجهیزات موجود در انبار‌ها یا تجهیزات غیرقابل استفاده را، در صورت امکان فنی و اقتصادی، بازسازی و به‌روزرسانی کرد و مجدداً در چرخه بهره‌برداری قرار داد.

راه‌اندازی داشبورد‌های هوشمند برای پایش لحظه‌ای تجهیزات پزشکی

قانعی در ادامه، با اشاره به ضرورت دسترسی مدیران نظام سلامت به اطلاعات دقیق و به‌روز تجهیزات پزشکی گفت: در حال حاضر، یکی از چالش‌های مدیریتی این حوزه، نبود دسترسی یکپارچه و لحظه‌ای به اطلاعات عملکرد تجهیزات است؛ به‌گونه‌ای که ممکن است مدیران بیمارستان‌ها یا دانشگاه‌های علوم پزشکی از وضعیت دقیق فعالیت، میزان کارکرد یا توقف برخی تجهیزات اطلاع کافی نداشته باشند.

وی افزود: برای مدیریت مؤثر تجهیزات، باید مشخص باشد هر دستگاه در چه وضعیتی قرار دارد، چه میزان کار کرده، چه زمانی از چرخه خدمت خارج شده و چه اقداماتی برای تعمیر و نگهداشت آن لازم است. بدون دسترسی به چنین اطلاعاتی، برنامه‌ریزی دقیق و تصمیم‌گیری اقتصادی در حوزه تجهیزات پزشکی دشوار خواهد بود.

دبیر ستاد زیست فناوری، سلامت و فناوری‌های پزشکی ریاست جمهوری با اشاره به برنامه‌ریزی انجام‌شده برای توسعه سامانه‌های پایش تجهیزات پزشکی اظهار کرد: مقرر است با اجرای طرحی در سه نقطه از کشور، داشبورد‌های پایش لحظه‌ای تجهیزات پزشکی راه‌اندازی شود تا پس از ارزیابی نتایج، امکان توسعه و اجرای گسترده‌تر آن در سطح کشور فراهم شود.

وی با تأکید بر اهمیت مدیریت مبتنی بر داده خاطرنشان کرد: پایش میزان کارکرد تجهیزات و دسترسی به اطلاعات عملکردی آن‌ها، می‌تواند به شناسایی ظرفیت‌های بلااستفاده، بهبود برنامه‌ریزی تعمیرات و نگهداشت و کاهش هزینه‌های ناشی از توقف تجهیزات کمک کند.

حمایت از تولید داخل با تأکید بر عمق ساخت داخل و انتقال فناوری

قانعی در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به سیاست‌های حمایتی کشور از تولید تجهیزات پزشکی در داخل، بر ضرورت عبور از رویکرد صرفاً مبتنی بر اخذ مجوز تولید تأکید کرد.

دبیر ستاد زیست فناوری، سلامت و فناوری‌های پزشکی ریاست جمهوری گفت: حمایت از تولید داخل باید به ایجاد ارزش افزوده واقعی، توسعه دانش فنی و افزایش عمق ساخت داخل منجر شود. صرف دریافت مجوز تولید به معنای دستیابی به توانمندی کامل فناورانه نیست و لازم است میزان واقعی ساخت داخل، سطح فناوری و ظرفیت توسعه محصول در ارزیابی تولیدکنندگان مورد توجه قرار گیرد.

وی افزود: باید میان محصولاتی که بخش عمده فرایند تولید آن‌ها در داخل انجام می‌شود و محصولاتی که عمدتاً از طریق مونتاژ قطعات وارداتی عرضه می‌شوند، تفاوت قائل شد و حمایت‌های سیاستی دولتی نیز باید متناسب با میزان عمق ساخت داخل و ارزش افزوده ایجادشده طراحی شوند.

قانعی با اشاره به امکان استفاده از ظرفیت خرید دانشگاه‌های علوم پزشکی برای حمایت هدفمند از تولیدکنندگان داخلی تصریح کرد: می‌توان با تدوین سازوکار‌های مشخص، از محصولاتی که از عمق ساخت داخل و توانمندی فناورانه بالاتری برخوردارند، حمایت مؤثرتری کرد و از ظرفیت بازار نظام سلامت برای توسعه فناوری‌های بومی بهره گرفت.

حرکت به سمت تراز تجاری مثبت در صنعت تجهیزات پزشکی

دبیر ستاد زیست فناوری، سلامت و فناوری‌های پزشکی ریاست جمهوری در ادامه، توسعه صادرات و بهبود تراز تجاری صنعت تجهیزات پزشکی را از اهداف مهم این حوزه دانست و اظهار کرد: سیاست‌گذاری در حوزه تجهیزات پزشکی باید به‌گونه‌ای باشد که علاوه بر تأمین نیاز‌های داخلی، زمینه افزایش توان رقابتی شرکت‌های ایرانی در بازار‌های بین‌المللی فراهم شود.

قانعی با اشاره به تجربه برخی کشور‌ها در تقسیم کار صنعتی و مشارکت در زنجیره‌های جهانی ارزش افزود: دستیابی به توان تولید تمام اجزای یک تجهیز پزشکی در داخل کشور، همواره تنها مسیر توسعه صنعتی نیست. در برخی موارد، می‌توان با شناسایی ظرفیت‌های فناورانه کشور و مذاکره هدفمند با شرکای خارجی، تولید برخی قطعات یا فناوری‌های مشخص را در داخل توسعه داد و از این طریق در زنجیره تأمین و تولید بین‌المللی مشارکت کرد.

وی تأکید کرد: در تعاملات فناورانه با سایر کشورها، باید علاوه بر تأمین تجهیزات موردنیاز، به انتقال دانش فنی، توسعه ظرفیت تولید داخلی و ایجاد ارزش افزوده در کشور توجه شود. چنین رویکردی می‌تواند به کاهش وابستگی ارزی و تقویت جایگاه صنعت تجهیزات پزشکی ایران کمک کند.

ضرورت سیاست‌گذاری یکپارچه در حوزه تجهیزات پزشکی

قانعی، با تأکید بر اینکه حل پایدار چالش‌های حوزه تجهیزات پزشکی نیازمند تصمیم‌گیری در سطح کلان کشور است، خاطرنشان کرد: اگرچه اقدامات اجرایی در دانشگاه‌های علوم پزشکی و مراکز درمانی اهمیت فراوانی دارد، اما برای رفع ریشه‌ای مشکلات این حوزه باید سیاست‌های تولید، واردات، نگهداشت، توسعه فناوری و تعاملات بین‌المللی به‌صورت هماهنگ دنبال شوند.

دبیر ستاد زیست فناوری، سلامت و فناوری‌های پزشکی ریاست جمهوری افزود: حرکت به سمت هوشمندسازی تجهیزات، توسعه مدل‌های اقتصادی نگهداشت، حمایت هدفمند از تولید داخل و ایجاد پیوند مؤثر میان بازار تجهیزات پزشکی و انتقال فناوری، می‌تواند ضمن کاهش هزینه‌ها و ارزبری، زمینه ارتقای توان فناورانه کشور و توسعه پایدار صنعت تجهیزات پزشکی را فراهم کند.

قانعی تأکید کرد: آینده صنعت تجهیزات پزشکی کشور به تصمیم‌گیری‌های منسجم، حمایت از فناوری‌های دارای ارزش افزوده و بهره‌گیری هوشمندانه از ظرفیت بازار داخلی برای توسعه توان تولید و صادرات وابسته است.