پلیس ایران یک سازمان شبه‌نظامی و چندمنظوره است
فرمانده اسبق فراجا گفت: پلیس در ایران به‌واسطه ریشه‌های انقلابی، موقعیت ژئوپلیتیک خاص در منطقه، و تأکید قانون اساسی بر موازین اسلامی، یک سازمان متمرکز، انضباط‌یافته، شبه‌نظامی و چندمنظوره است.
به گزارش خبرگزاری صداوسیما سرتیپ رضا سیف اللهی فرمانده اسبق فراجا در پیامی به مناسبت هفته فراجا نوشت: پلیس در ایران به‌واسطه ریشه‌های انقلابی، موقعیت ژئوپلیتیک خاص در منطقه، و تأکید قانون اساسی بر موازین اسلامی، یک سازمان متمرکز، انضباط‌یافته، شبه‌نظامی و چندمنظوره است که به طور هم‌زمان نقش خدمات‌رسان شهری، کاشف جرم، محافظ مرز و مدافع امنیت حاکمیت را ایفا می‌کند.
در متن این پیام آمده است:
بسم الله الحمن الرحیم
بمناسبت هفته مبارک نیروی انتظامی (فراجا)
فالجنود باذن الله حصون الرعیة و زین الولاة و سبل الامن
ساختار و ویژگی‌های پلیس در جمهوری اسلامی ایران تحت عنوان سازمانیِ «فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران» (فراجا) تعریف می‌شود.
این نهاد به‌واسطه جایگاه حقوقی، ساختار نظامی-انتظامی و مأموریت‌های گسترده‌اش، ویژگی‌های متمایز و منحصر‌به‌فردی نسبت به پلیس‌های متعارف در دیگر کشور‌ها دارد.
مهم‌ترین مؤلفه‌ها و ویژگی‌های پلیس در ایران را می‌توان در محور‌های زیر تبیین کرد:
۱. ماهیت و ساختار دوگانه (نظامی – مدنی)
- وابستگی به ستاد کل نیرو‌های مسلح:
برخلاف بسیاری از کشور‌ها که پلیس نهادی صرفاً شهری یا زیرمجموعه مستقیم وزارت کشور (نهاد غیرنظامی) است، فراجا یکی از ارکان نیرو‌های مسلح جمهوری اسلامی ایران به شمار می‌رود. سلسله‌مراتب، درجات، انضباط و قوانین اداری آن بر پایه ضوابط نظامی، حاکم است.
- *انتصاب فرمانده کل توسط فرمانده کل قوا:
بالاترین مقام این نیرو مستقیماً با حکم رهبر جمهوری اسلامی ایران (فرمانده معظم کل قوا) منصوب می‌شود.
- ارتباط با دولت و وزارت کشور:
با وجود ساختار نظامی، وزیر کشور معمولاً از سوی فرمانده کل قوا به‌عنوان «جانشین فرمانده کل قوا در فراجا» منصوب می‌شود تا هماهنگی میان سیاست‌های اجرایی دولت (حوزه امنیت عمومی، استانداری‌ها و فرمانداری‌ها) و فرماندهی انتظامی حفظ شود.
۲. تجمیع تمام کارویژه‌های انتظامی و امنیتی در یک ساختار متمرکز
در سال ۱۳۷۰ با تصویب مجلس شورای اسلامی، سه نهاد «شهربانی» (پلیس شهری)، «ژاندارمری» (پلیس برون‌شهری و مرزی) و «کمیته‌های انقلاب اسلامی» ادغام شدند.
این تمرکز ساختاری سبب شد وظایفی که در بسیاری از کشور‌ها میان چندین سازمان توزیع شده، در یک بدنه تجمیع شودکه باختصار عبارتند از:
۲/۱- پلیس پیش‌گیری:
مدیریت کلانتری‌ها، پاسگاه‌ها و امنیت خرد محلات.
۲/۲- پلیس آگاهی (CID): کشف جرایم سنگین، سرقت، قتل، جعل و بررسی صحنه جرم.
۲/۳- فرماندهی مرزبانی: حفاظت از مرز‌های زمینی و دریایی کشور (در قالب وظیفه‌ای شبه‌نظامی).
۲/۴- پلیس راهور (راهنمایی و رانندگی): مدیریت ترافیک شهری و جاده‌ای، صدور گواهینامه و پلاک‌گذاری.
۲/۵- پلیس فتا: کشف و پیش‌گیری از جرایم سایبری، تبادلات دیجیتال و فضای مجازی.
۲/۶- پلیس مبارزه با مواد مخدر: مقابله با شبکه‌های ترانزیت بین‌المللی و توزیع داخلی مواد افیونی.
۲/۷- پلیس امنیت عمومی و اطلاعات (پاوا): رصد تهدیدات امنیتی داخلی، اماکن عمومی و گذرنامه.
۳. مأموریت‌های هم‌زمان انتظامی، امنیتی و دفاعی
- کنترل ناآرامی‌ها و اغتشاشات:
وجود یگان‌های ویژه (پلیس ضد شورش) و یگان امداد با تجهیزات سبک و و نیمه‌سنگین، آموزش‌دیده برای بحران‌ها و تجمعات.
- مبارزه در خط مقدم با کارتل‌های مواد مخدر: به دلیل موقعیت جغرافیایی ایران در همسایگی افغانستان، درگیری‌های مداوم و مسلحانه‌ای در مرز‌ها جریان دارد که از ماهیت کار پلیسی فراتر رفته و خصلتی تاکتیکی و شبه‌جنگی به خود می‌گیرد.
- پشتیبانی در شرایط دفاعی: در دکترین دفاعی ایران، فراجا در زمان بروز جنگ یا تهدید خارجی، وظیفه برقراری نظم پشت جبهه و دفاع از مناطق مرزی را عهده‌دار است.
۴. تأکید بر ابعاد هنجاری، دینی و ایدئولوژیک
- ضابط اجرای احکام و قوانین شرعی:
پلیس موظف به نظارت بر هنجار‌های اجتماعی-مذهبی مندرج در قانون، از جمله قانون حجاب، نظارت بر اماکن تفریحی، صنف‌ها، و جلوگیری از منکرات است.
- ساختار عقیدتی-سیاسی و حفاظت اطلاعات:
وجود نهاد «سازمان عقیدتی-سیاسی» در درون پلیس با هدف آموزش‌های مذهبی، ارزشی و نظارت فکری بر پرسنل، نشان‌دهنده هویت ایدئولوژیک آن است.
- *همکاری تنگاتنگ با بسیج:
اجرای مأموریت‌های محله‌محور، گشت‌های هماهنگ و طرح‌های ارتقای امنیت اجتماعی غالباً با هم‌افزایی نیرو‌های مقاومت بسیج صورت می‌گیرد.
۵. حرکت به سمت هوشمندسازی و خدمات الکترونیک
در سال‌های اخیر و با ارتقای ساختار پلیس از «نیرو» به «فرماندهی کل» (در سال ۱۴۰۰):
الکترونیکی شدن خدمات عمومی:
بخش اعظم مراجعات اداری مردم از طریق درگاه‌های غیرحضوری نظیر سامانه «پلیس من» و دفاتر «پلیس+۱۰» (برون‌سپاری خدمات) انجام می‌شود.
- پایش تصویری و ثبت هوشمند تخلفات: به‌کارگیری گسترده دوربین‌های نظارتی، پهپاد‌های مرزبانی، سامانه‌های پلاک‌خوان و استفاده از هوش مصنوعی برای تحلیل داده‌های ترافیکی و نظارت عمومی افزایش یافته است.
جمع‌بندی:
پلیس در ایران به‌واسطه ریشه‌های انقلابی، موقعیت ژئوپلیتیک خاص در منطقه، و تأکید قانون اساسی بر موازین اسلامی، یک سازمان متمرکز، انضباط‌یافته، شبه‌نظامی و چندمنظوره است که به طور هم‌زمان نقش «خدمات‌رسان شهری»، «کاشف جرم»، «محافظ مرز» و «مدافع امنیت حاکمیت» را ایفا می‌کند.
هفته فراجا فرصتی است تا اولا: مردم عزیز ایران سرفراز با این سازمان خدوم و گسترده و تلاشگر بیشتر اشنا شوند و قدر دان این فرزندان خود بخاطر برقراری نظم و امتیت و ارامش باشند
ثانیا: پلیس مردمی در گستره جغرافیای ایران با خدمات بیشتر بتواند خدمات وسیع خود را از طرق مختلف و بویژه صدا و سیما و رسانه‌های داخلی باطلاع هموطنان برساند
ثالثا: دولت محترم و ستاد کل نیرو‌های مسلح هر کدام بنوبه خود از این پتانسیل عظیم پشتیبانی لازم را بیش از پیش بنمایند
رابعا: خوبست همگان بدانیم در جریان جنگ‌های اول و دوم و سوم این پلیس فداکار بود که مورد هجمه وسیع دشمن کودک کش صهیونیستی و استکبار جنایتکار امریکایی و ایادی ان‌ها در داخل بویژه در اغتشاشات دی ماه قرار گرفت وفداکارانه و مطلومانه خون داد و شهدا و مجروحین زیادی را نثار ایران اسلامی و مردم قدر شناس و هوشمند ان نمود و با موشک و بمب و غداره کشان وابسته به دسمن دلیرانه ایستاد و در کنار بسیج قهرمان و سپاه ولایتمدار پر توان و سربازان گمنام امنیت، بصورت بینظیر صحنه را در کوتاهترین زمان در تراز سپهری امن اراست و قد کشید و موجب حیرت دسمنان و عوامل خود فروخته انان گشت
مرز‌ها و راه‌ها و شهر و روستا را بدون وقفه از خدمات خود بهره‌مند ساخت
درود به روان پاک شهدای نظم و انتظام کشور و امام شهیدشان که بزرگ فرمانده و معلم محبوب و مقتدر نیرو‌های مسلح بالنده جمهوری اسلامی ایران بودند
پایدار و سرفرازتر باد پلیس مقتدر ایران در اطاعت و تبعیت از رهبر و فرمانده عزیز خود
سرتیپ سیف اللهی فرمانده اسبق فراجا
مشاهدهٔ خبر در منبع