پیش‌گیری از پوکی استخوان از چه سنی باید شروع شود؟
رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم گفت: ۸۰ درصد مبتلایان به پوکی استخوان از بیماری خود بی‌خبرند و در معرض شکستگی‌های خطرناک قرار دارند.
به گزارش خبرنگار سلامت خبرگزاری فارس، نشست خبری «هفته ملی سلامت استخوان» امروز ۲۵ مهرماه ۱۴۰۵ با حضور باقر لاریجانی رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران، حاجی ولی‌زاده رئیس اداره سلامت عضلانی_اسکلتی وزارت بهداشت و نوشین فهیم‌فر رئیس مرکز تحقیقات پوکی استخوان پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم در جمعی از اصحاب رسانه برگزار شد.در ابتدای این نشست، باقر لاریجانی، رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران، با اشاره به اهمیت پوکی استخوان و پیامدهای ناشی از آن گفت: وضعیت استخوانی مردان در مقایسه با زنان معمولاً بهتر است و آنان در سنین بالاتری با مشکلات ناشی از ضعف استخوان مواجه می‌شوند؛ با این حال، نباید اهمیت کاهش تراکم استخوان و پوکی استخوان را نادیده گرفت.
وی افزود: پوکی استخوان به‌خودی‌خود لزوماً با بروز حادثه همراه نیست، اما کاهش استحکام استخوان‌ها سبب می‌شود فرد حتی بر اثر یک ضربه خفیف، زمین خوردن ساده یا افتادن از پله دچار شکستگی شود. در واقع، آنچه افراد مبتلا به پوکی استخوان را تهدید می‌کند، بیش از هر چیز پیامدهای ناشی از شکستگی است.لاریجانی با بیان اینکه شکستگی استخوان لگن و ران می‌تواند عوارض جدی به همراه داشته باشد، گفت: بر اساس آمار ارائه‌شده، حدود ۲۰ درصد از افرادی که با شکستگی لگن مواجه می‌شوند، در بیمارستان جان خود را از دست می‌دهند و بخش قابل توجهی از سایر بیماران نیز پس از شکستگی به درجاتی از وابستگی و ناتوانی دچار می‌شوند.وی ادامه داد: بسیاری از این افراد برای انجام فعالیت‌های روزمره، از جمله راه رفتن و رفتن به سرویس بهداشتی، به کمک دیگران نیاز پیدا می‌کنند و ممکن است هرگز به شرایط عادی زندگی خود بازنگردند. ازاین‌رو، مراقبت‌های بیمارستانی و اقدامات توان‌بخشی پس از ترخیص، نقش مهمی در بهبود وضعیت این بیماران دارد.
ثبت حدود ۱۵۰ هزار شکستگی جدید در سالرئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به بار بیماری و پیامدهای اقتصادی شکستگی‌ها در کشور اظهار کرد: بر اساس آمارهای مورد اشاره در مطالعات انجام‌شده طی سال‌های گذشته، در ایران روزانه حدود ۴۰۰ مورد شکستگی استخوان رخ می‌دهد که این رقم در مجموع به حدود ۱۵۰ هزار شکستگی جدید در سال می‌رسد.وی افزود: بخشی از این شکستگی‌ها می‌توانند به مرگ بیمار منجر شوند و در موارد دیگر نیز کاهش استقلال فرد، خانه‌نشینی و نیاز به مراقبت مستمر، مشکلات متعددی برای بیمار و خانواده او ایجاد می‌کند.لاریجانی با تأکید بر پیامدهای اقتصادی این بیماری گفت: فردی که پیش از شکستگی به‌طور مستقل فعالیت می‌کرده و امور شغلی و زندگی روزمره خود را انجام می‌داده است، ممکن است پس از شکستگی برای انجام ساده‌ترین فعالیت‌ها نیز به کمک دیگران نیازمند شود. این وضعیت علاوه بر تحمیل هزینه‌های درمانی و مراقبتی، بار اقتصادی قابل توجهی بر خانواده و نظام سلامت وارد می‌کند.
افزایش خطر شکستگی مجدد پس از نخستین حادثهلاریجانی در خصوص احتمال بروز شکستگی‌های مکرر گفت: پس از وقوع نخستین شکستگی، احتمال بروز شکستگی بعدی افزایش می‌یابد و این خطر می‌تواند دو تا سه برابر بیشتر شود. به همین دلیل، شناسایی بیماران در معرض خطر و پی‌گیری وضعیت آنان پس از نخستین شکستگی اهمیت فراوانی دارد.وی افزود: در همین راستا، همکاری‌هایی با وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی برای راه‌اندازی و توسعه خدمات پی‌گیری بیماران مبتلا به شکستگی در بیمارستان‌ها در حال انجام است تا از بروز شکستگی‌های بعدی جلوگیری شود.رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران ادامه داد: در این برنامه‌ها، بیمارانی که به دلیل شکستگی به بیمارستان مراجعه می‌کنند، آموزش‌های لازم را دریافت می‌کنند و وضعیت آنان برای پیش‌گیری از شکستگی مجدد پی‌گیری می‌شود. این اقدامات در شماری از دانشگاه‌های علوم پزشکی و برخی بیمارستان‌های تهران نیز در حال اجراست.وی با اشاره به اینکه بسیاری از شکستگی‌های مرتبط با پوکی استخوان در افراد بالای ۵۰ سال رخ می‌دهد، بر ضرورت توجه نظام سلامت به شناسایی عوامل خطر و پی‌گیری منظم این گروه سنی تأکید کرد.
بی‌اطلاعی ۸۰ درصد مبتلایان از پوکی استخوانلاریجانی با تأکید بر پایین بودن سطح آگاهی عمومی درباره پوکی استخوان بیان کرد: بخش قابل توجهی از افرادی که در معرض شکستگی ناشی از پوکی استخوان قرار دارند، از وضعیت استخوانی خود اطلاع ندارند و همین مسئله تشخیص و درمان به‌موقع را با مشکل مواجه می‌کند.وی افزود: بر اساس آمار مطرح‌شده، حدود ۸۰ درصد از افراد بالای ۵۰ سال مبتلا به پوکی استخوان از بیماری خود آگاه نیستند؛ به بیان دیگر، از هر ۱۰ فرد مبتلا، حدود هشت نفر از ابتلای خود بی‌اطلاع هستند.رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به نقش رسانه‌ها در افزایش آگاهی عمومی گفت: اطلاع‌رسانی صحیح می‌تواند به افراد کمک کند تا نسبت به وضعیت سلامت استخوان‌های خود حساس‌تر باشند، اقدامات پیشگیرانه را جدی بگیرند و در صورت نیاز برای تشخیص و درمان اقدام کنند.لاریجانی ادامه داد: پیش‌گیری از پیشرفت پوکی استخوان، رعایت مراقبت‌های لازم و پی‌گیری توصیه‌های پزشکی از جمله اقداماتی است که می‌تواند خطر عوارض این بیماری را کاهش دهد.
آغاز درمان در تعداد محدودی از مبتلایانوی با اشاره به فاصله میان ابتلا به پوکی استخوان، تشخیص بیماری و آغاز درمان گفت: بر اساس آمار ارائه‌شده، از هر هزار فرد مبتلا به پوکی استخوان، تنها حدود ۸۰ نفر درمان را آغاز می‌کنند. این مسئله نشان می‌دهد که حتی پس از تشخیص بیماری نیز بخش بزرگی از مبتلایان برای دریافت خدمات درمانی اقدام نمی‌کنند.لاریجانی افزود: یکی دیگر از مشکلات مهم، قطع درمان پس از آغاز آن است. این مسئله تنها به ایران محدود نمی‌شود و در کشورهای مختلف نیز به‌عنوان یکی از چالش‌های مدیریت پوکی استخوان مطرح است.وی تصریح کرد: بر اساس آمار مورد اشاره، تقریباً نیمی از افراد بالای ۵۰ سال که درمان را آغاز می‌کنند، پس از مدتی آن را رها می‌کنند. بنابراین، علاوه بر افزایش آگاهی عمومی و بهبود دسترسی به خدمات تشخیصی و درمانی، باید برای تداوم درمان و پی‌گیری بیماران نیز برنامه‌ریزی شود.
ضرورت توسعه دسترسی به خدمات سنجش تراکم استخوانرئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به پیشرفت روش‌های تشخیص پوکی استخوان اظهار کرد: امروزه روش‌های مختلفی برای ارزیابی احتمال ابتلا به پوکی استخوان و برآورد خطر شکستگی توسعه یافته‌اند که برخی از آن‌ها با استفاده از اطلاعات بالینی و بدون نیاز مستقیم به دستگاه سنجش تراکم استخوان انجام می‌شوند.وی افزود: با وجود این پیشرفت‌ها، دستگاه‌های سنجش تراکم استخوان در کشور عمدتاً در شهرهای بزرگ و مراکز استان‌ها متمرکز هستند و توزیع آن‌ها با نیازهای جمعیتی مناطق مختلف تناسب کافی ندارد.لاریجانی تأکید کرد: لازم است با همکاری وزارت بهداشت، در صورت توسعه تجهیزات و ورود دستگاه‌های جدید، توزیع جغرافیایی آن‌ها با برنامه‌ریزی دقیق‌تری انجام شود تا دسترسی مردم به خدمات تشخیصی تسهیل شود.
ضرورت مقابله با باورهای نادرست درباره کلسیم و ویتامین Dلاریجانی با اشاره به نتایج مطالعات انجام‌شده درباره آگاهی عمومی از پوکی استخوان گفت: سطح آگاهی مردم در این زمینه در بسیاری از موارد متوسط و گاهی ضعیف است. در کنار این مسئله، انتشار اطلاعات نادرست درباره پیش‌گیری و درمان پوکی استخوان نیز می‌تواند موجب سردرگمی افراد شود.وی در خصوص باورهای نادرست درباره مصرف کلسیم افزود: یکی از تصورات رایج این است که مصرف کلسیم لزوماً موجب تشکیل سنگ کلیه می‌شود؛ در حالی که ارتباط میان مصرف کلسیم و سنگ‌سازی به شرایط فرد و عوامل مختلف بستگی دارد و نمی‌توان چنین حکمی را به همه افراد تعمیم داد.رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران ادامه داد: در برخی شرایط حتی از ترکیباتی مانند کلسیم سیترات برای کمک به پیش‌گیری از تشکیل بعضی انواع سنگ کلیه استفاده می‌شود. بنابراین، تصمیم‌گیری درباره مصرف مکمل‌های کلسیم باید بر اساس وضعیت سلامت فرد و نظر پزشک انجام شود.
وی با اشاره به اهمیت تأمین کلسیم مورد نیاز بدن گفت: افراد می‌توانند بخشی از نیاز خود به کلسیم را از طریق مواد غذایی مانند شیر و ماست تأمین کنند. برای نمونه، یک لیوان شیر معمولاً حدود ۳۰۰ میلی‌گرم کلسیم دارد؛ ازاین‌رو، لازم است میزان دریافت روزانه کلسیم از رژیم غذایی و در صورت نیاز از مکمل‌ها مورد توجه قرار گیرد.لاریجانی افزود: هرچند مواد غذایی مختلف، از جمله سنجد و عسل، ممکن است بخشی از رژیم غذایی افراد باشند، نباید بدون ارزیابی علمی، آن‌ها را جایگزین قطعی منابع مورد نیاز بدن یا درمان‌های استاندارد پوکی استخوان دانست.پوکی استخوان قابل درمان استوی با رد این تصور که پوکی استخوان درمان ندارد، گفت: برخلاف برخی باورهای رایج، درمان‌های مؤثری برای پوکی استخوان وجود دارد و می‌توان با استفاده از روش‌های مناسب، خطر شکستگی و عوارض ناشی از بیماری را کاهش داد.لاریجانی ادامه داد: تأمین کلسیم و ویتامین D در افراد نیازمند، از اقدامات پایه در مراقبت از سلامت استخوان است. همچنین برای افرادی که به کاهش تراکم استخوان یا پوکی استخوان مبتلا هستند، درمان‌های دارویی متناسب با شرایط بیمار در دسترس قرار دارد.
رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به امکان دسترسی به شماری از این داروها در داخل کشور تأکید کرد: بخش قابل توجهی از داروهای مورد استفاده در درمان پوکی استخوان در کشور در دسترس است و می‌توان با تشخیص صحیح و انتخاب درمان مناسب، نیاز بسیاری از بیماران را برطرف کرد.وی افزود: افزایش آگاهی عمومی، گسترش برنامه‌های پیش‌گیری و تقویت همکاری میان نهادهای مسئول می‌تواند به کنترل بهتر این بیماری کمک کند. در سال‌های گذشته نیز با همکاری وزارت بهداشت، پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم و انجمن‌های علمی مرتبط، اقداماتی در زمینه اطلاع‌رسانی و افزایش آگاهی درباره پوکی استخوان انجام شده است؛ با این حال، پوشش این برنامه‌ها همچنان نیازمند گسترش است.
نقش رسانه‌ها در ارتقای سواد سلامت جامعهلاریجانی با تأکید بر نقش رسانه‌ها در پیش‌گیری از گسترش پیامدهای پوکی استخوان گفت: اطلاع‌رسانی درباره عوامل خطر، روش‌های پیش‌گیری، اهمیت تشخیص زودهنگام و ضرورت تداوم درمان می‌تواند به کاهش بار این بیماری در جامعه کمک کند.وی افزود: افراد برای دریافت اطلاعات معتبر درباره پوکی استخوان می‌توانند به منابع علمی و تخصصی، از جمله وب‌سایت پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران، انجمن‌های علمی مرتبط و منابع رسمی وزارت بهداشت مراجعه کنند.رئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران تأکید کرد: شکستگی ناشی از پوکی استخوان تنها یک مشکل جسمی نیست، بلکه می‌تواند زندگی بیمار و خانواده او را تحت تأثیر قرار دهد و هزینه‌های قابل توجهی بر نظام سلامت تحمیل کند. ازاین‌رو، افزایش آگاهی عمومی و تقویت برنامه‌های پیش‌گیری و درمان باید به‌عنوان اولویت مورد توجه قرار گیرد.
پوشش بیمه‌ای داروها و خدمات سنجش تراکم استخوانلاریجانی در پاسخ به پرسشی درباره پوشش بیمه‌ای خدمات مرتبط با پوکی استخوان گفت: داروهای معمول مورد استفاده در درمان این بیماری از پوشش بیمه‌ای برخوردارند، هرچند ممکن است برخی داروها هنوز تحت پوشش بیمه قرار نگرفته باشند.وی افزود: خدمات سنجش تراکم استخوان نیز در برخی مراکز تحت پوشش بیمه ارائه می‌شود و بیمه‌هایی مانند تأمین اجتماعی و خدمات درمانی بخشی از این خدمات را پوشش می‌دهند؛ با این حال، میزان پوشش به نوع مرکز ارائه‌دهنده خدمت و شرایط بیمه بستگی دارد و ممکن است همه مراکز، به‌ویژه مراکز خصوصی، شرایط یکسانی نداشته باشند.
مصرف داروهای مؤثر بر استخوان باید زیر نظر پزشک باشدرئیس پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به تأثیر برخی داروها بر سلامت استخوان گفت: مصرف طولانی‌مدت بعضی داروها، از جمله کورتون‌ها، می‌تواند خطر پوکی استخوان را افزایش دهد؛ با این حال، این موضوع به معنای ضرورت قطع خودسرانه دارو نیست.وی افزود: در برخی بیماری‌ها، مانند بیماری‌های روماتیسمی و واسکولیت، مصرف کورتون ممکن است برای کنترل بیماری ضروری باشد. در چنین شرایطی، پزشک باید ضمن ارزیابی ضرورت ادامه درمان، اقدامات لازم را برای پیش‌گیری از عوارض احتمالی بر استخوان در نظر بگیرد.لاریجانی ادامه داد: گاهی بیماران به دلیل مشاهده اطلاعاتی درباره احتمال بروز پوکی استخوان، از مصرف داروهای ضروری خودداری می‌کنند؛ در حالی که تصمیم‌گیری درباره مصرف یا قطع دارو باید با نظر پزشک انجام شود. برای نمونه، بیمارانی که به دلیل کم‌کاری تیروئید به داروی لووتیروکسین نیاز دارند، نباید صرفاً به دلیل نگرانی از پوکی استخوان، مصرف داروی خود را خودسرانه قطع کنند.
وی تأکید کرد: در افرادی که ناچار به مصرف طولانی‌مدت کورتون هستند، می‌توان با ارزیابی خطر پوکی استخوان و تجویز اقدامات پیشگیرانه و درمان‌های لازم، احتمال بروز عوارض استخوانی را کاهش داد. بنابراین، آگاهی بیماران و پی‌گیری توصیه‌های پزشک نقش مهمی در حفظ سلامت استخوان‌ها دارد.
تنها ۱۰ درصد مردم درباره پوکی استخوان آموزش دیده‌انددر ادامه نشست، حاجی ولی‌زاده، رئیس اداره سلامت عضلانی‌ـ‌اسکلتی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، با تأکید بر ضرورت افزایش آگاهی عمومی درباره پوکی استخوان گفت: این بیماری خاموش معمولاً بدون علامت است و با افزایش سن و رشد جمعیت سالمند کشور، اهمیت پیش‌گیری، تشخیص زودهنگام و درمان آن بیش از گذشته می‌شود.افزایش جمعیت سالمند و ضرورت توجه به پوکی استخوانولی‌زاده تأکید کرد: پوکی استخوان از بیماری‌هایی است که معمولاً بدون علامت پیشرفت می‌کند و بیشتر در سنین میانسالی و سالمندی اهمیت پیدا می‌کند. با توجه به اینکه جامعه ایران به سمت سالمندی حرکت می‌کند، انتظار می‌رود تعداد افراد مبتلا به این بیماری نیز افزایش یابد.وی افزود: بررسی‌های انجام‌شده نشان می‌دهد که آگاهی عمومی درباره پوکی استخوان و پیامدهای آن در کشور پایین است و باورهای نادرست و رفتارهای نامناسب در زمینه پیش‌گیری و درمان این بیماری همچنان رواج دارد. در نتیجه، خودمراقبتی مؤثر در میان مردم به اندازه کافی شکل نگرفته است.رئیس اداره سلامت عضلانی‌ـ‌اسکلتی وزارت بهداشت ادامه داد: به همین دلیل، آموزش سلامت و ارتقای سواد سلامت جامعه در زمینه پوکی استخوان در اولویت برنامه‌های وزارت بهداشت قرار گرفته است.ولی‌زاده با اشاره به برنامه‌های آگاهی‌بخشی درباره این بیماری گفت: برنامه‌های مرتبط با روز جهانی پوکی استخوان از سال ۱۳۹۷ از یک روز به یک هفته گسترش پیدا کرده است. این برنامه‌ها با مشارکت معاونت بهداشت وزارت بهداشت و مرکز تحقیقات پوکی استخوان و با هدف انتقال دانش علمی به سطح جامعه برگزار می‌شوند.
وی افزود: در این برنامه‌ها تلاش می‌شود اطلاعات معتبر درباره پوکی استخوان، عوارض آن و راهکارهای پیش‌گیری از طریق مسیرهای مختلف در اختیار مردم قرار گیرد؛ به‌ویژه زنان که بیشتر در معرض خطر این بیماری قرار دارند.رئیس اداره سلامت عضلانی‌ـ‌اسکلتی وزارت بهداشت با تأکید بر ضرورت تقویت اطلاع‌رسانی عمومی تصریح کرد: با وجود اقداماتی که تاکنون انجام شده است، از میزان گسترش این برنامه‌ها و اثربخشی آن‌ها در جامعه رضایت نداریم. برآوردها نشان می‌دهد تنها حدود ۱۰ درصد مردم در زمینه پوکی استخوان و عوارض آن، از طریق مراکز سلامت جامعه آموزش دیده‌اند.وی تأکید کرد: رسانه‌ها در افزایش آگاهی عمومی نقش بسیار مهمی دارند و لازم است اطلاع‌رسانی درباره این بیماری، پیامدهای آن و راهکارهای خودمراقبتی به‌طور گسترده‌تری انجام شود تا مردم بتوانند در کنار نظام سلامت، در پیش‌گیری و کنترل بیماری مشارکت فعال داشته باشند.زنان بالای ۵۰ سال در اولویت برنامه‌های پیشگیریولی‌زاده در خصوص گروه‌های در معرض خطر پوکی استخوان گفت: زنان، به‌ویژه در سنین بالای ۵۰ سال، از گروه‌هایی هستند که باید توجه بیشتری به وضعیت سلامت استخوان‌های خود داشته باشند؛ زیرا پوکی استخوان معمولاً در زنان زودتر بروز می‌کند.وی افزود: در صورت پیشرفت بیماری و بروز شکستگی، حتی اگر درمان انجام شود، احتمال دارد ناتوانی‌ها و عوارض ناشی از شکستگی برای سال‌ها بر کیفیت زندگی فرد تأثیر بگذارد و بخشی از سال‌های مفید زندگی او را تحت تأثیر قرار دهد.
رئیس اداره سلامت عضلانی‌ـ‌اسکلتی وزارت بهداشت ادامه داد: یکی از مشکلات موجود این است که برخی افراد، حتی پس از تشخیص بیماری از سوی پزشک، درمان را جدی نمی‌گیرند یا علائم و پیامدهای آن را بخشی طبیعی از روند سالمندی می‌دانند. این نگرش می‌تواند باعث تأخیر در درمان و افزایش احتمال بروز عوارض شود.اجرای آزمایشی برنامه غربالگری پوکی استخوان در پنج دانشگاهولی‌زاده با اشاره به برنامه‌های وزارت بهداشت برای شناسایی افراد در معرض خطر تأکید کرد: برنامه غربالگری پوکی استخوان و پیش‌گیری از شکستگی‌ها در دستور کار وزارت بهداشت قرار دارد و در حال حاضر به‌صورت آزمایشی در پنج دانشگاه علوم پزشکی اجرا می‌شود.وی افزود: در این برنامه، زنان بالای ۵۰ سال که بر اساس عوامل خطر و ابزارهای غربالگری، از جمله پرسش‌نامه‌ها، احتمال ابتلای بیشتری به پوکی استخوان دارند، شناسایی می‌شوند تا در صورت نیاز، بررسی‌های تشخیصی تکمیلی برای آنان انجام شود.رئیس اداره سلامت عضلانی‌ـ‌اسکلتی وزارت بهداشت ادامه داد: افرادی که ابتلای آنان به پوکی استخوان به‌طور قطعی تشخیص داده شود، باید تحت درمان و مراقبت پزشکی قرار گیرند. در همین راستا، آماده‌سازی بسته‌ها و پروتکل‌های درمان پوکی استخوان توسط پزشکان خانواده نیز از برنامه‌های وزارت بهداشت است که مرکز تحقیقات پوکی استخوان در تدوین علمی و فنی آن مشارکت داشته است.وی ابراز امیدواری کرد که با نهایی شدن و انتشار این دستورالعمل‌ها، روند شناسایی و درمان بیماران در شبکه بهداشت و درمان کشور منسجم‌تر شود.
شناسایی علت شکستگی برای پیش‌گیری از شکستگی‌های بعدی مهم استولی‌زاده با اشاره به ضرورت توجه به علت اصلی شکستگی‌ها گفت: برخی افراد به دلیل شکستگی به بیمارستان مراجعه می‌کنند، اما در مواردی پس از درمان شکستگی، عامل زمینه‌ای آن بررسی نمی‌شود. این در حالی است که شکستگی‌هایی که بدون ضربه قابل‌توجه رخ می‌دهند، می‌توانند نشانه‌ای از پوکی استخوان باشند و ضرورت بررسی وضعیت استخوانی بیمار را مطرح کنند.وی افزود: در چنین شرایطی، اگر تنها شکستگی درمان شود و بیماری زمینه‌ای مورد توجه قرار نگیرد، بیمار همچنان در معرض خطر شکستگی‌های بعدی قرار خواهد داشت.رئیس اداره سلامت عضلانی‌ـ‌اسکلتی وزارت بهداشت ادامه داد: برای حل این مشکل، اقداماتی از جمله تدوین پروتکل‌های تخصصی، طراحی برنامه‌های مراقبتی و فراهم کردن زمینه راه‌اندازی کلینیک‌های رسیدگی به بیماران دچار شکستگی در حال انجام است تا افراد پس از شکستگی نیز از نظر پوکی استخوان بررسی و در صورت نیاز درمان شوند.وی با اشاره به محدود بودن تعداد این مراکز گفت: در حال حاضر پنج کلینیک در کشور در این زمینه فعالیت دارند و برای افزایش تعداد آن‌ها به همکاری بیشتر بخش‌های مختلف، به‌ویژه بیمه‌ها، نیاز است. امیدواریم با توسعه این برنامه‌ها، در سال آینده تعداد مراکز ارائه‌دهنده این خدمات افزایش یابد.نتایج مطالعات ملی مبنای برنامه‌ریزی برای کنترل پوکی استخوانولی‌زاده با اشاره به مطالعه آیموس درباره وضعیت پوکی استخوان در ایرانیان بیان کرد: این مطالعه با همکاری وزارت بهداشت و مرکز تحقیقات پوکی استخوان انجام شده و اطلاعات ارزشمندی درباره میزان شیوع بیماری و نیازهای کشور در اختیار سیاست‌گذاران قرار داده است.
وی با تأکید بر ضرورت استانداردسازی خدمات تشخیصی گفت: دستگاه‌های موجود نیز باید به‌طور منظم کالیبره و استاندارد شوند و کیفیت خدمات و نتایج حاصل از سنجش تراکم استخوان مورد ارزیابی قرار گیرد.رئیس اداره سلامت عضلانی‌ـ‌اسکلتی وزارت بهداشت در پایان خاطرنشان کرد: توسعه آموزش عمومی، شناسایی افراد در معرض خطر، پی‌گیری بیماران پس از شکستگی، گسترش مراکز تخصصی و بهبود دسترسی به خدمات تشخیصی، از اقدامات ضروری برای مدیریت یکپارچه پوکی استخوان در کشور است. اجرای هماهنگ این برنامه‌ها می‌تواند به کاهش خطر شکستگی و پیامدهای ناشی از این بیماری کمک کند.
پیش‌گیری از پوکی استخوان باید از دوران کودکی آغاز شوددر ادامه نشست، نوشین فهیم‌فر رئیس مرکز تحقیقات پوکی استخوان پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم با تأکید بر نقش تغذیه سالم و فعالیت بدنی در پیش‌گیری از پوکی استخوان گفت: حدود ۴۰ تا ۶۰ درصد توده استخوانی در دوران کودکی و نزدیک به ۹۰ درصد آن تا پیش از ۲۰ سالگی شکل می‌گیرد؛ ازاین‌رو، توجه خانواده‌ها به سلامت استخوان کودکان می‌تواند خطر ابتلا به پوکی استخوان در سال‌های آینده را کاهش دهد.وی در ادامه بیان کرد: اگرچه تشخیص، درمان و افزایش آگاهی در میان افراد میانسال و سالمند از اولویت‌های نظام سلامت است، اما نباید از اهمیت پیش‌گیری از پوکی استخوان در کودکان و نوجوانان غافل شد.فهیم‌فر ادامه داد: اگر کودکان، به‌ویژه در دوران بلوغ که یکی از دوره‌های مهم شکل‌گیری توده استخوانی است، به حداکثر توده استخوانی متناسب با شرایط خود دست پیدا کنند، احتمال بروز پوکی استخوان در سال‌های بعد کاهش می‌یابد و ممکن است شروع بیماری نیز به سنین بالاتری موکول شود.رئیس مرکز تحقیقات پوکی استخوان پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم تأکید کرد: پوکی استخوان بیماری چندعاملی است و عوامل متعددی در بروز آن نقش دارند؛ بنابراین، دستیابی به توده استخوانی مناسب در دوران کودکی به معنای منتفی شدن ابتلا به این بیماری نیست، اما می‌تواند یکی از عوامل مؤثر در کاهش خطر آن در آینده باشد.تغذیه سالم؛ یکی از پایه‌های سلامت استخوانفهیم‌فر با تأکید بر اهمیت تغذیه مناسب در دوران رشد گفت: برای داشتن استخوان‌های سالم، علاوه بر سبک زندگی مناسب، باید به تأمین مواد مغذی مورد نیاز بدن، به‌ویژه کلسیم، توجه شود.
وی افزود: شیر و فرآورده‌های لبنی از منابع غنی کلسیم به شمار می‌روند و کلسیم موجود در این مواد غذایی معمولاً قابلیت جذب مناسبی دارد. البته منابع غذایی دیگری مانند سبزیجات برگ سبز و مغزها نیز حاوی کلسیم هستند و می‌توانند در تأمین نیاز بدن نقش داشته باشند.رئیس مرکز تحقیقات پوکی استخوان پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم ادامه داد: میزان جذب کلسیم از مواد غذایی مختلف یکسان نیست. برخی ترکیبات موجود در مواد غذایی گیاهی، از جمله فیتات‌ها و اگزالات‌ها، می‌توانند جذب کلسیم را کاهش دهند. بنابراین، هنگام برنامه‌ریزی برای تأمین کلسیم مورد نیاز بدن، باید علاوه بر مقدار کلسیم موجود در مواد غذایی، قابلیت جذب آن نیز مورد توجه قرار گیرد.وی تصریح کرد: این موضوع به معنای محدود کردن منابع غذایی کلسیم به شیر و فرآورده‌های لبنی نیست، بلکه نشان می‌دهد این مواد غذایی می‌توانند سهم مهمی در یک رژیم غذایی متعادل و مناسب برای رشد استخوان‌ها داشته باشند.کاهش فعالیت بدنی کودکان؛ چالشی برای سلامت استخوانفهیم‌فر با اشاره به تغییر سبک زندگی کودکان و نوجوانان بیان کرد: فعالیت بدنی یکی از عوامل مهم در شکل‌گیری توده استخوانی مناسب است، اما امروزه بخش قابل توجهی از اوقات فراغت کودکان و نوجوانان به استفاده از تلفن همراه، رایانه و سایر وسایل الکترونیکی اختصاص پیدا می‌کند.وی افزود: کاهش تحرک و فعالیت بدنی می‌تواند فرصت لازم برای تقویت استخوان‌ها در دوران رشد را محدود کند. به همین دلیل، خانواده‌ها باید به ایجاد تعادل میان استفاده از ابزارهای دیجیتال و فعالیت بدنی روزانه فرزندان خود توجه داشته باشند.
رئیس مرکز تحقیقات پوکی استخوان پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم تأکید کرد: آموزش خانواده‌ها درباره تغذیه مناسب، فعالیت بدنی و اصلاح عادت‌های زندگی باید از سنین پایین آغاز شود تا زمینه برخورداری از سلامت استخوان در بزرگسالی فراهم شود.شواهد علمی درباره نقش مصرف کلسیم و لبنیاتفهیم‌فر با اشاره به مطالعات علمی انجام‌شده در این زمینه گفت: پژوهش‌های مختلف، از جمله کارآزمایی‌های بالینی و مطالعات فراتحلیل، نقش دریافت کافی کلسیم و مصرف لبنیات را در بهبود شاخص‌های مرتبط با توده استخوانی کودکان بررسی کرده‌اند و نتایج این مطالعات از اهمیت تأمین کلسیم کافی در دوران رشد حمایت می‌کند.وی افزود: توجه به تغذیه مناسب در کودکی، به‌ویژه در دوره‌هایی که رشد استخوانی سرعت بیشتری دارد، می‌تواند به دستیابی به توده استخوانی مناسب کمک کند. ازاین‌رو، سیاست‌گذاری برای بهبود تغذیه کودکان و افزایش دسترسی آنان به مواد غذایی مغذی، از اقدامات مهم در مسیر پیش‌گیری بلندمدت از پوکی استخوان به شمار می‌رود.تداوم برنامه توزیع شیر در مدارسرئیس مرکز تحقیقات پوکی استخوان پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم با اشاره به اجرای برنامه توزیع شیر در مدارس اظهار کرد: طی سال‌های گذشته برنامه‌هایی برای توزیع شیر در مدارس اجرا شده است و بر اساس اطلاعاتی که در این زمینه در اختیار داریم، قرار است این برنامه در سال جاری نیز با قوت بیشتری دنبال شود.وی افزود: بر اساس توضیحاتی که از دفتر بهبود تغذیه دریافت شده است، ارزیابی‌های انجام‌شده از دوره‌های قبلی این برنامه نتایج مثبتی را نشان داده‌اند؛ از جمله گزارش‌هایی درباره افزایش محدود قد در کودکان شرکت‌کننده.
فهیم‌فر ادامه داد: همچنین برنامه‌ریزی شده است که توزیع شیر در قالب برنامه تغذیه رایگان مدارس، به‌ویژه در مناطق آسیب‌پذیر، دنبال شود تا کودکان این مناطق نیز دسترسی بهتری به مواد غذایی مورد نیاز برای رشد داشته باشند.وی تأکید کرد: اجرای چنین برنامه‌هایی در کنار آموزش خانواده‌ها و ترویج سبک زندگی سالم می‌تواند در بهبود وضعیت تغذیه کودکان و تقویت سلامت استخوان نسل آینده مؤثر باشد.نقش رسانه‌ها در ترویج سبک زندگی سالمفهیم‌فر با تأکید بر اهمیت اطلاع‌رسانی عمومی گفت: رسانه‌ها می‌توانند نقش مؤثری در افزایش آگاهی خانواده‌ها درباره سلامت استخوان کودکان، اهمیت مصرف مواد غذایی حاوی کلسیم و ضرورت فعالیت بدنی ایفا کنند.وی افزود: برای کاهش بار پوکی استخوان در سال‌های آینده، نباید تنها بر تشخیص و درمان افراد مبتلا در سنین میانسالی و سالمندی تمرکز کرد، بلکه لازم است با آموزش عمومی و اصلاح سبک زندگی از دوران کودکی، زمینه پیش‌گیری از این بیماری نیز فراهم شود.رئیس مرکز تحقیقات پوکی استخوان پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم ادامه داد: آگاهی خانواده‌ها از اهمیت دوران رشد و نقش تغذیه و فعالیت بدنی می‌تواند به شکل‌گیری رفتارهای سالم در کودکان کمک کند و در بلندمدت، خطر بروز مشکلات استخوانی را کاهش دهد.برگزاری همایش مردمی و سمینار علمی پوکی استخوانفهیم‌فر در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به برنامه‌های مرکز تحقیقات پوکی استخوان برای افزایش آگاهی عمومی و ارتقای دانش تخصصی اظهار کرد: این مرکز با همکاری وزارت بهداشت، هر سال برنامه‌هایی را برای افزایش آگاهی مردم درباره پوکی استخوان برگزار می‌کند که از جمله آن‌ها می‌توان به همایش‌ها و کمپین‌های مردمی اشاره کرد.
وی افزود: در کنار این برنامه‌ها، برای ارتقای دانش پزشکان و کارکنان حوزه بهداشت و درمان نیز سمینارهای علمی برگزار می‌شود تا تازه‌ترین اطلاعات و شواهد علمی در زمینه پیش‌گیری، تشخیص و درمان پوکی استخوان در اختیار متخصصان قرار گیرد.رئیس مرکز تحقیقات پوکی استخوان پژوهشگاه علوم غدد و متابولیسم گفت: بر اساس برنامه اعلام‌شده، سمینار علمی پوکی استخوان در روزهای ۲۹ و ۳۰ مهرماه در سالن غرضی بیمارستان میلاد برگزار می‌شود و متخصصان و پزشکان کشور می‌توانند در این برنامه علمی شرکت کنند.فهیم‌فر در پایان تأکید کرد: پیش‌گیری از پوکی استخوان به مجموعه‌ای از اقدامات در طول زندگی نیاز دارد؛ از تغذیه مناسب و فعالیت بدنی در دوران کودکی تا افزایش آگاهی، تشخیص به‌موقع و درمان در بزرگسالی. توجه هم‌زمان به این مراحل می‌تواند به حفظ سلامت استخوان‌ها و کاهش عوارض این بیماری در نسل‌های آینده کمک کند.
مشاهدهٔ خبر در منبع